Бу дюньяда къонакъбыз…

Бу дюньяда къонакъбыз…

Халкъыбызны пагьмулу уланлары, къызлары янгы-янгы асарлары булан охувчуланы агьамиятын тарта. Бугюн шолай оьз хаты булангъы шаирибизни яратывчулугъун охувчуларыбызгъа таныш этмеге сюебиз.

 

Абдулмалик Болатов 1955-нчи йыл Ботаюртда (Хасавюрт район) тувгъан, мундагъы орта школаны охуп битдирген, Дагъыстан педагогика институтда билим алгъан, хыйлы йыллар ата юртундагъы школада муаллим болуп ишлеген.Абдулмалик Басирович таза юрекли инсан, гьеч биревге зарал этмей оьмюр сюрюп бара. Ону таныйгъан ким де шогъар шагьатлыкъ этмеге бола. Ол гьар тюрлю якъдан пагьмусу булангъы адам: сурат этмеге бек арив бажара, юреги тебип шиърулар да яза. Бир-нече китаплары да басмадан чыкъгъан. Бугюн ону шиъруларын охувчуланы тергевюне бермеге сюебиз.

Абдулмалик Болатовну 70 йыллыгъы булан къутлайбыз, огъар къатты савлукъ, узакъ оьмюр ва янгы яратывчулукъ уьстюнлюклер ёрайбыз.

 

Бу дюньяда къонакъбыз

Бу дюньяда къонакъбыз,

Герип абат алагъан.

Сююв гьислер уьст болса,

Бек насипли болагъан.

 

Бу дюньяда къонакъбыз,

Табиатдан тоймайгъан.

Аявлу аналаны

Гьеч унутуп къоймайгъан.

 

Бу дюньяда къонакъбыз,

Оьлюм барны билеген.

Рызкъы битип къалгъанда

Тар къабургъа гиреген.

 

Бу дюньяда къонакъбыз,

Халкъын сюймеге герек.

Гюн шавлалар чачмаса,

Яснап оьсмежек терек.

 

Бу дюньяда къонакъбыз,

Кёп яшама сюеген.

Бир Аллагьны ﷻ алдында

Даим де баш иеген.

 

Аявлу аналагъа

Аналаны бек сыйлагъыз, балалар!

Байлыкъ тюгюл бизге бийик къалалар.

Аналар бирт де рагьатлыкъ билмежек.

Чакъсыз гетсе, гери къайтып гелмежек.

 

Аналардыр авлетлени тарыгъы.

Гюнню гючлю шавласы ва ярыгъы.

Аналар шат эте пашман юрекни.

Мен англайман анам магъа герекни.

 

Асил болар аналаны сёзлери,

Яшларына къаратагъан гёзлери.

Аналагъа тергев берип турайыкъ,

Насибибиз олар булан къурайыкъ!

 

Аналаны аявлагъыз, аягъыз!

Аналагъа даим аркъатаягъыз!

Арекден сес берип бизге аналар,

Юреклерде чыракъ болуп яналар.

 

Гьалал оьмюр сюрейик!

Гьалал оьмюр сюрейик!

Байлыкъгъа гёз къаратмай.

Гьарам малны, акъчаны

Оьзюнг учун яратмай.

 

Гьалал оьмюр сюрейик!

Гьёкюнчлюклер къоймайлы.

Йыллар гьатсыз чалт гете

Бир-биревден тоймайлы.

 

Гьалал оьмюр сюрейик!

Къатынлар эри булан.

Гьар адам да яшасын

Мангалай тери булан.

 

Гьалал оьмюр сюрейик!

Бары да зат – заманлыкъ.

Намартлардан ари тур,

Бир де этме яманлыкъ!

 

 

Гетежекбиз дюньядан

Гетежекбиз дюньядан

Бай-ярлы деп къарамай.

Оьмюр къысгъа экенни

Унутмагъа ярамай.

 

Гетежекбиз дюньядан

Миллионлар жыйсакъ да.

Англамайбыз кёп затны

Тар къабургъа сыйсакъ да.

 

Гетежекбиз дюньядан

Абзарны, уьйню къоюп.

Аявлу авлетлерден

Болмасакъ да биз тоюп.

 

Гетежекбиз дюньядан

Бийик къала къурсакъ да,

Оьлюм бизден арек деп,

Бек инанып турсакъ да.

 

Гетежекбиз дюньядан

Акъча кёмек этмежек.

Оьз халкъын сюймейгенлер

Муратлагъа етмежек.

 

 

Гелген сонг къонакъ гелсин

Гелген сонг къонакъ гелсин,

Деген тизив айтыв бар.

Амма дав этгенлеге

Шунча уллу дюнья тар.

 

Гелген сонг къонакъ гелсин,

Гёнгюбюзню алмагъа.

Къайгъы гёрюп мунгайсакъ,

Маслагьатлыкъ салмагъа.

 

Яхшы къонакълар гелсе,

Терен дертлени чаяр.

Бек рагьмулу авлетлер

Тапгъан анасын аяр.

 

Гелген сонг къонакъ гелсин,

Эшиклер де ачылар.

Тап-таза юреклерден

Исси гьислер чачылар.

 

 

Мен билемен

Мен билемен толкъунлар гьалек бола,

Денгизлерде чыдамлыкъ битип къала.

Мен билемен дослукъ болма герекни –

Таза гьсилер сююндюре юрекни.

 

Мен билемен бизге аналар тарыкъ,

Аналарсыз дюнья болмажакъ ярыкъ.

Яшлары учун аналар гюелер,

Авлетлерин оьз жаныдай сюелер.

 

Мен билемен сюювсюз насип ёкъну,

Сююв ёкъда биз тапмайбыз ёрукъну.

Мен билемен яманлар гьали де бар,

Намартлагъа яшамагъа ер де тар.

 

Мен билемен талпынагъанны юрек,

Гюн шавла чачмаса, оьсмежек терек.

Бугюн элге сырым чечме къарайман,

Къумугъума уллу оьрлюк ёрайман.

 

 

Гёз алдымда алышынды девюрлер

Гёз алдымда алышынды девюрлер,

Гьатсыз кюйде къысгъа бизин оьмюрлер.

Ойгъа батып сёйлеймен оьз-оьзюме,

Эки девюр шагьат болур сёзюме.

 

Гёз алдымда алышынды девюрлер,

Яхшылагъа ачылгъан ёл кёпюрлер.

Алгъа багъып талпынса оьзден юрек,

Аз оьмюрню нечик болдурма герек?

 

Гёз алдымда алышынды девюрлер,

Халкъыма ёрайман насипли гюнлер.

Дослукъ булан яшамагъа сюемен,

Аллагьымны ﷻ алдында баш иемен.

 

 

Ана тилим

Ана тилм, Къазакъ сени оьр этген,

Сагъа бакъгъан сюювюн де гёрсетген.

Ана тилим, анам уьйретген тилим,

Сен ругь берип алгъанман мен кёп билим.

 

Ана тилим, сенсен мени байлыгъым,

Байлыкъ тюгюл къазанагъан айлыгъым.

Ана тилим, исси шавланг чачгъансан,

Дёрт де янгъа гёзлеримни ачгъансан.

 

Ана тилим, тамурларынг къазаман,

Яллыкъ тапмай йырларымны язаман.

Хат къоймагъа уянаман гечелер,

Сени сыйлап насип тапгъан нечелер.

 

Ана тилим, мени шаир этгенсен,

Артмакълыкъдан тав башлагъа етгенсен.

Ана тилим – юрегимни менлиги,

Яшавумну дазусуз оьктемлиги.

 

 

Сабанчылагъа

Сабанчыланы таза болар юреги

Загьмат тёгюп толгъан гьалал чёреги.

Сабанчылар байлыкъгъа гёз къаратмас,

Гьарам малны оьзю учун яратмас.

 

Сабанчылар уяналар танг булан,

Эрте туруп йырын айтар танг булан.

Сабанчылар топуракъланы сюрелер,

Авлакъларда кёп къыйынлыкълар гёрелер.

 

Сабанчылар бийик къала къурмажакъ,

Оьз халкъындан бирт де ари турмажакъ.

Сабанчыны оьлченгендир айлыгъы,

Ожагъыдыр ону уллу байлыгъы.

 

Сабанчылар берекетлик болдура,

Индырланы будай булан толтура.

Сабанчыланы гёнгюн алма къарайман,

Мен олагъа гючлю савлукъ ёрайман.

 

 

Анам, сени бир гёрсем

Анам, сени бир гёрсем

Гёзьяшлар акъмас эди.

Къысмат сувукъ тюбейин

Алдымда чыкъмас эди.

 

Анам, сени бир гёрсем

Насип иржаяр эди.

Баланг авлакъгъа барып,

Гюллени жыяр эди.

 

Анам, сени бир гёрсем

Сююнмекден къанарман.

Гечелер юхум къачып,

Юлдузланы санарман.

 

Анам, сени бир гёрсем

Кёклеге учар эдим.

Юрек толгъан сюювню

Мен сагъа чачар эдим.

 

 

Йырчы Къазакъгъа

Йырчы Къазакъ, устазым

Дюньягъа гёзюм ачдынг.

Шаирлик ёлларыма

Гючлю шавлангны чачдынг.

 

Йырчы Къазакъ сес бердинг

Чартлап янгъан от йимик.

Юреклерде яшайсан

Чайылмагъан тот йимик.

 

Йырчы Къазакъ дюр эдинг

Къайпанмагъан танг улан.

Оьзюнгден сонг хат къойдунг

Оьктембиз атынг булан.

 

Йырчы Къазакъ гётерип

Миллетингни абурун

Гьатсыз терен къазгъансан

Къумукъ тилни тамурун.

 

 

А.Байгереев

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Сорав – жавап

– Гебин къыйып, уьйленмек учун айрыча арив вакъти боламы? – Шаввал ва сафар айларда гебин къыйып, уьйленмек этмеге яхшы деп санала (желательно). Неге десе Расулуллагь ﷺ Айша булан шаввал айда уьйленген, къызын Фатиманы буса Алиге сафар айда берген. Гебин къыйывну дыгъарын (никягь)...


Исбайы болма четим этеген гиччиден гелеген мердешлер

Гетген асруну 90-нчы ва 2000-нчи йылланы башында оьсгенлер: «Ашап битдирмей туруп, тепсиден турмажакъсан!» – деген буйрукъну эшитмей къалмагъандыр. Сен саялы шорпаны, пилавну гьаран-гьаран ашап битдиреген ананы яда уллананы сагъа яман къарайгъан къараву эсигиздеми? Гьали биз уллу...


Ана тилине гьашыкъ шаир

Баянлыкъны башын охугъанда, шаирлер барысы да ана тилин сюе, шогъар гьашыкъ, ят тилде яратмай чы деп эсге гелме бола. Шолай, озокъда, дюр, тек биревлер сюювню, ватанны, намусну ва шолай оьзгени артыкъ гёрюп, алгъа салып юрюте. Чагъына гёре жагьил буса да, тек ачыкъдан гёрюнеген пагьмусу булангъы...


Сафар ай оьзге вакътиден къалышмай

Белгили йимик, бусурман рузнамагъа гёре, сафар – мугьаррам айдан сонг гелеген йылны экинчи айы.   «Сафар» деген сёз (башында «сад» деген гьарпы булан) «сари болмакъ» демекни англатмагъа бола. Башгъа маънасы – «бошамакъ», «бош...


Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында…

Газетибизни уьчюнчю бетинде пагьмусу арагъа чыкъмагъа башлагъан шаирибиз Умар Биймурзаев булан баянлыкъ этип, охувчуларыбызгъа, халкъыбызгъа ону таныш этме тийишли гёрдюк. Бу бетде буса, Умар яратгъан шиъруланы тергевюгюзге беребиз.   Гюнагьлыбыз биз Аллагьны ﷻ алдында… Къара кюлге...