Юрек гьислени йыраву

Къумукъ адабият (шо кюйде оьзге халкъланыки де) сёнмей бар болар, арада жагьил пагьмулар тувагъан чакъы заман. Жагьил десе де, яратывчулукъ булан байлавлу асил жанлар орта оьмюрдеги адамлар.

Олар яшав ёлну бир гесегин оьтюп, уллу адамлар йимик ойлашагъан бола. Яратывчулугъу да адамны юрегине ёл таба, ичин я къайната, я бузлата. Пагьмусу бар адамны ичине сингип къалагъан шиъруларын гёрмеге, охумагъа ким де сюер. Арабызда къапия усталар ёкъ тюгюл. Оьсюп гелеген шолай шаирлени бириси булан бугюн таныш болабыз. Гулнара Эсенованы яратывчулугъу къумукъ охувчулагъа танывсуз тюгюл. Биз огъар илгьам булан бирче арив-арив шиърулар язмакъны, адабият сюегенлени дагъы да бек сююндюрмекни ёрайбыз.

Бир гюн гелер...

Бир гюн гелер, башынг тамгъа урагъан,

Сюежексен тирсегинги хапмагъа.

Ожагъынга от салгъанынг билгенде,

Болмажакъсан азизлеринг тапмагъа.

Бир гюн гелер, излежексен ананы,

Гёзъяшларын сен ютарсан оьзюнг де.

Акъырарсан, къычырарсан агь уруп,

Тек гьеч бирев эшитмежек сёзюнг де.

Бир гюн гелер, уьюнг болур къабурдай,

Орунунг да сынажагъа ошажакъ.

Бары сёзюнг ачув оьчге айтылгъан,

Янгыз къалгъан ожагъынгда яшажакъ.

Бир гюн гелер, ятажакъсан тёжекде,

Бирев сени эшигинги къакъмажакъ.

Ахшам болуп, къарангылыкъ гиргенде,

Гьайынг этип уьйде ярыкъ якъмажакъ.

Бир гюн гелер, бир гюн гелер башынга,

Къусдуражакъ яшав сюрген гюнлеринг.

Бир мюгьлетде арт тынышда англарсан,

Сен бошатдынг бар насипден уьйлеринг.

***

Сен яшатгъыр Аллагьым ﷻ,

Тас этмей эсибизни,

Харлы къоймай биревге,

Унутмай Ессибизни.

Сен сакълагъыр,

Къайгъыдан, къаралардан,

Бермегир йылар гюнню,

Ачытып яралардан.

Авлетлерден рагьмусуз,

Сакълагъыр арек этип.

Бетибиз болсун ярыкъ,

Заман гелгенде етип.

Аз аврув, асил оьлюм,

Бергин сен гьар къулунга.

Аягъыбыз басдыргъыр,

Адашмайлы ёлунга.

Байлыкъгъа гёз сатдырма,

Берме дюньягъа балагь.

Гьар бусурман халкъынгы,

Языкъсынгъыр, сен Аллагь ﷻ.

***

Алгъасатма заман мени, аз токъта,

Терслериме бир аз артгъа къарайым.

Заман берда, хаталарым тюз этме,

Ойлашайым, бираз мен ял алайым.

Алгъасатма заман мени, тилеймен,

Артгъа эки абат алып къайтайым.

Яшлыгъымда, яш гьакъылда айтмагъан,

Уллулагъа баракалла айтайым.

Алгъасатма заман мени, тыныш ал,

Алгъасама алда къабур къазмагъа.

Юрегими ичи толгъан сюювню,

Сен изну бер къалам булан язмагъа.

Алгъасатма, алгъасатма тилеймен...

Яхшы да не, яман да не англадым.

Кёп сюрюнюп, кёп йыгъылып турсам да,

Яшав недир экенин де тангладым.

Энни гьали орталашгъан яшавум,

Аз буса да, акъ да гирген башыма.

Алгъасатма, къой сюювюм бермеге,

Къурдашыма, къардашыма, яшыма.

Алгъасатма, абатларым алмагъа,

Оьзюмден сонг, шиъруларым къояйым.

Миллетиме бакъгъан уллу сюювден,

Абур этип, йырлар язып тояйым.

Миллетиме бир аз макътав этейим,

Яшда тилим билмегенмен татлисин.

Яланаякъ орамларда чабайым,

Бавларында чёплей туруп баълисин.

Гиччи яшдай ял бараман мен сагъа,

Алгъасатма, бек тилеймен, аста къой.

Яшлыгъымны эсге алып тынглайым,

Юрт ягъада оькюреген къумукъ той.

Нече де бек алгъасагъан абатлар,

Чалтлыгъына ким гюнагьлы, билмеймен.

Мен яшавдан тоймагъанман, тоймагъан,

Заман мени алгъасатма, тилеймен.

***

Аналагъа баракалла берелер,

Къыркъ тамурдан сютюн ичген балалар.

Аналагъа багъышлагъан оьмюрюн,

Тавдай болуп янаша да аталар.

Аркъатаяв болуп гюн де, гече де,

Сююв булан къуват берген санына.

Аталар чы гёзъяшларын сибирип,

Мен барман деп, сабур салгъан жанына.

Балалагъа ана бере сюювюн,

Аталары чёкме къоймай сакълайгъан.

Элни алдында оьрге элтип абурун,

Аталары авлетлерин якълайгъан.

Аналагъа гюл байламлар тапшурмай,

Биз авлетлер гьеч бир байрам къалмайбыз.

Негер бир де аталаны янына,

Гюл байламлар алып негер бармайбыз.

Аналаны аякъ тюбю женнетлер,

Сав заманда разилигин алыгъыз.

Женнетлени къапуларын ачагъан.

Ата салгъан тюз ёлларда къалыгъыз.

Къартлыкъда да янгыз къалса анагъа,

Ата сала таяв болуп сабурун.

Дёрт тамыгъыз ингбашында атаны,

Гётеригиз аталаны абурун.

Яшав…

Яшамагъа къыйын болгъан,

Болмай бирев англама.

Юрегингни къайгъы басса,

Бирев сюймей тынглама.

Бир-биревге оьчлю бола

Намус ягьны унутуп,

Ахыратны ойламай

Ачывлу юрек тутуп.

Къызгъанчлыкъ себеби болуп,

Аш яшырып ашайлар,

Шу уьч гюнлюк дюньяларда,

Не саялы яшайлар.

Акъчагъа намусну сатып,

Юреклени оьр тутуп,

Гетежекни бу дюньядан,

Къалмагъыз сиз унутуп.

Бирев гетмей байлыкъ алып,

Бары къала артынгда,

Савунгда бергенин гелип

Табулар ахыратынгда.

Къызгъанчлыкъ сени яллатар,

Жагьанемни отунда,

Садагъанг къутгъаражакъ,

Шо яллайгъан отундан.

Бергенинг къайтып гележек,

Табулажакъ не гюнде.

Берекетинг артдырар,

Садагъанг да уьюнгде.

Алгъаса яхшы иш этме,

Бу дюньядан гетгенче.

Заманлар алгъасап гете,

Англап…

Мен оьлген сонг, артымдан,

Ким сёзлер язар экен?

Рагьат ят, деп къыйналып,

Ким къабур къазар экен?

Яманлап, санып сёгюп,

Сёйлейген болармукен,

Барны, ёкъну эсгерип,

Хабардан толармукен.

Тёр тамымда ким йылар,

Герти гёзъяш акъдырып,

Ахыр гезик ким сыйпар,

Къыблагъа да бакъдырып.

Яв юреги ярылып,

Болармукен сарнайгъан.

Гьалал этип ким асар,

Аш къазанлар къайнайгъан.

Ким дуа этер экен,

Жумагюнлер эсгерип.

Тербенердей къабурдан,

Шо дуагъа сесгенип.

Къаралагъа чомулуп,

Кир гийсин деп, айтмайман.

Къаралар гийген булан,

Мен яшавгъа къайтмайман.

Нурадилни къызы деп,

Сынташ ким салар экен...

Янымда сынташ сыйпап,

Бир аз ким къалар экен.

Дуа охуп, савбол этип,

Ким сонг болур къайтмагъа.

Яшавда насип гёрмей,

Оьлген къыз, деп айтмагъа.

***

Адамлар алышынынгъан,

Ёкъ татывлукъ…

Къолларым чююп оьрге,

Этебиз халкъынг дуа.

Геч бизин гюнагьыбыз

Баллагьлардан сен сакъла, Аллагь ﷻ.

Къулунгбуз Сени алдынгда

Болмагъын бизге гёре.

Адашдырма ёлубуз,

Имандан сен айырма Аллагь ﷻ,

Геч Аллагьым ﷻ, геч Сен – тилеймен,

Сени гючюнг кёпню билемен.

Намазыбыз къабул эт,

Къылагъан этип негет

Ялбарабыз биз Сагъа,

Языкъсын сен халкъынга, Аллагь ﷻ.

Садагъа ва сагь булан,

Ёлубуз эт дагъы ярыкъ,

Магьрюм къойма женнетге,

Къабул эт сен тилевюм, Аллагь ﷻ.

Геч, Аллагьым, геч Сен – тилеймен,

Сени гючюнг кёпню билемен.

Юрек гьислени йыраву