Элине гьашыкъ юрек
Гьар-тюрлю себеплеге гёре бизин якълы адамлар ят ерлеге гете, гёче, онда ишлей, яшавлукъ эте. Биревлер алышына ва тамурларын унута, амма башгъалар алай арив сакъала, къайда болса да, къумукъ экенин унутмай, яшларын да халкъыбызны сюеген кюйде тарбиялай.
Хасавюрт районлу Аида Акавова къысматына гёре Санкт-Петербургда яшай, жамият чалышыву булан онда уллу абур къазангъан, ватанына да пайдалы кёп иш эте. Пагьмулу инсан къайсы тармакъда да пагьмулу деп айтыла. Аида Абдулкъадыровна юрегиндегин шиъру булан ачыкъ этмеге бажарагъан инсан. Ону гьакъында айрыча макъала язма тийишли, бугюн буса, яратывчулугъу булан оувчуларыбызны таныш этме сюебиз. Халкъына язгъан сатырланы бермеге сюйдюк.
«Ассаламу алейкум, аявлу къурдашларым, жан къардашларым!
Мен Гьажимажагьатюртда тувгъан бусам да, агьлюм булан Ленинградгъа гёчгеним 40 йыл бола. Амма не ерлерде болсакъ да, ата юртубузну, ана тилибизни, азиз элибизни, ювукъ адамларыбызны унутмайбыз.
Бизин уьч авлетибиз ва он торунубуз бар. Барыбыз да уьйде къумукъча сёйлейбиз. Неге тюгюл, биз къумукъларбыз, оюбуз-умутубуз да оьз миллетибиз булан байлавлу. Къумукъланы бай адат-къылыгъын сакъламагъа къаст этебиз.
Узакъ сагъынчлы йылланы ичинде юрегимде жыйылгъан ойларымны кагъызгъа гёчюрюп, саламым булан сизге йибермеге сюемен. Мени ой бюртюклеримни сиз къабул этерсиз деген умут булан къаламан.
Аида АКАВОВА, Санкт-Петербург».
АЯВЛУ АНАМ
Аявлу анам! Къайдасан, къайда?
Юрегим толгъан, аявлу анам!
Авруп ятмадынг, бизге маслагьатлар этмединг,
Юрегинг толгъан дерт булан алгъасап гетдинг.
Аявлу къызынг мен эдим къызардашынг, къурдашынг
Юрегингни дертин бёлюп алагъан,
Сырларынгны ортакъчысы болагъан.
Мен къалдым ана болуп аявлу яшларынга,
Магъа чы ёкъсан, анам, гече-гюн излесем де.
Ятсам, тюшюмде гёрюп, турсам шондан сююнюп,
Шо болажакъ яшавум энниден сонг, сенден сонг,
Сен дюньядан гетген сонг...
Атам тура манг болуп, яшлар тура бозарып,
Ананг тура олтуруп Къуръан китап охуп.
Гьали кимдир ёлдашынг, кимдир сени къурдашынг?
Кимге дертинг айтасан, кимге сырынг чечесен?
Ялкъмассан янгызман деп, къоркъмассан гече-гюндюз.
Женнет агьлю болгъун сен, мени аявлу анам!
Аявлу анам, къайдасан, къайда?
Юрегим толгъан, аявлу анам…
АНА ЮРЕК
Ана юрек талпына
Гечеси, гюню булан.
Рагьатлыкъ табып болмай –
Ялынлы давда улан.
Балам давгъа гетгенли
Гелешмиши бозаргьан.
Уьй къуруп, яшлар тувуп,
Бу дюньядан тоймагъан.
Дав да битди, балам ёкъ,
Я гелеген кагъыз ёкъ.
Къайда, кимге сорайым,
Соравума жавап ёкъ.
Магъа да заман болгъан,
О дюньягъа гетмеге.
Яшым, балам, къайдасан,
Эп билмеймен этмеге.
Гюеген юрегимни,
Балам, кимге ачайым?
Юрек толгъан дертимни
Къайсы тавгъа чачайым.
Сорамагъа адам ёкъ,
Уллулар да къалмагъан.
Тек ананы юреги
Гёзлей-гёзлей талмагъан.
Етмиш етти йыл оьтюп,
Берилишде ону атын гёрелер.
Синявинский деген оьрлюкде
Гёмюлгенин билелер.
Ана юрек гюе-гюе
Бир сююнчню билмеди.
Оьлгенче къараларсыз
Ону бирев гёрмеди.
***
Анагъа биз даим йырлар йырлайбыз,
Атаны да биз унутуп къоймайбыз.
Ата-ана насибидир авлетни,
Оларсыз биз сююнюп де болмайбыз.
***
Арив назмулар яз дагъы деп айтасыз,
Юрегимни теренине къарайым,
Нечик сёзлер айтып сизге ярайым?
Гече-гюнюм сёйлеп айта турсам да,
Ананы излеп ари-бери чабарман,
Аналагъа етер кимни табарман?
АНА
Ана деген терекдир,
Гьар бутагъы – юрекдир,
Гьар емиши баладыр,
Тамурлары – сютю булан
Берилген тарбиядыр.
40 ЙЫЛ АЛДЫН
40 йыл алдын, бизин ожакъгъа Азрейил етишди,
Адашып гиргенсендир деп, мен алдына чабаман.
Ёкъ бизде авруйгъанлар, уллудан къартайгъанлар,
Яхшы ёллагъа бар деп, эшигимни ябаман.
– Тай алдымдан! – деп, теберип, алгъасап уьйге гирди,
Гирип, йыгъып анамны: «Оьмюрю битген, – деди.
– Эбигизни табарсыз, амалыгъызны этерсиз,
Рызкъысы битмегенлер муратлагъа етерсиз».
40 йыл алдын ярылгъан юрек де сав болмады,
Яраларын сав болмагъа Азрейил де къоймады.
Яраланы янгыртмайым, къалгъанларын эсгерип,
Гетгенлеге женнетлени тёрю болсун,
Ятгъан ери нюрлю болсун,
Бозара къалгъан яшлар да яшасынлар
Яратгъаныбыз насип берип, эс берип.
Аллагъума Амин!
Биз уьлгю болсакъ яшлагъа, арбаны гьызлары
Къалар олагъа,
Шо гьыздан чыкъмай юрюсе, насип де болар олагъа.
***
Азрейил де оьзюню къыйын ишин этгендир,
Бир Аллагьны ﷻ буйругъу Азрейилге етгендир.
Аллагьны ﷻ язывундан хыйлы жанлар къыркъылды,
О да Аллагьны ﷻ иши, рызкъылары битгендир.
КЪЫЗАРДАШЛАР
Мен озюмден къуванып,
Эртен туруп, гюзгюлеге къарайман,
Не багъыйлы тиштайпа деп,
Оьз-оьзюме яхшылыкълар ёрайман.
Анамны уьч де къызы бир-бирине ошамай,
Юрюшюм де, боюм-союм, шатлыгъым да,
Иттилигим бирине де къыйышмай.
Тек нетесен, ата-анам мени кёп ёнкютгенлер,
Яманымны яшырып, терс ишимни тез жувуп,
Улан-къыздай этгенлер.
Заида къызардашым да ошамай эди магъа,
Ону илиякълыгъы гючлю эди оьзюнден,
Яхшылыгъы, асиллиги яна эди гёзюнде.
Лап гиччибиз Зойка да бийке къыздай кюр эди,
Аривлюгюне ону етер адам ёкъ эди,
Гьакъылы окъжаядан атып чыкъгъан окъ эди.
Аллагь ﷻ шолай яратгъан бир-биревге ошатмай,
Оьмюрлер де тюрлю-тюрлю, бирни йимик яшатмай.
ГЮМЕЛЕКДЕЙ УЧУП ГЕТДИНГ, КЪЫЗАШЫМ
Къызардашым, Заиданы эсделигине
Тувгъан гюнюнг эсимден таймай бир де,
Яш бусам да, сююнгеним къалды тюлюмде.
Уч уланны арасында янгызман деп йылайдым,
Сен тувгъан сонг шатлыкъ гирди гёнгюме.
Гиччиден уллу болдунг, мени гёнгюмню бузмай,
Бетиме къарагъанда гёнгюмню мени гёзлей.
Мен йыракъ ерге гетдим, ят шагьаргъа, ят элге,
Къалдым къанатсыз къувдай, янгыз къалдым ят ерде.
Бираз заманлар гетип, эсим-оюмну жыйып,
Къызашымны чакъырдым, гьар гюн гёрмеге сююп.
Анадашым янымда, бирче арив турадыкъ,
Бир-биревден сююнюп, кёп муратлар къурадыкъ.
Оюм-дертим чечмедим, сенден битмедим тоюп,
Гюмелекдей учдунг сен, мени янгыз да къоюп.
Гетдинг замансыз-чакъсыз, аявлу анадашым,
Женнетлени тёрюнде бол энни, къызардашым.
Яшларынга мен сени орнунг тутуп болмайман,
Оланы гёрген сайын йылай-йылай яллайман.
Бетине нечик къарайым, гёнгюн нечик алайым,
Аявлу къызардашым, сенсиз нечик яшайым?
ГЁНГЮЛ ГЮЛЮМ АЧЫЛДЫ
Гёргендокъ сени…
Юрегимни анамдан сонг сёнген гюлю ачылды,
Жаныма-къаныма шавла болуп чачылды.
Шо гюнгю исив юрегимден таймады,
Сени саламатлыгъынг таймагъа да къоймады.
Шонча йыл бирче яшап гьеч гёнгюмню бузмадынг,
Къатын келпетимни ерге урмадынг,
Бек разимен сени булан гёрген гюнлеге,
Гьалал оьсдюрген яшлагъа-гюллеге.
Мени гёзюме къарап, гёнгюмдегин билгенсен,
Къыйыныма-тынчыма таяв болуп гелгенсен.
Сен сав чакъы, аявлум, юрек гюлюм сёнмежек,
Сююнч булан насибим гьеч азмажакъ, дёнмежек.
Гьакъ юрекден, аявлум, разилигим беремен,
Сени гёзлеринг булан мен дюньяны гёремен.
БИРЧЕ
Къыркъ йылыбыз, къыркъ гюн йимик, тез гетди,
Йылларыбыз гюмелекдей учдулар.
Тек нетерсен,
Артыбызгъа бурулсакъ, англайбыз,
Гёрген гюнлени шавласын танглайбыз:
Авлетлени хайырын,
Берекетли ишибизни маънасын.
