Уллу чагъында ачылгъан илгьам
Боташюртда тувгъан Марьям Манапова яратывчулугъун уллу чагъында башлагъан. Оьмюр бою загьматгъа берилген бу къатынгъа илгьам геч ачыла, 82 йыл битгенде ону къолу каламгъа узатылып, юрек тебип шиъру язма башлай. Марьямны гьислери, ойлары язгъан хатындан билине.
Марьям Къарагишиевнагъа бир йыл болагъанда уллу ватан дав башлана. Атасы давгъа гетип, ватаны учун дав майданда жанын къурбан эте, анасы эки гиччи къызы булан къала, колхозда ишлей. Авур гьалларда яшагъан бу агьлю, о заманларда бары да халкъ гёрген къыйынлыкъланы башдан гечире, яшавлукъгъа болагъан кююнде амал эте. Марьям да гиччиден тутуп загьматгъа бериле, аш-сувну къыйматын яхшы биле. Школаны оьр къыйматлагъа охуп битдиргенде, медицина техникумгъа охума тюше ва онда да билим алывгъа берилип, болажакъ касбусуна теренден тюшюнюп, яхшы охуй. Охувун битдиргенде, Бабаюрт районда ишлеме башлай. О заманларда гьали йимик машинлер кёп болмагъан ва медсестра къуллукъну юрютеген Марьям яяв аякъдан нечесе мезгилни юрюп чыкъгъан. Хыйлы яш табывда ол кёмек этген, къыйынлы гезиклерде табылгъан. Шо саялы кёплени баракалласын къазангъан. Къолу енгил Марьям врачларсыз да аврувлагъа биринчи кёмегин этмеге арив бажарагъан бола. Гьалиге ерли ону янына адамлар гелип, этген кёмекги саялы баракалла айтып, Марьямгъа исси сёз айтагъанлар бар. Оьзю йимик уллу болгъан, яшлары торайгъан шо къатынгишилер, Марьям этген яхшылыкъланы унутмай.
Ерли халкъны разилигин къазанып, къыйышып ишлесе де, Марьям янгыз къалгъан анасыны янына оьзюн чыгъартмакъны тилей. Йиберме сюймесе де, гьалны англап, ону Боташюртгъа бакъдыра. Янгы еринде де жагь кюйде ишге гиришип, гьар-тюрлю къыйынлыкълагъа чул бермей, жагьил медсестра адамлагъа болагъан кёмегин эте, ишин намуслу кюйде кюте. Сонг Марьямны ишлеме медиклери ёкъ Османюртгъа чыгъарта. Онда да ол хыйлы мезгилни яяв аякъдан ёл юрюген. Аврувланы, яшгъа токътагъан къатынланы уьйлерине ол кёп баргъан. Гьатта ювукъ арадагъы юртлагъа да чакъырып, Марьям бир аврувну да кёмексиз къоймагъан. Чакъ иссими, сувукъму, янгур яда къар яваму-явмайму деп къарамай, яяв кюйде Марьям кёмегине къарагъан гьар адамгъа табылгъан. Шолай авур шартлада Марьям Манапова 55 йыл ишлеп пенсиягъа чыгъа.
Мени аявлу атам
Ватанын якълама
Давгъа гетип ёкъ болгъан,
Агьлюсю яшы булан
Яшама гьасирет къалгъан.
Олар – давгъа гетгенлер –
Олежегин ойламай,
Оьз намусун кютгенлер –
Эргишилер, къоччакълар!
Аталар давгъа гетип,
Яшлары етим къалгъан.
Оланы оьсдюрмеге
Аналар бек къыйналгьан.
Гьей сиз, языкь аталар,
Шолай языкъ бонгъанлар,
Уьюн-эшигин гёрме,
Олар гьасирет къалгъан.
Яшлар да аналар да
Олагъа бек талчыкъгъанлар.
Гьали къайтып гелер деп,
Умут этип тунгъанлар.
Аявлу аталаны
Эсигизде сакълагъыз!
Оланы сиз унутуп,
Арт сыдрада къоймагъыз.
Агъасы да, иниси де
Давгъа гетип ёкъ болгъан.
Аталарын гёрмеге
Яшлары гьасирет къалгъан.
Вай, аталар, аталар
Шолай языкъ болгъанлар.
Дертлерин айтма болмай,
Дюнядан ёкъ бодгъанлар.
Мени аявлу атам,
Сагъа энни нетейим?
Къабурунгу сама гёрмей,
Нечик оьлюп гетейим?!
Дав токътасын, дав токътасын!
Бир де давлар болмасын!
Аналаны агъызагъан гёзяшларнын ойласын.
Яшлары давгъа гетип, аналар бек къыйналгъан.
Агъагъан гёзяшлярын токътатмагъа болмагъан.
Давгъа гетген уланлар уьйлерине къайтмагъан,
Дертлерин де аналагъа айтмагъа буюрмагъан.
Гьей, сиз языкь уланлар, шолай языкъ богъанлар
Ата-анасын гёрме авлетлер гьасирет гъалгъан.
Аналаны хадирин билигиз
Къыйын авлетлер булан
Аналар къыйналажакъ.
Оланы гёзлеринден
Бирт де гёзьяш таймажакъ.
Гьей уланлар, гьей къызлар,
Аналаны ойлагъыз!
Оланы гёзьяшларын
Агъызмагъа къоймагъыз!
Авлетлер яхшы болса,
Ата-ана шат болар.
Яшавун да оланы
Тюз ёллагъа салар.
Этеген ишлеригиз
Ата-анадан сорагъыз.
Олар айтгъанны этип,
Сиз насипли боларсыз.
Авлетлени къыйынын
Аналары гёрмесин.
Юрекде дертлер булан
Олар бирт де оьлмесин.
Гьей уланлар, гьей яшлар,
Аналаны аягъыз.
Сиз оланы унутуп,
Арт сыдрада къоймагъыз.
Оланы ташламагъыз –
Аллагь * сизин онгармас!
Этеген ишлеригиз
Бири де алгъа бармас.
Гьей уланлар, гьей яшлар,
Ата-анагъа сый этигиз.
Оланы айтгъанын этип,
Яхшылыкъгъа етигиз.
Ата-анагъа тынглайгъан
Яшлар насипли болар.
Амма тынгламайгъанлар
Эки орталыкъда къалар.
