Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).
Малайиклер не къуллукъну юрюте?
Малайиклени арасында элчилер бар. Олар Аллагьны ﷻ да, пайхаммарланы да арасындагъы элчилер. Аллагь ﷻ Къуръан каламында булай айта (маънасы): «Кёклер булан ерни ёкъдан бар этген, малайиклени эки, уьч, дёрт къанатлы ва элчилер этип яратгъан Аллагьгъа ﷻ гьар-бир макътав болсун» («Фатир» деген сура, 1-нчи аят). Жабрайыл малайик шолай элчи малайиклерден санала.
Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Озокъда, шону Къуръанны Раббил аламин (аламны Еси) тюшюргендир. Ону Ругьул-амин юрегинге буварывчулардан болсун учун ачыкъ-аян арап тилинде алып тюшдю» («Шуараъ» деген сура, 192–195-нчи аятлар).
«Ругьул-амин» – Жабрайыл малайик, «буварывчулар» – пайхаммарлар, деп англама тарыкъ.
Муна шу сифатлардан алып, Къуръан илмуланы алимлери Къуръану-Каримни – Аллагьны ﷻ – буйругъу болуп, Жабрайылны арачылыгъы булан Мугьамматны ﷺ юрегине тюшюрген муъжизат каламдыр деп англаталар.
Башгъа аятда Аллагь ﷻ булай айта (маънасы): «Ол Мугьаммат ﷺ гьавадан алып сёйлемей. Шо Къуръан – вагьйюдан башгъа зат тюгюл. Огъар (Мугьамматгъа ﷺ Къуръанны) бек гючлю къуватны еси уйретди» («Нажм» деген сура, 3–5-нчи аятлар). Бек гючлю къуватны еси – Жабрайыл малайикдир. Ол Аллагь ﷻ булан Мугьамматны ﷺ арасында элчилик юрютюп, аста-аста огъар Къуръанны уьйретген.
Малайиклени арасында къулланы сакълайгъанлар да бар. Аллагь ﷻ Къуръанда оланы гьакъында булай айта (маънасы): «Сиз сюйсегиз де, сюймесегиз де, сизин даим (сакълап) узатып турагъан малайиклер бар» («Инфитар» деген сура, 10-нчу аят). Гьар-бир инсангъа байлангъан малайиклер бар, олар Аллагьны ﷺ алдында гьюрметли ва олар бизин бары да ишлерибизни билип, язып барагъаны саялы, иманыбыз бизин янгыз яхшы ишге бакъдырып, яман ишлерден къайтармагъа герек.
Башгъа аятда булай айтыла (маънасы): «Оьзюню сакълап къаравуллап юрюйген малайиксиз дюньяда гьеч бир напс ёкъдур» («Тарикъ» деген сура, 4-нчю аят). Демек, гьар-бир адамны сакълавчу малайиги бар.
Малайиклени арасында къулланы яхшы ва яман амалларын язагъанлар бар. «Олар Аллагьны ﷻ алдында гьюрметли, этген ишлеригизни язып туралар. Олар (малайиклер) сизин этеген ишлеригизни билелер» («Инфитар» деген сура, 11–12-нчи аятлар).
Олай да, малайиклени арасында женнет ва ону ниъматлары булан вакил этилгенлер де бар. «Ва Раббисине такъвалы болгъанлар женнетге бёлюм-бёлюм болуп алып барылдылар. Женнетге етип баргъанда ону эшиклери ачылды ва ону къаравулчулары олагъа: “Сизге саламлар болсун! Хошгелдигиз! Онда даимликге къалагъан кюйде гиригиз”, – деп айтды» («Аз-Зумар» деген сура, 73-нчю аят).
Малайиклени арасында жагьаннем ва ону азаплары булан вакил этилгенлер бар. «Тез заманны ичинде ону сакъар-жагьаннемге гийирермен. Ва сакъар не экенни сагъа не зат билдирди? О жагьаннем гьеч затны къоймай яллата, гюйдюре ва яна къайтара бир кюйде къоймай. О терисин гюйдюре. Ону жагьаннемни уьстюнде къарап туруп, яхшы гюйдюреген он тогъуз малайик бар» («Аль-Муддассир» деген сура, 26–31-нчи аятлар).
Малайиклени арасында Аршны гётерегенлер бар. «Ва малайиклер ону (кёкню) дёрт де янында ва шо гюн сегиз де малайик оланы уьстюнде Раббингни Аршын гётерип туралар» («Аль-Гьакъкъа» деген сура, 17-нчи аят). Демек, Аллагьны ﷻ Аршын сегиз тюрлю малайик гётерип тура. Башгъа аятда булай айтыла (маънасы): «Аршны гётерип туралар ва ону айланасындагъылар Раббисине макътавлар айталар. Огъар иман гелтирелер ва иман гелтиргенлеге гечмекни тилеп: “Гьей Раббибиз, рагьматынг ва илмунг булан гьар-бир затны къуршагъансан, товба этип, ёлунга тюшюп юрюгенлени гечип, оланы жагьаннемни азабындан сакъла”, – дей» («Гъафир» деген сура, 7-нчи аят).
Малайиклени арасында къулланы маслагьатлары ва пайдалары учун вакил этилгенлери бар (кёкдеги булутлар йимик, явагъан тамчылар, ерде оьсеген оьсюмлюклер, ашымлыкъ йимик). «Гьавада булутланы гьайдап юрюйген малайиклер булан ант этемен…» («Ас-Саффат» деген сура, 2-нчи аят). Шо малайиклер Аллагь ﷻ къайда янгур явгъанны сюе буса, шонда булутланы къувалай.
Ондан къайры башгъа затлагъа да Аллагьдан ﷻ буйрукъ этилген малайиклер бар. Шо малайиклер муъминлеге дуа этип, истигъфар эте. «Ол сизин къарангылыкъдан нюрге чыгъармакъ учун, Оьзю де, малайиклери де салават (дуа) айталар» («Агьзаб» деген сура, 43-нчю аят).
Оьле турагъан муъминлеге сююнч береген малайиклер де бар. «Гертиден де, “Раббибиз Аллагь ﷻ”, – деген сонг, къатты турагъанларыны уьстюнден малайиклер: “Къоркъмагъыз, пашман да болмагъыз, оьзюгюзге ваъда этилген, женнет деген шат хабарны къабул этигиз”, – дей» («Фуссилят» деген сура, 30-нчу аят).
Къулланы ругьларын алмагъа буюрулгъан малайиклер де бар. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Сен: “Сизге вакил этилген оьлюм малайик жаныгъызны алар. Сонг Раббигизге къайтарыларсыз”, – деп айт» («Ас-Сажда» деген сура, 11-нчи аят). Башгъа аятда булай айтыла (маънасы): «Къачан биригизге оьлюм гелсе, элчилерибиз кемчиликге ёл къоймагъан гъалда ону жанын аларлар» («Аль-Анъам» деген сура, 61-нчи аят).
Муъминлеге кёмек этеген малайиклер бар. Аллагьутаала Бадр деген уллу къазаватда булай айтгъан (маънасы): «Шо заман Раббигизден кёмек тилеген заманыгъызда, сизин тилевюгюзге жавап бере туруп: “Озокъда, Мен сизге арт-артындан гелеген минг малайик булан кёмек этермен”, –деди» («Анфал» деген сура, 9-нчу аят).
УЬЧЮНЧЮ БЁЛЮК
Аллагьны ﷻ китапларына иман салмакъ
Аллагьны ﷻ китапларына иътикъатыбыз нечик болма тарыкъ?
Гертиден де, Аллагь ﷻ пайхаммарлагъа китаплар тюшюргенине мен токъташаман. Амма мекенли нече китап тюшюргенин янгыз Аллагьутаала биледир. Шо китапларда, Аллагь ﷻ Оьзюню буйрукъларын ва гери урувларын, ваъдаларын (муъмин къуллагъа женнет булан) ва къоркъувларын (капирлик этгенлеге) баян эте.
Къуръан – Аллагьны ﷻ гьакъ каламыдыр, шо яратылмагъан (къачан да болгъан). Аллагьны ﷻ сифаты, биз алда да айтып гетген кюйде, яратылып болмай. Биз гёреген Къуръандан бетлер, гьарплар, шакъылар олар, озокъда, яратылгъан. Амма оьзю Къуръан Аллагьны ﷻ каламы йимик яратылмагъан. Аллагь ﷻ Оьзюню каламын вагьйю этип тюшюрген.
Къуръан Аллагьны ﷻ махлукъатындан деп, биринчи айтып, адашгъанлар – муътазилитлер. Кёп уллу питнелер гелтирген сонг, агьлю Суннаны алимлери булан, Аллагь ﷻ уьмметни шо адашгъанлардан къутгъаргъан.
Тюшюрюлген китаплар:
Таврат (Тора) – Муса пайхаммаргъа тюшюрюлген.
Инжил (Евангелие) – Иса пайхаммаргъа тюшюрлюген.
Забур (Псалтырь) – Давуд пайхаммаргъа тюшюрюлген.
Къуръан – бийибиз Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ тюшюрюлген.
Кёкден тюшген башгъа китаплардан эсе, Къуръанны Аллагь ﷻ къынгырлашывдан сакълагъан.
(Давамы гелеген номерде).
