Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

 

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).

 

Тавратгъа сени нечик иътикъатынг болма тарыкъ?

 

Мен токъташаман, гертиден де, Таврат – Аллагьны ﷻ китапларындандыр. Шариат агькамланы баян этмек учун, ону Калимуллагь Муса пайхаммаргъа тюшюрген.

 

Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Таврат тюшмекден алдын Исрайыл оьзюне гьарам этгенден башгъа бары да ашамлыкълар Бани Исрайылгъа гьалал эди. “Эгер сиз тюз сёйлей бусагъыз, Тавратны гелтирип охугъуз”, – деп айт!» («Аль-Имран» деген сура, 93-нчю аят). Исрайил – Якъубдур. Риваятларда гелегенге гёре, Якъуб къатты авруп ятгъанда, эгер Аллагь ﷻ кёмек этип сав болса, оьзю инг кёп сюеген ашларын, тюени этин ашамасгъа ва сютюн ичмесге нюдюр этген экен. Аллагь ﷻ бу нюдюрню къабул этген. Шуну йимик Аллагьутаала Бану Исрайылдан гелип чыкъгъан гюнагьлар себеп болуп, олагъа ачув-оьч гьисапда бир-бир гьайванланы, сонг да сыйыр булан, къойну ич майын гьарам этген.

Ва дагъы да токъташаман, герти токъташдырувларына да. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Оьзлерде Таврат бар туруп, шонда Аллагьны ﷻ гьукмусу бола туруп, нечик гелип сени гьакам (суд) эте? Сонг да, дагъы да буруп гете? Олар муъмин тюгюл» («Аль-Маида» деген сура, 43-нчю аят).

Ва дагъы да токъташаман, Бани Исмайылдан пайхаммар ачыкъ болагъанына ва ол да бизин бийибиз Мугьаммат Пайхаммар ﷺ ва ишарагъа гертиден де ол Пайхаммар (Мугьаммат) ﷺ гележек янгырылгъан шариат булан къулланы женнетге тюзлейген. Аллагь ﷻ Къуръанда булай айтгъан (маънасы): «Иса ибну Марьям: “Гьей Исраиллилер, гертиден де, мен оьзюмден алдын гелген Тавратны тасдыкъламакъ ва менден сонг гележек Агьмат деген расулну хабарын бермек учун, Аллагь ﷻ сизге йиберген пайхаммарман”, – дегенин эсле (Гьей Мугьаммат). Олагъа гьакъ булан гелгенде буса олар: “Бу ачыкъдан сигьрудур», – дедилер» («Саф» деген сура, 6-нчы аят).

Бу вакътибиздеги Таврат агьлю китаплылагъа алдынгъы, белгили уллу алимлени иътикъады нечикдир?

Бугюнгю вакътиде алимлени иътикъадында Таврат алмашынгъан, ай герти тюз баянлыкъ этилмеген, Аллагь ﷻ не муратда англатагъан кюйде англатылмай. Аллагь ﷻ сыйлы болгъан Къуръанда булай эсгере (маънасы): «Олардан бир бёлюгю Аллагьны ﷻ каламын эшите эди ва англагъан сонг, биле туруп буза эдилер» («Аль-Бакъара» деген сура, 75-нчи аят). Дагъы да, башгъа аятда булай айтыла (маънасы): «Ягьуди болгъанлардан калималаны оьз орундан бузуп, алмашдырывчулар бар…» («Ан-Нисаъ» деген сура, 46-нчы аят).

Шо неден англашыла? Гьалигисинде женнетни де, жагьаннемни де эсгермей ва Къыяматгюн тирилип ва жыйылып жазасын гёрежеги эсгерилмей. Булар бары да Аллагьны ﷻ китапларында лап да агьамиятлы затлар болгъангъа да къарамайлы.

Таврат алмашынгъанлыгъын дагъы да неден англайбыз? Тавратны ахырынчы бёлюгюнде Муса пайхаммарны дюньядан гетмеклиги сёйлене, шо да белгили алимлер эсгереген къайдагъа къаршы геле.

Агьлю китабилер Тавратны да, Инжилни де алмашдырса да, къынгырласа да, китапларда Аллагьны ﷻ герти атлары да, герти калималары да бар. Шо саялы бизге шо китапланы эсгик этип, мысгъылламагъа тюшмей, къардашлар! Гертилик Аллагь ﷻ янында.

 

(Давамы гелеген номерде).

 

Арсланали Аскеров, теолог, дин ахтарывчу

 

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Язывчуланы Союзу пагьмуланы излей

Жамиятны маданият яшаву адабиятдан билинедир: язывчулар, шаирлер айтгъан сёз халкъгъа етише, таъсир эте буса, адамлар ругь яшавдан айрылмагъан. Инсанны къылыкъларын яхшылашдырмакъ учун дин аслу роль ойнай, тек шогъар кёмекчи гьисапда инче саният, адабият да янаша геле. Масала, адабият адамны...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Бары да къаркъаралар-чархлар бир ерге жыйылажагъына ва, гертиден де, халкъ башдагъы кююне къайтажагъына сени иътикъатынг нечикдир?   Шо биз токъташагъан зат, гертиден де, Аллагь ﷻ бары да инсанланы биринчи яратгъан йимик янгыдан тирилтер. Аллагь ﷻ...


Уьстюнлю сатыв-алыв

Сатыв-алыв лап гелимли касбу санала. Амма бу ишни юрютеген инсан ялгъан айтмайгъан, алдатмайгъан ва Яратгъаныбызны буйрукъларын къатты кюйде юрютеген адам болма герек. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан: «Адилли сатывчу Къыяматгюн сыйлы адамлар ва шагьитлер булан тирилежек» (Ибн...


Янгы школа

Марьям янгы школагъа чыкъды ва биринчи гюн огъар бек къыйын тийди. Ол партаны артында яп-янгыз олтура, айлана якъда буса – танымайгъан белгисиз яшлар. Класдагъылар янгы охувчугъа къарай, тек таныш болмагъа бирев де янына гелмей. Ол бу мюгьлетде алдагъы къурдашларын эсге алып, бираз пашман...


Мугьаммат Пайхаммар ﷺ тувгъан айдан сююнебиз

Есибиз Аллагьутаала бизге лап да сыйлы Пайхаммарны ﷺ йиберген, ону уьмметинден этген. Аллагьгъа ﷻ гьар бир макътавлар болсун, Оьзюню сыйлы Пайхаммары ﷺ булан бизин сыйлагъан саялы. Ол Пайхаммарны ﷺ сюймек бизин борчубуз. Сюймек учун адамны таныма герек. Пайхаммарны ﷺ сюйсек, Аллагь ﷻ да бизин...