Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).
Забургъа (Псалтирь) иътикъатынг нечик болма тарыкъ?
Мен токъташаман, гертиден де, Забур китап, Аллагьны ﷻ сыйлы китапларыны бириси, Аллагь ﷻ ону Оьзюню пайхаммары Давутгъа йиберген. Сыйлы болгъан Къуръан каламында Аллагь ﷻ булай айта: «Ва Давутгъа Забурну бердик» («Аль-Исраъ» деген сура, 55-нчи аят). Бу китапны уллу муфассирлени бириси Мукъатил (рагьимагъуллагь) булай айта: «Забур 150 сурадыр, оьзюнде не агькамлар, не фарзлар эсгерилмеген. Онда Аллагьгъа ﷻ байлавлу макътавлар эсгерилген». Ва дагъы да, Ягьия бин Салам оьзюню тафсиринде шо гьакъда булай эсгере: «Аллагь ﷻ сёзю: “Ва Давутгъа Забурну бердик” – огъар берген китапны аты».
Къатадат (рагьимагьуллагь) булай эсгере: «Биз сёйлей эдик, хабарлай эдик: Забур китап – дуадыр, Аллагьгъа ﷻ макътавлар ва дангъа чыгъарувлардыр (прославление), оьзюнде не гьалал, не гьарам, не фарзлар, не дазулар ёкъ – эсгерилмеген».
Забур дуалар, азкарлар, ваъазалар ва агькамланы англашдырагъан, озюнде шариат агькамлар эсгерилмеген китапдыр. Неге тугюл, Давут пайхаммаргъа Муса пайхаммарны шариатына табиъ болмагъа буюрулгъан. «Аль-Бакъара» сурада 246–252-нчи аятларда Аллагь ﷻ шо гьакъда эркин хабарлай. Бек узатмас учун, шуну булан Забур китапгъа нечик иътикъатыбыз болма тарыкъ экенин къысгъартып айтдыкъ. Гертилик – Есибиз Аллагьда ﷻ.
Инжилге (Евангелие) иътикъатынг нечик болма тарыкъ?
Мен токъташаман, гертиден де, Инжил китап, Аллагьны ﷻ сыйлы китапларыны бириси. Инжилни Аллагь ﷻ, масигь Иса пайхаммаргъа тюшюрген. Аллагь ﷻ Къуръан каламында булай айта: «Оланы гьызындан сонг, Иса ибн Марьямны оьзюнден алдынгъы Тавратны тасдыкълавчу этип йибердик. Огъар Инжилни бердик. Шонда гьидаят ва нюр бар. Шо оьзюнден алдагъы Тавратны тасдыкълавчудур. Шо такъвалылар учун гьидаятдыр ва насигьатдыр» («Аль-Маида» деген сура, 46-нчы аят). Демек, Аллагьутаала ягьудилени пайхаммарларыны гьызындан Иса ибн Марьямны пайхаммар этип йибергенин айта.
Гьакъаикълени, гертиликлени баян этип, гьакъны Аллагь ﷻ Яратувчулу бирлигине даъавтчылы этип, Тавратда гелеген бир-бир экинчи даражалы (второстепенный) агькамланы гьажатлыкъгъа гёре бузмакъ учун (аннулировать) ва дагъы да, пайхаммарланы хатими (пайхаммарланы мюгьюрю) ай бизин бийибиз Мугьаммат Пайхаммар ﷺ гележекде чыкъмакъ сююнч булан тюшюрюлген. Аллагь ﷻ каламында булай айта: «Иса ибну Марьям: “Гьей исраиллилер, гертиден де, мен оьзюмден алдын гелген Тавратны тасдыкъламакъ ва менден сонг гележек Агьмат деген расулну хабарын бермек учун, Аллагь ﷻ сизге йиберген пайхаммарман”, – дегенин эсле (гьей Мугьаммат). Олагьа гьакъ булан гелгенде буса олар: “Бу ачыкъдан сигьрудур”, – дедилер» («Саф» деген сура, 6-нчы аят).
Гьалиги вакътиде дюньядагъы алимлени Инжил китапгъа иътикъаты нечикдир?
Гьалиги вакътиде алимлени токъташывунда Инжилни дёрт тюрлюсю (копиясы) бар. Ону да шу дёртев къургъан: Матвей, Марк, Лука, Иоанн. Шулар бары да бир-бирине кёбюсю якъда къаршы геле. Амма олай Инжиллер кёп болгъан, янгыз дёрт болмагъан. 40-50 бир-бир ерлерде 70 болгъан деп де эсгериле. Иса пайхаммарны Аллагьутаала кёклеге гётерген сонг, 300 йыл гетип, Никейский собор жыйылып, 325-нчи йылда сюеген затын къошуп, «къыйышмайгъан» затын тайдырып, шу дёрт де китапгъа къыйышмай къаршы гелеген Инжиллени чыгъарып алып, яллатгъан сонг, дёрт китапгъа (Инжилге) токъташгъанлар. Оланы олай этме мурады, гёрсетмеге, янгыз бир Инжил ёкъ эди Иса пайхаммаргъа тюшген. Ону артына тюшген ёлдашларыны да болгъан деген затны англатма сюелер насранилер. Алимлени токъташывунда гьалиги дёрт де Инжил китап тюз гелмей.
Къуръангъа иътикъатынг нечик болма тарыкъ?
Мен токъташаман, гертиден де, Къуръан – Аллагь ﷻ йиберген лап сыйлы кипатдыр, лап сыйлы пайхаммар Мугьаммат Пайхаммарына ﷺ. Аллагьутаала сыйлы Къуръан каламында булай айта: «Гьей иман гелтиргенлер! Аллагьгъа, Ону Расулуна, Ол Оьзюню Расулуна тюшюрген Китапгъа ва мундан алдын тюшюрген китаплагъа иман гелтиригиз» («Ан-Нисаъ» деген сура, 136-нчы аят). Къуръан – Аллагь ﷻ йиберген китапланы лап ахырынчысыдыр. Къуръан, ону алдындагъы китапланы барыны да гючюн тайдырадыр. Къуръанны гьукмусу Къыяматгюн болгъанча къалажакъ. Бу Сыйлы Китапгъа не къошуп, не тайдырып бирев де болмажакъ, неге тюгюл ону сакълавун Аллагь ﷻ Оьзюне алгъан. Аллагь ﷻ шо гьакъда сыйлы каламында булай эсгере: «Гертиден де, эслетивню Биз тюшюрдюк ва, озокъда, шону Биз сакълажакъбыз» («Гьижр» деген сура, 9-нчу аят).
Къуръан – бизин Пайхаммарыбызны ﷺ пайхаммарлыгъына йиберилген уллу аятдыр, неге тюгюл Пайхаммарыбыз Мугьамматгъа ﷺ берилген лап уллу муъжизатдыр Къуръан.
Къуръан уллу муъжизатлы деп не саялы санала?
Гертиден де, Къуръан уллу муъжизатлардан санала, неге тюгюл Къуръан акъли-гъакъыл булан исбат этилген (разумный-рациональный). Девюрлер гетген сайын аятдан муъжизатлар белгили бола. Огъар гьар пикру этген сайын шагьатлыкъ этиле. Ондан къайры, къалгъан муъжизатлар оьзлени вакътиси битмек булан битип асары да къалмай, хабары болуп тюгюл эсе. Къуръан буса, муъжизат кюйде къалып туражакъ.
Къуръанны муъжизатлары
Къуръан пасигьлик ва риторика якъдан адамны гьакъылы етмейген кюйде, Пайхаммарыбыз ﷺ ону булан лап халкъны арасында пасигьли къавумгъа къаршылыкъ гёрсетген. О девюрде араплар етишген пасигьлик уллу даражагъа чыгъып, оьзгелер гьайран къала болгъан. Бийибиз Мугьаммат Пайхаммарыбыз ﷺ шоланы арасында 23-йыл яшап турагъан чакъы заман Къуръанны пасигьлигин шолагъы къаршылыкъ этип тургъан. Бир-бирде Пайхаммар ﷺ: «Къуръанда йимик бир сура сама гелтиригиз, ойлашыгъыз», – деп талап эте болгъан. Аллагь ﷻ шо гьакъда Сыйлы Китабында булай айта: «Ва эгер къулубузгъа тюшюрген затыбызгъа шеклигигиз болса, огъар ошагъан бир сура гелтиригиз» («Аль-Бакъара» деген сура, 23-нчю аят). Демек, бизин къулубуз Мугьамматгъа ﷺ тюшюрген Къуръанда сизин шеклигигиз болса, бу – Аллагьдан ﷻ тюгюл, Мугьаммат ﷺ оьзюнден ойлашып айта дей бусагъыз, Къуръан сураларындан бирине ошайгъан бир сураны оьзюгюз яратып гелтиригиз, дей Аллагь ﷻ.
Ва дагъы да, адамлар болуп яда жинлер болуп кёмекчилер де алып боласыз деген. Аллагь ﷻ шо гьакъда китабында булай эсгере: «Эгер инсанлар булан жинлер жыйылып, бу Къуръангъа ошагъан зат гелтирмеге сюйсе, гьатта бир-бирине кёмекчи болса да, шогъар ошагъанны гелтирмеге болмайлар» («Аль-Исраъ» деген сура, 88-нчи аят). Къуръанны сёзлери йимик сёзлер тапмагъа болмай. Къуръанны жумлалары йимик жумлалар тапмагъа болмай. Шо девюрде де болмады бирев де Къурангъа ошайгъан затны тигип ойлашып, не бугюнге ерли де болмай. 1400 йылдан къолай сонг да болмагъан ва болма да болмажакъ. Шондан биз англайбыз, къардашлар, Къуръан инсанны каламы болуп болмайгъанын. Ёкъ, шондан англашыла шо калам къудратны Есиники экени, Оьзюню Элчисине тасдыкълав ва ол айтгъан сёзлени герти этип йиберилген.
Къуръанны муъжизатлыгъына янгыз шу да таманлыкъ эте.
Шу аспект де оьзю къуршай дагъы да нечесин, шолар:
Биринчиси: Къуръанда яшыртгъын затланы хабарлай, заман гетип ачыкъ болгъан. Шолай хабарлар эпсиз кёп, бир-бирлерин эсгерейик. Аллагь ﷻ булай айта: «Яда олар: “Биз уьстюн болагъан жамаатбыз”, – дейми? Шо жамаат тез заманны ичинде енгилежек ва артгъа къарап къачажакъ» («Аль-Къамар» деген сура, 44–45-нчи аятлар). «Жамаат» – къурайшитлер. Уллу Бадру къазаватда бусурманлар мушриклер булан ёлукъгъанда мушриклер, Аллагь ﷻ айтгъан кюйде, артына къарап къача болгъан.
Экинчиси: инсан нечакъы заман Къуръангъа тынглап турса да ялкъмай.
Уьчюнчюсю: Къуръанда жыйылгъан илмулар табылмагъан не арапланы, не ажамланы арасында.
Дёртюнчюсю: Къуръан хабарлай бизге гетген, алдынгъы умметлени хабарларын ва агьвалатларын. Масала, Бану Исраиллени, Муса пайхаммарны, Талут ва Жалут йимиклени, Марьям ва ону авлети Иса пайхаммарны ва башгъа хыйлыланы гьакъында хабарлай. Шоланы барын да Аллагь ﷻ сыйлы болгъан Къуръанда айта.
Дагъы да уллу муъжизат тюгюлмю, шо сыйлы Къуръан охуп да, язып да болмайгъан Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ вагьйу этип тюшгени? Шундан да Къуръанны муъжизатлыгъын дагъы да тийишли кюйде къабул этип алмагъа герегин англайбыз.
Шуну булан Аллагь ﷻ йиберген китапланы гьакъындагъы уьчюнчю бёлюкню тамамлайбыз. Гертилик янгыз бир Аллагьда ﷻ.
(Давамы гелеген номерде).
