Пайхаммар ﷺ лап эрши гёрген ишлер

Пайхаммар ﷺ лап эрши гёрген ишлер

Ислам дин якъдан къарагъанда, Есибиз Аллагьны ﷻ буйрукъларына ва Ону Пайхаммарыны ﷺ ёлуна къаршы чыгъагъан гьар иш де айыплана ва эрши. Амма асгьабаланы соравларына жавап берегенде Расулуллагь ﷺ бир-бир шолай ишлени айрокъда жиргенчли гьисаплагъан.

Пайхаммар ﷺ жавап къайтарагъанда, сорав береген адамны гьалына къарап, къайсы гюньагьгъа ювукъ экенни ва неден огъар сакъланмагъа герекни гьисапгъа ала болгъан. Демек, гьар кимге гьалына гёре лап къыйышагъан жавап бере болгъан. Аллагьны Элчиси ﷺ чинк де авур гёреген ва яман гюнагьлар деп ширкни (Есибизге ёлдаш къошмакъ ва Аллагьдан ﷻ къайры негер буса да къуллукъ этмек), гюнагьсыз адамны оьлтюрювню, сигьручулукъну, асламчылыкъны (риба), зиналыкъны, етимлени малын оьз пайдасына харжламакъны, давда урушну вакътисинде къоркъуп майдандан къачывну ва оьзге шолайларын санай болгъан. Бир-бир гьадислерде эсгерилген гюнагьлагъа ата-анасына тынгламайгъанлыкъ, борчларын кютмейгенлик, намартлыкъ ва ялгъан да къошулгъан. Абдуллагь ибн Масъуд булай хабарлагъан: «Бир гезик мен Пайхаммаргъа r: «Аллагьны ﷻ алдында лап уллу гюнагь къайсыдыр?» – деп сорадым. Ол: «Сени яратгъан Есибизге ёлдаш къошмакъ», – деди.

Мен: «Гертиден де, шо бек уллу гюнагь», – деп разилешдим ва: «Сонг къайсыдыр?» – деп, дагъы да сорав бердим. Пайхаммар r: «Оьз авлетин сени булан ашажакъ дегенден къоркъагъан саялы оьлтюрмек (ашатып болмас деп къоркъуп)», – деп англатды. Мен: «Сонг къайсы?» – деп, бирдагъы сорадым. Ол: «Хоншусуну къатыны булан зина этив», – деп жавап берди» (Агьмат, Бухари, Муслим, Абу Давуд, Тирмизи). «Аль-Мингьаж Шарх Сахих Муслим бин Аль-Хажаж» деген китабында эсгерилген гьадисге Имам ан-Навави булай англатыв бере: «Шо гьадисден шариат гьукму чыгъара туруп, Аллагьгъа ﷻ ёлдаш къошмакъ – ширк деген лап уллу гюнагь бола. Шо шолай экени ачыкъ ва мунда яшыртгъын зат ёкъ. Сонг авур якъдан гюнагьсыз адамны оьлтюрмек геле». Олай да, бизин мазгьапны белгили алимлери булай айтгъан: «Ширк деген лап авур гюнагьдан сонг адам оьлтюрюв геле».

«Мухтасар» деген китабында имам Аль-Музани шо гьакъда имам аш-Шафиини булай сёзлерин гелтире: «Зиналыкъ, ата-анагъа тынгламайгъанлыкъ ва олагъа абурсуз янашыв (ата-ананы яда оланы бирисини хатирин къалдырыв гьакылы барлар учун аз-маз затлар тюгюл), сигьручулукъ, таза къатынгъа зиналыкъ этген деп айыплав, душман булангъы къаршы турувда дав майдандан къачыв, асламчылыкъдан пайдаланыв ва шо кепдеги уллу гюнагьлагъа байлавлу англатывлар этиле ва оланы авурлугъу токъташдырыла. Шолагъа бакъгъан янашыв, себеплерине ва не гьалларда этилгенге гёре гьисап этип, токъташдырыла». Гележекде гюнагь иш этмекден сакъланмакъ учун, асгьабалар Пайхаммаргъа ﷺ тюрлю-тюрлю гюнагьланы гьакъында, оланы авурлугъу ва даражасы гьакъда соравлар бере болгъан.

Муна шолай мурат булан Абдуллагь ибн Масъуд Пайхаммаргъа ﷺ лап уллу гюнагьны ва шо жиргенч иш саялы болагъан жазаны гьакъында сорав бергени. Бу гюнагь янгыз бизин уьммет учун тюгюл шолай яман ва эрши. Алда болгъан уьмметлени пайхаммарлары да эсгерилген шо гюнагьланы бек авур ва инг биринчилей сакъланмагъа гереклери гьисапда суратлай болгъан. Сафван ибн Ассаль t хабарлагъан кюйде, Пайхаммарны ﷺ янына эки ягьуди гелип, ачыкъ тогъуз ёравланы гьакъында сорай (шо тогъуз ёрав бусурманлагъа да, ягьудилеге де ортакъ болгъан). Пайхаммар ﷺ олагъа булай жавап берген: «Аллагьгъа ﷻ ёлдаш къошмагъыз, урламагъыз, зиналыкъ этмегиз, ихтияр болмай туруп (себепсиз) Аллагь ﷻ гери ургъан адамны оьлтюрмегиз, айыпсыз адамны оьлтюрсюн деп пачаны янына ону элтмегиз, сигьру юрютмегиз, асламчылыкъдан гелген акъчаны къолламагъыз, таза къатынгиши зиналыкъ этген деп гюнагьламагъыз, душман булангъы къаршы турувда дав майдандан къачмагъыз. Сизге, ягьудилеге, сонгугюнню гери урувларындан айрокъда бек сакъланмагъа тарыкъ».

Сафван арты булан булай къоша: «Шо сёзлерден сонг олар ону къолларын ва аякъларны оьптю ва: «Сен – Пайхаммар ﷺ экенге шагьатлыкъ этебиз», – деди» (Тирмизи). Оьрде айтылгъан сёзден англашылагъан кюйде, гюнагьлар авурлугъуна ва яманлыгъына гёре башгъа-башгъа бола. Шоланы арасында ширк – лап яманы ва авуру. Шо гюнагь саялы гьёкюнмеген ва товба этмеген кюйде оьлюп гетген адамдан Аллагь ﷻ гечмей. Оьзге гюнагьланы гьакъында айтса, ширкден сонг авурлугъуна гёре гюнагьсыз адамны оьлтюрюв ва къалгъанлары геле буса да, шо ишге, этген адамны оьзюне ва тувулунгъан гьалгъа гёре багьа бериле, жамиятгъа болгъан таъсири гьисапгъа алына ва шо саялы уллу гюнагьланы авурлугъу да гьар гезик бир йимик болмай. Мисал учун, пеленче биревню юреги сигьручулукъгъа тартагъан болмагъа бола. Шолай гезикде ону учун шо гюнагь айрокъда авур санала ва шондан бек сакъ турмагъа тарыкъ. Шо кюйдеги гьукму оьзге гюнагьлагъа гёре де дюр.

МУСЛИМ АБДУЛЛАЕВ