Зуль-гьижжа айны оьрлюгю
Ислам дин оьр этеген айланы арасына зуль-гьижжа да гире. Бу гери урулагъан дёрт айны бириси (Ражаб, Зуль-гьижжа, Зуль-къаида, Мугьаррам) ва шоланы вакътисинде есибиз Аллагьны ﷻ буйругъу булан дав, эришивлюк, къан тёгюв гери урула.
Бу айны биринчи он гюню айрокъда къыйматлы.
Зуль-гьижжа айны 10-нда буса, бусурманланы лап уллу байрамы – Ид Аль-Адха (Къурбан-байрам) бола. Зуль-гьижжа айны ичинде гьаж къылып, бусурманлар Ислам динни беш кюрчюсюнден бирисин кюте.
Бу айда лап сыйлы гюнлени бириси – Арапа гюн де бар. Шо гюн гьаж къылагъанлар Арапа тавда бола. Арапа гюн «Аль-Игьляс» сураны бир минг керен охумакъ яхшы. Гьадисде айтылагъан кюйде, Арапа гюн минг керен шо сураны охугъан адамдан бары да гюнагьлары гечиле.
Олай да, башгъа гьадисде билдирилеген кюйде, Аллагь ﷻ учун лап аявлу ва къыйматлы гюнлер – зуль-гьижжа айны биринчи он гюню. Шо айны биринчи тогъуз гюнюнде, айрокъда Арапа гюн (ва шону алдындагъы гюн) ораза тутмакъ яхшы (гьаж къылагъанлардан къайры).
Гьакъ кюйде, Пайхаммарыбыз ﷺ шагьатлыкъ этегени йимик, шо гюнлер – Ер юзюндеги лап берекетли гюнлер. Шо гюнлени ичинде ибадат этеген адамдан Аллагьны ﷻ учун янгыз шагьит артыкъ.
Бу гюнлер гелгенде ибадат этип, гьажатлылагъа садагъа оьлеше туруп йибермеге яхшы. Къурбан соймагъа хыял тутгъан гиши зуль-гьижжа айны биринчи он гюнюнде (къурбан сойгъанча) тырнакъларын ва чачын гесмесе яхшы.
Зуль-гьижжа айны биринчи он гюнюню къыйматлыгъы
Есибиз Аллагь ﷻ Къуръанда булай айта (маънасы): «Мен (Аллагь) танг ва он гече булан ант этемен» («Аль-Фажр» деген сура, 1–2-нчи аятлар).
Бу аятда Яратгъаныбыз зуль-гьижжа айны биринчи он гюнюн эсгере. Аллагьны ﷻ булай анты шо гюнлени ажайып агьамиятлыгъын гёрсете.
Къуръанны башгъа еринде Есибиз булай айта (маънасы): «Ва Аллагьны ﷻ атын белгили гюнлер эсгерсин (рагьмулугъу ва рыцкъы береген саялы шюкюрлюк билдирип, къурбан союлагъан байрам гюн)» («Аль-Гьаж» деген сура, 28-нчи аят).
Мунда да зуль-гьижжаны биринчи он гюню деп гьисапгъа алмагъа тарыкъ. Шоланы арасында Арапа гюн де. Арапа гюн – гюнагьлардан ва жагьаннемни отундан сакълайгъан гьажны гюню.
Шо гюнлени арасына Къурбан-байрамны гюню де гире. Къурбан-байрам – йылны ичинде лап къыйматлы гюн.
Абдуллагь ибн Курта ﷺ етишдирген гьадисде Пайхаммар ﷺ булай айтгъан деп бар: «Аллагь ﷻ учун лап машгьур гюн – къурбан союлагъан гюн» (Абу Давуд).
Бу гюнлени ичине ибадат этивню бары да къайдалары къошулгъан. «Фатх аль-Бари» деген китабында Гьафиз Ибн Гьажар булай яза: «Зуль-гьижжа айны биринчи он гюню оьр болмакъны себеби – шоларда ибадат этивню бары да кюйлери барлыкъ: намаз къылыв, ораза тутув, къурбан союв, гьаж. Оьзге гюнлерде булар барысы да бирче ёлукъмай».
Зуль-гьижжа айны биринчи он гюнюн, этилген гюнагь ишлеге гьёкюнмек, гьакъ юрекден товба этмек булан къаршыламакъ – гьар бусурман гишини борчу. Товба этмекде – иманы бар адам учун бу дюньяда да, Сорав алынагъан гюн де яхшылыкъ бар. Шу гюнлени яхшылыкъларындан болгъан чакъы кёп пайда алмагъа къарайыкълар. Гьар бусурмангъа бола туруп кёп-кёп яхшы иш этсе арив болур.
Бу гюнлерде Есибизге таби болув, Огъар къуллукъ этив, Аллагьгъа ﷻ бизин ювукъ этегенде йимик, шо кюйде гюнагьгъа батмакъ Яратгъаныбыздан бизин арек эте, рагьмусундан айыра. Шо саялы бу гюнлерде гьарам иш этмекден айрыча сакъланмагъа тарыкъбыз.
