Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ биринчи походлары
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Макканы бутпереслеринден ва оланы янын тутгъанлардан къоркъунчлукъ таймайгъан саялы, Пайхаммар ﷺ асгьабаларындан савутлангъан гюплер къурмагъа борчлу бола. Биринчи гюплер аслу гьалда мугьажирлер булан топлана. Оланы мурады – Мадинаны айланасын ахтармакъ, тюрлю-тюрлю къавумлар булан ювукъ аралыкъ тутмакъ, сонг да маккалы къурайшитлени кериванларын елеп алмакъ болгъан. Шолайлыкъны маънасы – Пайхаммар ﷺ булан гёчмеге борчлу болгъанда олар талангъан малыны аз пайын буса да къайтарма къарайгъанлыкъ.
Биринчи гюп отуз мугьажирден топлагъан болгъан ва булар Мадинадан гьижраны биринчи йылында (623-нчю йыл), рамазан айны биринде Сайф-уль-Бахр деген ерге (Къызыл денгизни ягъасы) чыкъгъан. Отрядны башына Расулуллагь ﷺ Гьамза бин Абд аль-Мутталибни сала. Бу гюп ёлгъа чыгъып, Шамдан къайтып гелеген къурайшитлени сатыв-алыв кериванына ёл къыркъа. Шо кериванда, башында Абу Жагьл бин Хишам булан, 300 адам болгъан.
Асгьабалар булан Гьамза Сайф аль-Бахрагъа багъып чыгъа ва оьтюп барагъан къурайшитлени кериваныны алдына чыгъа. Эки де ян ябушмакъ учун бир-бирини къаршысында тизиле. Амма Мажди бин Амр аль-Жухани, эки де якъ булан арив аралыгъы бар саялы, гезиклеп гьар якъ булан ёлугъа туруп, урушну басылтма бажара.
Гьамзагъа берилген акъ тюсдеги байракъ Ислам диндеги лап биринчи байракъ болгъан. Бу байракъны агъач сапгъа Пайхаммар ﷺ оьз къолу булан байлагъан. Байракъны тутуп юрюрген адам буса, Абу Марсад Кянназ бин Гьусайн аль-Ганави болгъан.
Экинчи гюп Мадинадан Рабиг деген къакъагъа (ущелье) гьижраны биринчи йылында, шаввал айны биринде (623-нчю йыл, апрель ай) чыгъа. Бу гюп де мугьажирлерден топлангъан: олар 60 атлы адам болгъан. Пайхаммар ﷺ бу гюпню башына Убайда бин аль-Харисни белгилей. Рабиг деген къакъада бусурманлар Абу Суфьянны кериванын къаршылай. Кериванда 200 адам болгъан. Эки де якъ бир-бирине окъжаялар булан атыша, тек урушгъа етмей. Шо походну барышында бусурманлагъа маккалы экев къошула. Шолар аль-Микдад бин Амр аль-Бахрани ва Утба бин Газван аль-Мизани болгъанлар. Бу экев имансызланы кериваны булан ёлгъа чыгъып, сонг Пайхаммарны ﷺ янына къошулма сюе болгъан. Убайданы байрагъы да акъ тюслю болгъан. Байракъчы буса, Мистах бин Асас болгъан.
Уьчюнчю гюп Мадинадан аль-Харрар деген ерге багъып гьижраны биринчи йылында, зуль-къаида айны биринде (623-нчю йыл, май ай) чыгъа. Гюп 20 атлыдан топлангъан ва олар къурайшитлени кериванын токътатма герек болгъан. Пайхаммар ﷺ отрядны башына Саад бин Абу Вакъкъасны белгилей ва олар аль-Харрардан арекге гетмесин деп буюра. Бу гюп Мадинадан яяв аякъдан чыгъа, гюндюзлер яшынып, гечелер юрюй. Аль-Харрар деген ерге булар бешинчи гюнню эртенине етише, тек кериван бу ерлерден бир гюн алда оьтген болгъан. Саадны байрагъы акъ тюслю, барыкъчы буса аль-Микдад бин Амр болгъан.
Дёртюнчю гюп гьижраны экинчи йылында, сафар айны экисинде (623-нчю йыл, август ай) аль-Абву яда Ваддан деген ерге (Макканы ва Мадинаны арасы) багъып болгъан. Бу гезик де аслу гьалда мугьажирлерден топлангъан гюпде 70 адам болгъан, башында буса – Пайхаммар ﷺ оьзю. Мадинада оьзюню орнунда Расулуллагь ﷺ Саад бин Убадны къоя.
Походну мурады – къурайшитлени кериванын къолгъа алмакъ болгъан, тек Ваддангъа етишгенде бусурманлар ёлда биревге де къаршы болмай. бу походну вакътисинде Пайхаммар ﷺ Амр бин Махши ад-Дамри булан къурдашлыкъ дыгъар байлай. Бу адам бир вакъти Бану Дамр къавумну уллусу болгъан. Тёбенде шо дыгъарны тексти гелтириле.
«Бу дыгъар Бану Дамр къавумну адамларына Аллагьны Элчиси, Мугьамматдан ﷺ. Оланы малына ва оьзлерине зарал этилмежекге сёз бериле. Ва эгер олар Аллагьны * динине къаршы дав этмесе, оьзлеге чапгъын этилсе, кёмек болургъа умут этмеге бола. Шолай болма да болсун! Эгер Пайхаммар ﷺ оланы кёмекге чакъырса, олар да кёмек этмеге тарыкъ болажакъ».
Пайхаммар ﷺ ортакъчылыкъ этген бу биринчи поход болгъан. Ол Мадинада 15 гюн болмагъан. Ону байрагъы акъ тюслю, байракъчы буса, Гьамза бин Абд аль-Мутталиб болгъан.
Бешинчи поход гьижраны экинчи йылында, раби уль-аввал айда (623-нчю йыл, сентябрь ай) Буват деген ерге багъып болгъан. Расулуллагь ﷺ 200 асгьабалардан топлангъан гюпню башында къурайшитлени кериванын къолгъа алмакъ учун ёлгъа чыгъа. Шо кериванда Умаййа бин Халяф аль-Жумахи болгъан. Къурайшитли юз адам сакълайгъан шо кериванда эки минг ярым тюе болгъан. Буватгъа ювукъ гелгенде Пайхаммар ﷺ онда биревню де гёрмеген. Шо походну вакътисинде Пайхаммар ﷺ оьзюню орнунда Мадинада Саад бин Муазны къойгъан. Ону байрагъы бу гезик де акъ болгъан, байракъчы буса – Саад бин Абу Вакъкъас .
Алтынчы поход Сафвангъа, гьижраны экинчи йылында, шаввал айны экисинде (623-нчю йыл, сентябрь) болгъан. Имансызлар, башында Карз бин Жабир аль-Фихри булан, Мадинаны отлавлукъларына чапгъын этип, гьайван-мал урлагъан болгъан. Оланы артын тутмакъ учун, 70 асгьаба булан Расулуллагь ﷺ оьзю чапгъан. Ол Бадргъа ювукъдагъы Савфан деген къакъагъа етише, тек Карзны да, ону ёлдашларын да тапмай, дав этмей гери къайта. Бу чыгъышгъа Бадргъа этилген биринчи поход деп ат тагъа.
Бу походну вакътисинде Пайхаммар ﷺ Мадинада оьзюню орнунда Зайд бин Харисни къоя. Ону байрагъы акъ, байракъчысы Али бин Абу Талиб болгъан.
Еттинчи поход Зуль-Ушайругъа багъып гьижраны экинчи йылында, жумад уль-уля айда (623-нчю йыл, ноябрь ай) болгъан. 150 яда 200 мугьажирден топлангъан бу гюпню башында Пайхаммар ﷺ оьзю тургъан. Олар оьзлер булан отуз тюе алып, гезиги булан оланы уьстюне минип гетген. Бусурманлар Шамгъа барагъан къурайшитлени кериванын къолгъа алма сюйген. Гелген хабаргъа гёре, къурайшитлени малдан толгъан кериваны Маккадан чыкъгъан, тек Пайхаммар ﷺ аль-Ушайругъа етишгенче, шо кериван бу якълардан бир-нече гюн алда гетип битген. Бу кериванны Шамдан гери къайтагъанда излеп тапмакъ учун, Пайхаммар ﷺ янгыдан походгъа чыгъа. Натижада бу поход Бадрдагъы урушну себеби болуп токътай. Бу походну барышында Расулуллагь ﷺ Бану Мудлиж ва оланы якъчылары Бану Дамра деген къавумлар булан бир-биревге дав этмесге дыгъар байлай. Пайхаммар ﷺ Мадинада оьзюню орнунда Абу Салам бин Абд аль-Асад аль-Махзумини къоя. Байракъ акъ, байракъчы – Гьамза бин Абд аль-Мутталиб болгъан.
Сегизинчи поход гьижраны экинчи йылында, ражаб айда (624-нчю йыл, январь ай) Нахлюгъа болгъан. Пайхаммар ﷺ бу походгъа Абдуллагь бин Жахш аль-Асади дейген асгьабаны бакъдыра. Ол ёлбашчылыкъ этеген отрядда 12 мугьажир, гезиги булан уьстюне минеген 6 тюеси болгъан. Пайхаммар ﷺ Абдуллагьгъа кагъыз тутдуруп, шону эки гюнден сонг охусун деген. Эки гюн гетип, ол шо кагъызны ачып охуй. Кагъызда булай язылгъан болгъан: «Мени шу кагъызымны охугъанда, Макканы да, Таифни де арасындагъы Нахлюгъа багъып бар. Шонда къурайшитлени кериванын гьызарла ва шону гьакъында сонг бизге билдир». Кагъызны охугъанда, Абдуллагь : «Болду деп къой», – дей. Шондан сонг ол ёлдашларына гьалны англата ва биревге де гюч этмежегин айта. Ол: «Дини учун жанын къурбан этме сюегенлер шонда барсын, оьлме сюймейгенлер буса, гери къайтсын. Мен буса, шонда бараман!» – деп билдире. Бу чакъырывдан сонг, бары да асгьабалар ёлгъа чыгъа. Амма ёлда Саад бин Абу Вакъкъас ва Утба бин Газван тюесин тас этип, шону излемек учун артда къала.
(Давамы гелеген номерде)
