Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Зайнаб булан Абу аль-Асны хабары
«Ол мени булан сёйлейгенде даим гертини айта ва сёз берегенде буса, таймай шону яшавгъа чыгъарта болгъан». МУГЬАММАТ ПАЙХАММАР ﷺ
Къурайшит къавумну жагьил адамларыны арасында Абу аль-Ас инб ар-Рабиа инг де гёрмекли, исбайы ва арив гёрюнюшлю уланлардан болгъан. Къысматына гёре, ол айтылгъан тухумлу ва мадарлы яшайгъанлардан болгъан. Арапларда макъталгъан бары да хасиятлар бу адамда жыйылып, ол ич битимине ва къылыгъына гёре, эркек хасиятлы къоччакъ улан, айтгъан сёзюнде турагъан, уллулагъа гьюрмет этмеге бажарагъан инсан болгъан.
Къурайшитлер не заманларда да сатыв-алыв булан машгъул болуп, бу тармакъда оьрлюклеге етишген. Шогъар гёре, Абу аль-Ас йылда эки керен кериван башы болуп: къышда – Йеменге, яйда – аш-Шамгъа бара болгъан. Ону далапчылыкъ пагьмусун ва инанмагъа ярайгъанын билеген кёбюсю адам огъар маяларын берип, оьзлени атындан сатыв-алыв этмеге тапшура болгъан.
Ону эгечиси Хадижа бинт Хувайлид (Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ къатыны) огъар оьз авлетине йимик янаша ва Абу аль-Ас ону юрегинде айрыча ер тута болгъан. Бу уланны сюймейгенлер болмагъан.
Йыллар билинмей чалт оьте ва Пайхаммарны ﷺ ожагъында гюл йимик чечекленип, ону уллу къызы Зайнаб оьсе. Бу къызны тыш гёрюнюшю де бек арив, къылыгъы да ажайып асил болгъан. Ондан къайры, ол къурайшит къавумну лап бырынгъы ва инг абурлу тухумланы бирисинден чыкъгъан. Ону ата-анасына бары да халкъ гьюрмет эте, шо саялы булай гелинни уьюне гелтирмек учун Макканы айтылгъан-айтылгъан тухумлары ярышгъа чыкъгъандай булагъа гелешмеге сюе. Амма бу гюл чечекни оьзюне алмагъа ким болсун, эгер оланы да муну да арасында Макканы лап яхшы уланы, анасыны къызардашыны уланы Абу аль-Ас бар туруп!
Зайнабны ушатагъанын ва ону къатын этип алмагъа сюегени гьакъда Абу аль-Ас бир башлап эгечиси Хадижагъа билдире, сонг буса тувра Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ янына барып, къызын бермекни тилей. Расулуллагь ﷺ бир башлап Зайнабгъа сорамай ва ону разилигин алмай туруп, огъар сёз бермежегин ачыкъ эте.
Къызыны янына барып, атасы огъар: «Эгечингни уланы гелип, сени гьакъынгда айта эди. Абу аль-Асгъа эрге бармагъа сюерми эдинг?» – деп сорай. Зайнабны бети уялгъанлыгъындан къызарып йибере. Бир зат да айтмагъа болмай, ол гёзлерин яшырып, иннемей иржайып къоя.
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ къызы къаршы бир зат да айтмагъанын рази экенге гьисаплап, узакъ къалмай жагьил юреклер къошула.
Зайнаб ва Абу аль-Ас бир-бирин сююп, къыйышып парахат яшай. Олагъа биринчи къыз тува ва огъар Умама деп ат тагъа. Яш тувгъанлыкъ бары да агьлюге уллу сююнч бола. Бираздан улан да тува, огъар буса Али дейген ат бериле.
Зайнаб ва Абу аль-Ас агьлю къуруп, бир-нече йылдан сонг Маккагъа Есибизни нюрю яйыла. Яратгъаныбыз Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ Оьз динин тюшюрюп, гьакъыкъатны ёлун гёрсетип, иманны ярыгъын яймагъа буюра. Инсанланы арасында Пайхаммаргъа ﷺ инанып, динге гелгенлерден ону къатыны Хадижа ва яш чагъына да къарамайлы ону къызлары Зайнаб, Рукъуя, Умм-Кулсум ва Фатима биринчилерден болгъан.
Есибиз Пайхаммаргъа ﷺ вагьйу тюшюрмеге башлагъанда Абу аль-Ас сапарда болгъан. Гери къайтгъанда ону алдына Зайнаб чыгъып: «Мен сагъа айтмагъа агьамиятлы иш бар!» – деп билдире. Амма Абу аль-Ас огъар сыртын бура. Зайнаб адап къала ва эрини артына тюшюп: «Атам пайхаммар этилип белгиленди, мен де ону артына тюшдюм», – дей. Шолайлыкъны эшитгенде, Абу аль-Ас: «Шолай гьукмугъа гелгенче мени булан неге гьакълашмадынг?» – деп сорай. Зайнаб огъар: «Атамны сёзлеринде мен шекленмеймен, ол бирт де биревню де алдатмагъан. Янгыз мен тюгюл, анам – сени эгечинг, мени уланкъардашларым, зукъарим Али ибн Абу Талиб, сени зукъаринг Усман бин Аффан, сени къурдашынг Абу Бакр да огъар инанды», – деп англата. Оьз гезигинде Абу аль-Ас огъар: «Мен бирт де сени атангны ялгъан айта деп айыпламагъа сюймеймен. Амма мен ону артына тюшсем, мени къавумум магъа арт бережек ва къатыныма да, ону атасына да ярамагъа сююп, ата-бабаларымны динин къойгъан деп айыплажакъ. Мени тюз англа ва шу сёзлеримни къабул эт деп тилеймен», – дей. Эрини бу сёзлерине пашман болса да, Зайнаб юрегиндеги сюювю булан исси кюйде: «Мен де англамасам, сени ким англар?! Амма мен сени къатынынгман ва сен гьакъыкъатны къабул этип, Пайхаммарны ﷺ артына тюшсюн учун гьаракат этежекмен», -- дей. Шолай деп айтып, огъар узакъ йигирма йыл токътамагъа тюше.
Расулуллагьны ﷺ бутперес къурайшитлер булангъы аралыгъы оьрчюкмеге башлагъанда, олардан бирлери: «Балагь болду сизге, неге десе сиз уланларыгъызгъа ону къызларын алып, Мугьамматдан ﷺ къайгъы тайдыргъансыз. Эгер де сиз огъар къызларын къайтарсагъыз, ол шолар булан машгъул болур ва сизин къояр…», – деген ой арагъа чыгъарта.
Сонг олар Абу аль-Асгъа да гелип: «Гьей, Абу аль-Ас къатынынгдан айрыл ва атасыны уьюне къайтар ону. Биз буса сагъа къурайшитлени лап да айтылгъан тухумуларындан сен ушатгъан башгъаны къатын этип берербиз», – дей. Ол: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, болмас шолай. Мен къатынымдан айрылмасман, неге тюгюл дюньядагъы бир тиштайпа да огъар тенг гелмес ва ону ерин алмагъа бажармас», – деп катты тута.
Бусурманлар Мадина шагьаргъа гёчмеге заман болгъанда, Зайнаб Пайхаммарны ﷺ янына гелип: «Гьей, Расулуллагь ﷺ, эрим булан къалмагъа къоймасмысан магъа?» – деп сорай. Пайхаммар ﷺ шолайлыкъгъа рази бола, неге десе о заманларда иманы барлагъа бутпереслер булан уьйленмекге гери урув болмагъан.
Биразлардан Макканы къурайшитлери Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ ва ону артына тюшгенлени дагъытып, ёкъ этмек учун асгер жыйып, ону походгъа йибере. Бир-бир себеплеге гёре, шо асгерни арасына къошулмагъа Абу аль-Ас да борчлу бола. Бусурманлагъа къаршы ябушмагъа ва олагъа зарал этмеге ол нече де сюймей болгъан. Амма къавумундагъы гьалына гёре, ол шо походда ортакъчылыкъ этмесе бажарылмай болгъан.
Шону билгенде, Зайнаб йылай туруп, Есибизге багъып: «Гьей, Есим Аллагь ﷻ, авлетлерим етим къалар яда атамны тас этер гюн болурдан къоркъаман», – деп ичиндегин ачыкъ эте. Мадина бойдан хабар булан гьар гелеген элчини алдына чыгъып, Зайнаб: «Атам нечикдир? Огъар не болуп тура?» – деп сорай. Шолай, гюнлени бирисинде огъар Мугьаммат Пайхаммар ﷺ асгьабалары булан уьст болгъанны билдире. Шону эшитгенде Зайнаб шюкюрлю гьалында Аллагьгъа ﷻ сужда эте. Йылап эре тургъанда, ол янгыдан: «Эриме не болгъан?» – деп сорав бере. Ол буса, есирге тюшгенин айта.
Есирдегилер учун Пайхаммар ﷺ гьакъ токъташдыргъанны билгенде, Зайнаб Абу аль-Асны азат этмек учун, Мадинагъа акъча алып барсын деп, ону къардашына тилей. Башгъа къыйматлы зат тапмагъанда Зайнаб бойнундагъы анасы Хадижа савгъат этген минчакъланы чече.
Расулуллагь ﷺ Маккадан гелгенлени къаршылап, есирдегилер саялы берегенин ала. Хапарсыздан юрегине бек аявлу тагъымчакъ къолуна тюше. Шоссагьат ону бети пашман бола ва ол: «Бу ким саялы берилген гьакъ?» – деп сорай. Огъар шо Абу аль-Ас саялы берилген деп англата. Чыдап болмай Расулуллагь ﷺ аччы кюйде йылап йибере. Оьзюн къолгъа алып, Пайхаммар ﷺ асгьабаларына: «Гьей, халкъ! Гиевюм гьисапда ол бир яманлыкъ да этмеген. Шо адамны гери къайтарсакъ ва къызым Зайнабгъа шу минчакъны берсек нечик гёресиз, разимисиз?» – деп сорай. Асгьабалар бир тавушдан: «Гьей, Расулуллагь ﷺ, озокъда, биз разибиз», – дей. Минчакъны Абу аль-Асны къолуна тутдура туруп, Пайхаммар ﷺ огъар: «Хадижаны минчагъын аман сакъласын ва оьзюнден дагъы айырмасын деп айт Зайнабгъа», – дей. Бираз ари тайып: «Гьей, Абу аль-Ас, сен магъа къызымны къайтармагъа рази бомасмы эдинг? Неге десе Есим бусурманлагъа бутпереслер булан уьйленмекни гери ургъан», – дей. Абу аль-Ас шолай этмеге рази бола.
(Давамы гелеген номерде)
