Пайхаммарны яшав ёлу

Пайхаммарны яшав ёлу

Пайхаммарны яшав ёлу

Пайхаммарны олтюрмеге къарав

 

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Шолайлыкъ булан Пайхаммаргъа къаршы тургъан къурайшитлер гёз алгъа тутгъан мурадына гьазирлене – ону оьлтюрме сюе. Шону учун абурлу тухумланы он бир адамын айыра: Абу Жагьл бин Хишам, Аль-Хакам бин Абу ль-Ас, Укба бин Абу Муайт, Ан-Надр бин аль-Харис, Умайя бин Халяф, Замъа бин аль-Асвад, Туайма бин Ади, Абу Ляхаб, Убайй бин Халяф, Набих бин аль-Хаджадж ва иниси Мунбих.

 

Гечени къарангысында олар Пайхаммарны уьюню алдында жыйыла. Ол юхлагъанда булар ону уьстюне атылма онгарыла. Мурадына етишмеге болажакъгъа шекленмейген Абу Жагьл: «Къарагъыз Мугьамматгъа, ол оьзюню артына тюшгенлер араплагъа ва арап тюгюллеге башчылыкъ этежек, оьлген сонг тирилежек, Иорданияны бавларыдай бавлар гьазирленежек, шолай этилмесе, сиз къырылажакъсыз ва оьлген сонг тирилгенде, сизден от ягъажакъ ва шону ичинде даим яллажакъсыз деп айта эди», – деп иришхат эте.

Хыянатчылар гечени ортасындан сонг ишине гиришмеге токъташа ва шо вакъти гелгенче токътай. Амма бары да ишлени юрютювчюсю, кёклени ва ерни Еси – Къудратлы Аллагь. Яратгъаныбыз не сюйсе эте ва кимни сюйсе якълай.

 

Пайхаммар уьюнден пап-парахат чыгъа

Къурайшитлер мекенли кюйде онгарылгъангъа да къарамайлы, иши бажарылмай биябур бола. Уьюнден чыкъгъанча Пайхаммар Али бин Абу Талибге: «Мени тёшегиме ят, мени яшыл абамы да уьстюнге яп ва иннемей ятып тур, олар сагъа бир яманлыкъ да этмес», – дей.

Шондан сонг Пайхаммар уьюнден чыгъа, душманланы арасындан оьтюп, топуракъ алып, оланы башына хум сепмеге башлай. Есибиз оланы къаравларын Пайхаммардан ари бура ва къаравуллагъанлар ону эс этмей. Шо мюгьлетде Пайхаммар «Я-син» деген сураны охуй болгъан (маънасы): «Биз оланы алдында ва артында бару салдыкъ ва перде булан айлана янын къуршадыкъ, шо саялы олар (оьз айланасында) бир зат да гёрмей».

Ондан сонг ол Абу Бакрны янына гетди. Ону уьюнден олар бир гиччи эшикден чыкъды. Гечени къарангысында булар Йеменге багъып гетди ва Савр деген тавдагъы анакъгъа етишди (Каабадан 5 чакъырым арекдеги ер).

Шо вакътиде, уьйню айланып къуршап алгъан къурайшитлер, белгиленген вакъти гелгенче къарай, тек янына бир пелен адам ювукъ болгъанда, олар мурадына етишмежегин англай. Пайхаммарны уьюню къырыйында тургъанны гёргенде, ол адам булагъа: «Негер къарагъансыз мунда?» – деп сорав бере. Олар: «Мугьамматгъа къарагъанбыз», – дей. Ол адам: «Буса сизин ишигиз «бажарылды», неге десе башыгъызгъа хум да себип, ол сизин арагъыздан оьтюп гетди. Оьз ишлерин кютмеге гетди!» – деп билдирди. Хыянатчылар гьалекли болуп: «Нечик гетди? Биз чи гёрмедик ону!» – деп башындагъы чангны силкип тайдырма башлай. Эшикдеги тешикден таба къарап, тёшекде юхлап турагъан адамны гёрюп, парахат бола ва: «Муна Мугьаммат плашына чырмалып тёшегинде юхлай!» – дей. Шолай деп токъташгъан сонг, олар Пайхаммар уьюнден къачан чыгъар деп токътай. Эртен юхлагъан еринден Али тургъанда, хыянатчылар ажайып тамаша бола. Къурайшитлер Пайхаммарны гьакъында соравлар явдура, ол буса: «Ону гьакъында мен бир зат да билмеймен», – деп гесип къоя.

 

Пайхаммарны Мадинагъа гёчювю

Расулуллагь оьзюню уьюн къоюп гетген гюн – пайхаммарлыкъ йиберилген 14-нчю йылны сафар айыны 14-ю болгъан. Къурайшитлер ону гьызарлап, артына тюшежегин яхшы англайгъан Пайхаммар Мадинагъа багъып барагъан ёлну орнунда, терс якъгъа бурулуп Йеменге багъып гете. Абу Бакр булан бирче олар оьрленмеге къыйын Савр тавгъа гётериле, ону уьстю ташлардан толгъан. Юрюйгени билинмесин учун, олар яланаякъ бара. Итти ташлардан сюрюне туруп, булар тавну башына мине. Онда Абу Бакр Пайхаммарны имбашларына гётерип, Савр деген анакъгъа етишдире.

 

Анакъдагъы туруву

Анакъны алдына гелгенде Абу Бакр Пайхаммаргъа: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, сен шону ичине мен гирмей туруп гирмессен ва онда не йимик буса да къоркъунчлукъ бар буса, шо сагъа тиймей, магъа тийсин!» – деп билдире.

Ичине гирип, тешиклер гёргенде, ол опурагъындан къумач йыртып, гесек-гесек этип, ягъадагъы тешиклени бегете, къалгъан экевюне буса, аякълары булан баса ва сонг Пайхаммаргъа: «Гир», – дей. Пайхаммар гирип, башын Абу Бакрны тобукъларына да салып, узакъ къалмай юхлап къала. Расулуллагь юхлайгъан вакътиде Абу Бакрны аякъ тюбюндеги тешикден аягъын агъулу жанывар хаба, тек ол Пайхаммарны уятмакъдан къоркъуп, тербенмей ва тавуш чыгъармай. Амма авуртгъанлыгъындан Абу Бакрны гёзъяшы чыгъып, Пайхаммарны бетине тюше. Расулуллагь уянып: «Гьей Абу Бакр, сагъа не болгъан?» – деп сорай. Ол: «Мени хапды», – деп англата. Пайхаммар авуртгъан ерге тюкюрюгюн тийдиргенде авуртагъаны тая.

Яшынмакъ учун Савр деген анакъ бек онгайлы болгъан. Гиреген ва чыгъагъан ёлдан къайры, ичине гирмек учун анакъны оьзге ерлери болмагъан. Шо ерлер шонча да алаша, гьатта ичине къарамакъ учун, бек энкейме тарыкъ болгъан. Амма анакъны ичиндегилер буса, оьзлеге гелеген адамланы бек арив гёре.

Олар анакъны ичинде уьч гюн яшынып тургъан – жумагюн, сонгугюн, къаттыгюн. Гечелер оланы янына Абдуллагь бин Абу Бакр геле болгъан. Айшадан булай тапшулургъан: «Ол англавлу ва башы арив ишлейген улан эди. Ол оланы янындан тангда гетип, эртенге къурайшитлени янында бола эди, гечени шагьарда йиберегенде йимик. Къурайшитлер не ойлашагъанын билген гезиклерде, ол шоланы эсинде сакълап, гечелер Пайхаммаргъа билдире болгъан. Абу Бакр эркинликге йиберген Амир бин Фухайр буса, ювукъ арада къой багъа болгъан. Шо саялы булагъа янгы савулгъан къой сют тюше болгъан. Амир бин Фухайр сиривюн геч вакътиде къувалап гетип, шо кюйде уьч гюнню узагъында этип тургъан» (аль-Бухари).

 

Къурайшитлени гьызарлаву ва Есибизни муъжизаты

Пайхаммар къолуна тюшмей, гетмеге болгъанны эртен англагъан къурайшитлер дазусуз кюйде ачувлана. Алини токъалап, олар ону Каабаны янына элтип, сав сагьатны узагъында онда сакълап, къачгъанлар къайда гетгенни билмеге къарай. Бир зат да билмегенде, олар Абу Бакрны уьюне гелип, эшигине къагъа. Оланы алдына Абу Бакрны къызы Асма чыгъгъанда, огъар: «Атанг къайда?» – деп сорай. Ол: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, атам къайда экенни билмеймен», – деп жаваплана. Шо заман Абу Жагьл огъар шонча да бек къапас ура, гьатта ону бир гьалкъасы къулагъындан учуп чыгъа.

Тезликде жыйылып, тувулгъан гьалны гьакъында пикирлешип, къачып гетгенлени тутмакъ учун хыянатчылар не этме де рази. Инг башлап Маккадан чыгъагъан бары да ёлланы савутлу адамлар къаравуллама башлай. Ондан къайры, къачгъанланы оьлтюрюп яда сав кюйде гелтирген гишиге юз тюе савгъат этежегин де билдире. Шо билдиривден сонг айлана якъгъа атлы ва яяв аякъдан хыйлы ахтарывчу оланы гьызына тюшмеге къарай, тек табып болмай.

Гьызарлайгъанлар анакъгъа да етише, тек Есибиз Оьзюню кёп сюеген Пайхаммарын олардан яшыра. Абу Бакрны сёзлеринден Анас булай етишдире: «Анакъны ичинде Пайхаммар булан турагъан вакътиде, мен башымны гётерип, адамланы аякъларын гёрдюм. Талчыгъып: “Гьей Расулуллагь, эгер оланы бириси аякъ тюбюне къараса, бизин гёрежек”, – дедим. Пайхаммар магъа: “Къарсалама, гьей Абу Бакр, биз – экевбюз, бизин уьчюнчюбюз – Аллагь ﷻ”, – деди» (аль-Бухари).

Шо заман Яратгъаныбыз Оьз Пайхаммарын муъжизат булан абурлай. Къурайшитлер оланы гёрмесни гьайын этип, Есибиз анакъны ягъасында гёгюрчюнлеге уя тиктирте, гиреген ерни буса мыяманы аву ёл «бегете». Анакъда бирев де ёкъгъа тах инанып, бутпереслер гери къайта.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

 

Адил Ибрагьимов

2026-02-01 (Шаабан 1447 г.) №2.


Къумукъ поэзияны инче асил тавушу

Артдагъы гюнлерде Супиянат Магьамматовна Мамаевагъа Дагъыстанны халкъ шаири деген ат берилди деген шат хабар барыбызны да сююндюрдю. Бизин республикада, савлай уьлкебизде ва гьатта тыш пачалыкъларда яшайгъан адабиятны сюеген, поэзияда англаву барлар бу янгылыкъны алдан берли къаравуллай эди, неге...


Къара ва акъ тюслю опуракъ не заманда да арив гёрюне

Къара ва акъ – бу эки де тюс кимге де къыйыша, не заманда да къолланмагъа бола. Ала-къула ренклерден ялкъгъанда гьар тиштайпа учун бу эки де тюс арив кёмекчи. Яш къызъяш, орта оьмюрдеги ва уллу чагъындагъы тиштайпа – гьариси бу эки тюс сайласа утдурмас. Къара ва акъ – не девюрге...


Сыйлы рамазан геливю булан къутлав

Ассаламу алейкум ва рагьматуллагьи ва баракатугьу!   Аявлу къардашларым ва къызардашларым! Кёп миллетли ва кёп динли Россия ватандашлары! Гьакъ юрекден ва шат кюйде етишип гелген оразаны айы, Къуръанны, рагьмуну ва гечивню айы – сыйлы рамазан ай булан къутлайман сизин. Оьз къулларына...


Арыгъанлыкъ – агьлю насипни аслу душманы

Эр-къатынны яшавунда гелишли ва илиякълы аралыкъ оьзлюгюнден болуп къалагъан иш тюгюл экенни къайсыбыз да билебиз. Бир-биревге инанмакъ, бетге-бет къарап иржаймакъ, исси аралыкълар болдурмакъ, юваш гечелер йибермек учун эр де, къатын да къаныгъып чалышма герек. Олар бир-биринден гечмеге, гьариси...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ ашгъа янашыву   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Аль-Авсат» деген китабында имам ат-Табарани булай яза: «Расулуллагь ﷺ лап сюеген аш – уьстюнде кёп къоллары булангъы аш (демек ашайгъанда болгъан чакъы кёп адам болмакъ)». Жыйылып аш...