Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Мажзаа ибн Савр ас-Садуси

Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Мажзаа ибн Савр ас-Садуси

«Мажзаа ибн Савр – къоччакъ игит, бетге-бет урушларда юз бутпересден уьст гелген. Оьчлю дав майданда ону къолундан ажжал гёрген душманланы санавун чы айтып да битдирмес» (тарихчилени сёзюнден).

Гьижраны 15-нчи йылында бусурманланы ва перслени арасында Кадисияда болгъан урушдан берли хыйлы заман гетмеген вакъти. Шо давда бусурман асгерни санаву душмандан эсе дёрт керен аз болгъан (30 минг бусурманлар 120 минг перслеге къаршы чыкъгъан). Аллагьу таала рагьмулугъуна гёре, шо урушда бусурманлагъа уьстюнлюк берип, Сасанидлени империясы тюп бола. Муна шо заман Мадинадан Куфагъа Умар халипадан ондагъы ёлбашчы Абу Муса аль-Ашариге асгери булан Басрадан чыкъгъанлагъа къошулмагъа буйрукъ геле. Сонг къошулгъан асгерлер Ахваз шагьаргъа багъып чыкъмагъа ва Хурмузанны асгерин дагъытып, перслени макъталгъан шагьары Тустарны азат этмеге герек бола. Берилген буйрукъда айтылагъан кюйде, походгъа Бану Бакр къавумну башчысы айтылгъан къоччакъ Мажзаа ибн Саврны да алмагъа герек бола. Халипаны буйругъун кюте туруп, Абу Муса асгерин жыя, Мажзаа ибн Савр буса шону сол ягъында тура.

Бусурманланы бирлешген асгери Аллагьны ﷻ ёлунда душмандан шагьарланы ва къалаланы азат эте туруп алгъа бара. Хурмузан бусурманланы басгъынын енгип болмай, артгъа тартыла туруп, Тустар шагьаргъа етише ва онда ерли асгер булан къаршылыкъ билдирмеге онгарыла. Тустар – Персияны лап арив шагьарларыны бириси ва бек онгайлы ерде ерлешген къатты тамлары булангъы къала болгъан. Дагъыдан-дагъы бекленмек учун Хурмузан тамланы айласында терен ор къаздыра. Орну арты булан перслени айтылгъан асгери тура. Тустарны айланып алгъан орну ари янындагъы бусурманланы асгери он сегиз айны узагъында къаланы алмагъа болмай дав эте. Шо заманны ичинде бусурманланы перслер булан он сегиз урушу бола. Гьар уруш бирер гючлю асгерчилени бире-бир турушундан башлана, арты булан аслу гючлер къыргъын дав башлай. Шо бире-бир турушда Мажзаа ибн Савр гёрсетген ажайып къоччакълыкъгъа ёлдашлары йимик душманлар да тамаша бола.

Ону къолундан перслени айтылгъан юз батыры дагъыла ва аты душманлагъа оьтесиз къоркъув береген бола, бусурманлар буса ругьланып бирден-бир игит кюйде ябуша. Ону танымагъанлар гьали англамагъа башлай неге бусурманланы халипасы асгерге ону къошсун деп буваргъаны. Урушланы бирисинде бусурманлар гюч этип, перслер къачагъан гьалгъа тюше ва орну уьстюндеги кёпюрлерден артгъа тартылып, гьаран-гьаран къаланы ичинде яшынмагъа бола. Узакъ заманны ичинде бусурманлар алгъа бармагъа болмай инжинип турагъангъа энни кёпюрлени уьстюнде къалгъанда оланы гьалы бирден-бир къыйын бола. Неге тюгюл гьужумгъа чапгъанланы къаланы бийик тамларындан окъгъа тута. Ондан къайры, тамлардан учу къызаргъанча къызгъан къармакълар булангъы темир шынжырлар да тюшюрюлмеге башлай. Тамгъа минмеге къарайгъан яда огъар ювукъ болгъан къоччакъны тамдагъылар шоссагьат шо шынжырланы ташлап, къармакълар булан илиндирип оьрге тарта болгъан. Къызгъан темир адамны къаркъарасын гесек-гесек этип паралай ва санлары якъ-якъгъа яйылып, тюпге тюшюп, бек къыйналып ажжал гелтире болгъан. Бусурманланы гьалы бирденбир бузукъ болмагъа башлай. Юваш ва чыдамлы кюйде бусурманлар бу къыйынлыкълардан къутулмакъ ва душмандан уьст болмакъ учун Аллагьдан ﷻ ялбарып тилемеге башлай. Гюнлени бирисинде Абу Муса къайгъылы ва умутсуз кюйде Тустарны бийик тамларына къарамагъа чыкъгъанда ону алдына душман йиберген окъ тюше. Яхшы кюйде окъгъа къарап йибергенде, ол огъар тиркелген кагъызны гьис эте.

Онда булай язылгъан болгъан: «Мен сизге инанаман ва кёмек излеймен сизден. Магъа, мени къардашларыма ва малыма тиймежекге сёз беригиз. Шолай этсегиз мен сизге шагьаргъа тюпден таба гирип болагъан ёлну гёрсетежекмен». Абу Муса сёз берегенин билдирип, окъну учуп гелген янына къайтарып йибере. О якъдагъы адам бусурманланы асгербашы берген сёзге инана, неге десе олар сёзюн ер этмей ва хыянатлыкъдан арек экенин биле болгъан. Гечени къарангысында ол адам бусурманланы янына яшыртгъын гелип, Абу Мусагъа : «Мени агьлюм шу къавумну башчыларындан. Хурмузан мени агъамны оьлтюрюп, ону малына ес болгъан. Гьали ол магъа да яманлыкъ этмеге сюе деп эсиме геле. Мен оьзюм ва яшларым саялы къоркъаман. Ону зулмусундан сизин адиллилигигизни, ону намартлыгъындан сизин аманатлыгъыгъызны яхшы гёремен. Юзюп болагъан къоччакъ бир асгерчини йибер мени булан, мен огъар ёл гёрсетермен», -- дей. Абу Муса аль-Ашари оьзюню янына Мажзаа ибн Саврны чакъырып гьалны англата ва булай айта: «Яхшы кюйде юзюп де болагъан иманы къатты ва гьакъыллы да болуп, бюдюремейген бир асгерчини йибер магъа». Мажзаа шоссагьат: «Шо ишни этмеге магъа тапшур», – деп тилей. Абу Муса огъар: «Сен шолай сюе бусанг, сени булан Яратгъаныбызны рагьмулугъу болсун», – деп йибере. Ондан сонг ол огъар ёлну яхшы кюйде ахтарып эсинде сакъламагъа ва Хурмузан турагъан ерни билмеге, тек янгыз бир зат да этмесин деп бувара. Гечени къарангысы булан Мажзаа u ва ёл гёрсетеген шо адам шагьарны оьзен булан байлайгъан яшыртгъын ёлуна чыгъа. Шо ёлну ер-ери сай, башгъа яны терен болуп, юзмеге тюше эди. Шолай бара-бара олар шагьаргъа гиреген ерге етише.

Ерли адам Мажзаагъа агъасын оьлтюрген Хурмузан турагъан бекликни гёрсете. Хурмузанны гёргенде Мажзаа окъжаясын алып, ону оьлтюрмек учун гёзлеп бойнуна окъ урмагъа сюе, тек Абу Муса айтгъанны эсине гелтирип, къавгъа гётермей, ярыкъ болгъунча гелген ёлу булан гери къайта. Юзюп болагъан къоркъувну билмейген къоччакъ уьч юз асгерчини сайлап, Абу Муса оланы башына Мажзааны белгилей. Мажзаа асгерчилер булан таныгъан ёлундан эки сагьатдан шагьаргъа етише. Заманда бир ял ала туруп олар гючюн тас этмей сакълай. Амма ерине етишгенде Мажзаа санап билген сонг, 220 асгерчи ёлда батылып оьле ва янгыз 80 адам сав къала. Шагьаргъа аягъын басгъандокъ Мажзаа ва ону ёлдашлары къылычларын чыгъартып алдына къаршы гелген душманланы дагъытмагъа башлай. Къаланы къапуларына етишгенде бусурманлар «Аллагьу Акбар!» -- деп, оланы герип ача. Бу тавушланы эшитгенде къыр якъдагъы бусурман асгер гьужумгъа къошула. Бек оьжетли ва къанлы дав башлана. Урушну вакътисинде Мажзаа ябушагъанланы арасында Хурмузанны гёре.

Ол къылычын чыгъартып душмангъа багъып чаба, тек Хурмузанны адамлары ону къуршап ала. Экинчи гезик Хурмузанны гёргенде Мажзаа къылычын чыгъартгъан кюйде янгыдан ону уьстюне чаба. Буланы бире-бир оьжетли ябушуву башлана. Олар бир-бирине оьлю яралар сала. Мажзааны къылычы душмангъа тийсе де, Хурмузан ургъаны гючлю болуп чыгъа. Бусурманланы игити шагьит кюйде дав майданда жан берегенге сююне туруп, иржаягъан бети булан ерге йыгъыла. Аллагьу таала уьстюнлюк бергенче бусурманлар давун узата, Хурмузан буса есирге алына. Уллу уьстюнлюкню сююнчю булан, алдына Хурмузанны да салып, бусурман асгери Мадина шагьаргъа гире. Шону булан бирче асгерчилер айтылгъан игити Мажзаа ибн Савр оьлгени булан халипасына теренден къайгъырыша. Есибиз Аллагь ﷻ дин яймакъ учун жанын къурбан этгенлени берекетин ва шабагъатын бизге берсин деп тилейбиз.

АДИЛ ИБРАГЬИМОВ