Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Маккадан Мадинагъа барагъан ёлдагъы тамаша ишлер
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Пайхаммар ﷺ ёл гёрсетмек учун Абдуллагь бин Урайкит аль-Ляйси дейген адамны тута. Ол ёлну яхшы билеген, сынавлу ёл гёрсетивчю болгъан. Бу адам къурайшитлени динин юрютгенге де къарамайлы, Расулуллагь ﷺ ва ону ёлдашы бу ишде огъар инанып, эки де тюесин тапшуруп, уьч гюнден оланы Савр деген анакъгъа гелтирежекге сёйлеше.
Гьижраны биринчи йылыны раби уль-аввал айны биринде Абдуллагь бин Урайкит олагъа эки тиши тюе гелтире ва Абу Бакр шолардан къолайысын Пайхаммаргъа ﷺ бере. Сонг Абу Бакрны къызы Асма булагъа аш гелтире. Ол ювукъ гелгенде сурсатланы байлама сюе, тек янында йип болмагъан саялы, оьзюн белбавун эки йыртып, бир гесеги булан ашланы тююмюн байлай, башгъасы булан белин чырмай. Шо саялы бугъар Зат ан-Нитакайни деген ат бериле (эки белбавну еси демек).
Тюелени уьстюне минип, Амир ибн Фахир булан булар ёлгъа чыгъа. Ёл гёресетеген адам булан бир башлап къыблагъа, Йеменге багъып гете, Маккадан ари тайгъанда буса, гюнбатаргъа бура ва Къызыл денгизни бою булан юрюп йиберелер. Сонг темиркъазыкъгъа багъып бурулуп, денгизни ягъасындан оьтеген, адамлар аз къоллайгъан ёл булан гетелер.
Ёлдагъы биринчи гюн
Абу Бакр ас-Сиддик булай хабарлай: «Биз сав гече ва тюш болгъанча ёлда эдик. Ёл бош ва бирев де ёкъ эди. Бираздан алдыбызда салкъын гёлентгиси булангъы тав гёрюндю. Биз шогъар багъып алгъасадыкъ ва мен къолларым булан Пайхаммаргъа ﷺ ятмагъа ер онгардым, тюбюне терилер яйып: “Гьей Расулуллагь ﷺ, юхла, мен буса, айлана якъдагъы гьалгъа къарайым”, – дедим. Ол юхлады, мен де гьалны тергемеге чыкъдым ва сирив багъагъан уланны гёрдюм. Ол бизин йимик къызгъан гюнден тавну гёлентгисинде яшынып, ял алмакъ учун алгъасай эди. Мен огъар: “Гьей яш, сен кимникисен?” – деп сорадым. Ол: “Мен маккалы пелен гишини къулуман”, – деп жавап берди. Мен огъар: “Къойларынг сют береми”, – деп сорав бердим. Ол: “Бере”, – деди. Мен: “Шоланы савмагъа болмасмы эдинг?” – деп тиледим. Ол: “Яхшы”, – деп бир къойну тутду. Мен: “Къойну елин (вымя) топуракъдан, тюкден ва насдан тазала”, – дедим огъар. Улан къойну сютюн бир хабагъа савду. Менде Пайхаммар ﷺ ичмеге ва намаз жувунмагъа къоллайгъан савут бар эди. Шондан сонг мен Пайхаммарны ﷺ янына къайтдым, тек уятмагъа сюймедим, ол тургъанча токътадым. Салкъын болсун деп сютге сув къошдум ва: “Гьей Расулуллагь ﷺ, ич”, – дедим. Ол тойгъанча ичди ва: “Ёлгъа чыкъма тарыкъ тюгюлбюзмю?” – деп сорады. Мен де: “Тарыкъбыз”, – деп жавап бердим. Арты булан ёлгъа тербендик».
Умму Маабадны къошларыны янында токътав
Сапарны экинчи гюнюнде олар Умму Маабадны эки къошуна етише. Шо ер аль-Мушаллалда, Маккадан 30 чакъырым ариде болгъан. Ол къошларыны алдында олтуруп, оьтюп барагъанланы ашата, ичире болгъан. Не зат буса да ашама бермекни тилегенде, ол: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, ашама нем болгъан буса, мен сизге тилетмес эдим. Къойлар савулмай, бу йыл къургъакъ», – деп англатды. Шо заман Пайхаммар ﷺ чатырны салкъынындагъы бир къойну гёрюп: «Гьей Умму Маабад, бу не къойдур?» – деп сорады. Ол: «Бу къой мунда къалды, неге десе сирив булан гетмеге гьалы ёкъ», – деп англатды. Пайхаммар ﷺ: «Ону сютю бармы?» – деп сорады. Ол: «Бу къой бек осал, ондан пайда болмас», – деди. Пайхаммар ﷺ: «Шону савмагъа яраймы?» – деп сорады. Ол: «Озокъда, ярай, ондан сют болажакъ деп эсинге геле буса», – деп жавапланды. Пайхаммар ﷺ шо къойну елинин сыйпап: «Бисмиллягьи», – деп, Есибизге дуа этмеге башлады. Шондан сонг къой какичлерин герип салды ва ондан кёп сют савулду. Пайхаммар ﷺ уллу савут гелтирмекни тиледи, хыйлы сют савуп, гёбюк ташлай туруп, савут хырларына ерли толду. Сонг шо къатынны ва ёлдашларын сют булан тойдурду, артда оьзю де ичди. Арты булан къойну бирдагъы керен савуп, савутну янгыдан сютден толтуруп, шо къатынгъа къоюп, оьзлер ёлун узатды.
Бираздан Умму Маабадны эри бек арып талгъан сириву булан къайтып гелди. Сютню гёрюп, ол бек тамаша болду ва: «Бу къайдан гелди? Къойларыбыз сют береген гьалда тюгюл чю! Савулагъан къойларыбыз ёкъ», – деди. Къатыны болгъан ишни гьакъында хабарлады. Ол: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен ойлашагъан кюйде, шо дюр къавумдашлары излеп айланагъан къурайшит! Гьей Умму Маабад, суратла магъа шону!» – деп буюрду. Къатын да Пайхаммарны ﷺ ажайып арив тыш гёрюнюшюн, асил сёйлейген кююн суратлап берди. Пайхаммарны ﷺ сёзюн эшитген адам ол айтагъанны гёзлери булан гёрегендей эди. Къатыныны сёзлерин эшитгенде Абу Маабад: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, шо дюр мен оьзюню артына тюшмеге деп негет тутгъан къурайшитли адам ва мен шолай этме де этежекмен», – деп билдирди.
Сурака бин Маликни гьызарлаву
Олар ёлда турагъан вакътиде Сурака ибн Малик гьызарлавгъа тюше. Сурака булай хабарлай: «Бизге къурайшитлени вакиллери гелип, Мугьамматны ﷺ ва Абу Бакрны тутса яда оьлтюрсе, уллу савгъат бережек болду. Шо савгъатны оьлчевю адам оьлтюрген саялы берилеген гьакъгъа тенг геле – юз тюе яда шону оьлчевюндеги багьа. Бану Мадлидж деген къавумумну бир жыйынында ортакъчылыкъ этегенде, оланы бириси гелип, биз олтурагъанда арабызда туруп: “Гьей Сурака, бираз алда денгиз ягъада пелен адамланы гёрдюм ва, мени эсиме гелеген кюйде, шо Мугьаммат ﷺ ва ону ёлдашлары болма багъыйлы”, – деди. Мен шо шолар экенни англадым, тек огъар: “Гьакъ кюйде, шо шолар тюгюл, сен гёргенлер бизин гёз алдыбыздан гетген пеленчелер эди” – дедим. Шондан сонг мен дагъы да бираз заман жыйында турдум ва астаракъ уьюме гетдим. Къаравашыма тёбени артындагъы атымны гелтирмеге ва шону гьазир тутмагъа буюрдум.
Шондан сонг, сюнгюмню алып, артдагъы эшикден чыкъдым. Сюнгюню темир учун ерден сюйрей туруп, ону оьзюн уьстге гётермей алып гетдим. Атыма атылып минип, бек чалт кюйде гьайдадым ону.
Оланы артына етишгенде атым сюрюнюп, ерге йыгъылдым. Сонг эретуруп къолумну садакъгъа (колчан) узатып, ичинден окълар чыгъартып, шоланы кёмеги булан бу адамлагъа зарал этмеге болажагъым-болмажагъым гьакъда пал салдым. Натижада билген кюйде, олагъа менден зарал болмас экен. Пал салгъаныма агьамият бермей, гьызарлавну узатдым. Атыма минип, оланы артындан чапдым. Мен олагъа шонча да ювукъ болдум, гьатта Пайхаммар ﷺ парахатлыкъ булан гетип барагъан кююнде Къуръан охуйгъанын эшитдим. Абу Бакр буса, якъ-якъгъа кёп къарай эди. Шо мюгьлетде атымны бутлары тобукъларына ерли ерге батылгъанны гёрдюм ва мен янгыдан ерге йыгъылдым. Шондан сонг мен атыма акъырдым ва о эретурду, кёп чанг гётере туруп. Окълар булан янгыдан пал сладым, бу гезик де мен сюймейген затны гёрсетди.
Шо ишлерден сонг мен ёлавчулагъа бир зат да этмежекмен деп къычырдым. Олар токътады, мен атыма минип, ювукъ гелдим. Шо мюгьлетде белгисиз гюч магъа бу адамлагъа зарал этмеге къоймайгъанын гьис этдим ва Пайхаммарны ﷺ ёлу оьр болажагъын англадым. Оланы янында токътап: «Къавумдашларынг сен саялы 100 тюе савгъат бережек болгъан», – деп айтып, къурайшитлер огъар къаршы не ойлашагъанын билдирдим. Шондан сонг оьзюмдеги сурсатланы ва бир-бир мал-матагьымны олагъа бермеге таклиф этдим. Олар бир затны да алмады, бир зат да тилемеди. Пайхаммар ﷺ янгыз оьзлени гьакъында биревге де айтма деп тиледи. Мен буса огъар оьзюмню якълажакъ кагъыз язмакъны тиледим. Пайхаммар ﷻ шолай кагъызны Амир бин Фухайргъа пергаментде яздыртды ва сонг олар оьзлени ёлун узатдылар.
Савболлашагъанда Пайхаммар ﷺ магъа: «Гьей Сурака, хосройну тагъымчакъларын ва билезиклерин такъсанг нечик гёрюнер экенсен?» – деп сорады.
«Хосрой ибн Хурмузну айтамысан?» – деп мен тамаша болдум.
«Айтаман, лап шо Хосрой ибн Хурмузну айтаман», – деди Пайхаммар ﷺ».
Сурака гери къайта, гьызарлав юрютеген адамланы гёрюп: «Мен сизин учун бары да затны билдим», – дей. Шолай деп айтып, ол сайки о якъларда биревню де гёрмедим деп айтма сюйген. Шолайлыкъ булан, Сурака гюнню биринчи яртысында оланы гьызарлагъан, экинчи яртысында буса – якълагъан.
Кёп йыллар гетип, Умар халипаны девюрюнде бусурман асгер перслени пачасына къаршы дав этип, уьстюнлюкге ете ва хыйлы малгъа ес бола. къолгъа тюшген малны арасында Хосройну тажы да болгъан. Умар Пайхаммарны ﷺ Сурака ибн Маликге айтгъан сёзлерин эсге алып, ону чакъырып, башына пачаны тажын сала.
(Давамы гелеген номерде)
