Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Бадр къазаватдагъы умуми алгъа барыв
Бу бетге-бет ябушувланы натижасы бутпереслер учун яманлыкъгъа айлана. Олар оьзлени лап яхшы уьч атлысын ва башчысын тас эте. Булайлыкъ оланы бек ачувун чыгъарта ва олар бусурманланы уьстюне чаба. Бусурманлар буса, Есине дуа этип, турагъан еринден артгъа таймай, бутпереслени бирини артын бири гелеген гьужумларына къаршы тура ва душманны хыйлы адамын къыра.
Шо мюгьлетде Мугьаммат Пайхаммар ﷺ Есибизге булай дуа эте: «Гьей Аллагь ﷻ, магъа этежекмен деп айтгъан кююнгде эт хари! Гьей Аллагь ﷻ, эгер бу адамлар (бусурманлар) бугюн дагъытылса, Сагъа ибадат этмеге дагъы инсан къалмажакъ». Шондан сонг Яратгъаныбыз Пайхаммаргъа ﷺ булай вагьйу тюшюре (маънасы): «Муна сиз Есигизден кёмек тиледигиз, ва Ол (дуагъызгъа): “Мен бирини артындан бири гелеген бир минг малайик булан сизин яныгъызны тутарман”, – деп жавап берди» («Аль-Анфал» деген сура, 9-нчу аят). Шолайлыкъны маънасы – малайиклер бирче тюгюл, бирини артындан бириси гележек демек.
Малайиклер дав майдангъа тюше
Пайхаммар ﷺ бираз юхлай, сонг башын гётерип: «Гьей Абу Бакр, сююн, муна Жабрайыл малайик гелди чанг гётерип», – деп билдирди. Шолай деп айтып, ол къолуна увакъ ташлар алып, къурайшитлеге багъып: «Юзюгюз бузулсун», – деп олагъа багъып шо ташланы ата. Бу ташлар гьар къурайшитни я гёзюне, я бурнуна, я авзуна тиймей къалмай. Шо гьакъда Есибиз Къуръанда булай билдире (маънасы): «…Атагъанда сен тюгюл эдинг атгъан (олагъа багъып ташланы), шоланы Аллагь ﷻ атгъан (неге десе, адамланы бары да ишлерин оланы Еси яратгъан)» («Аль-Анфал» деген сура, 17-нчи аят).
Бу ишден сонг Пайхаммар ﷺ асгерчилеге гьужум башламагъа буйрукъ бере ва шону булан къурайшитлени чапгъыны оьжетлигин тас эте ва оланы ругьу сёнмеге башлай. Бу терен гьакъыллы план бусурманланы тургъан ерин беклешдире. Олар жагьлыгъын сакълап, арты булан басгъын этмеге уруна. Бюдюремей турмагъа ва сонг алгъа чапмагъа буйрукъ алгъанда, булар душманны сыдраларын янча туруп, алгъа чаба. Пайхаммарны ﷺ: «Бу табун бираздан янчылажакъ ва олар къачагъан гьалгъа тюшежек», – деген сёзлери бусурман асгерчилени бирден-бир ругьун гётере.
Ибн Саад билдиреген кюйде, Икрима ибну Абу Жагьл булай хабарлагъан: «Шо гюн адамны башын, къолун гесе эди, ол буса, ким ургъанны да билмей къала эди». Ибну Аббасдан булай хабарлана: «Бир пелен бусурман гиши бутпересни артындан чабагъанда, оьрден таба гелеген къамучу сызгъыргъан авазны ва атлыны оьзюне айтылгъан: “Хайзум, алгъа!” – деген тавушну эшите. Сонг болгъан шо ишни ол Пайхаммаргъа ﷺ билдире, ол буса: “Сен тюз айтасан, шо кёмек буса, уьчюнчю кёкден гелген эди”, – деп англатгъан».
Ансарланы бириси аль-Аббас бин Абд аль-Мутталибни есирге алып гелтире (ол шо заман бусурман болуп битмеген эди) ва ол: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, гьакъ кюйде, мени есирге бу адам алмады, мени есирге алгъан гиши чубар-ала (пегий) тюслю атдагъы башы юлюнген, юзю нече де арив адам эди, сизин арагъызда мен ону гёрмеймен», – деген. Ансар гезекленип: «Гьей Расулуллагь ﷺ, ону мен есирге алдым!» – дей. Пайхаммар ﷺ ону токътатып: «Аста къой, неге десе шо асил малайик булан Аллагь ﷻ сени янынгны тутду», – деген.
Иблис дав майдандан гете
Иблис къурайшитлеге Сурака бин Малик келпетде гелгени гьакъда биз алда айтгъан эдик. Бутпереслени янындан бу налатлы таймай тургъан, тек къурайшит асгерге малайиклер басгъын этмеге башлагъанда, ол артгъа тайма башлай ва артда да къачып гете. Иблисге Сурака деп ойлашагъан аль-Харис бин Хишам огъар илине. Иблис аль-Харисни тёшюне уруп, ону артгъа учурта, сонг къачма уруна. Бир бутперес къачагъанын гёргенде, огъар: «Гьей Сурака, къайсылай барасан? Сен чи бизден айрылмажакъман ва яныбызны тутажакъман, деп айта эдинг», – дей. Иблис олагъа: «Гьакъ кюйде, сиз гёрмейгенни мен гёремен ва, гьакъ кюйде, мен Аллагьдан ﷻ къоркъаман, Ол жазалайгъанда къатты», – деп жавап бере ва къачып денгизге атыла.
Толу утдурув
Бутпереслени сыдралары тозулма башлай ва олар учун ахыр арив битмесни белгилери арагъа чыгъа. Бусурманланы гючлю гьжумуна чыдамай, олар осал болмагъа башлай ва бара-бара уруш бите-битмей юрюле. Артда да къурайшитлени асгери тозулуп, къачагъан гьалгъа тюше, бусурманлар буса, оланы артындан чабып, гьызарлай, хыйлы адамны есирге ала ва натижада душман толу кюйде дагъытыла.
Лап уллу зулмучу Абу Жагьлны гьакъында айта буса, ол асгери янчылып, къачма башлагъанны гёргенде, бу ишге къаршы турма сююп ва ёлдашларыны ругьун гётерме къарап: «Сураканы хыянатлыгъы саялы, осал болмагъыз, неге тюгюл ол Мугьаммат ﷺ булан сёйлешген. Сонг да Утбаны, Шайбаны ва аль-Валидни оьлюмю сизин къоркъутмасын, неге десе олар алгъасагъан. Аль-Лат ва аль-Узза худайларыбыз булан (бутпереслени ташсуратлары) ант этемен, оланы (бусурманланы) йиплер булан байламай туруп, гери къайтмасбыз!» – деп чакъырыв эте.
Амма бираздан ол оьзюню хохабазлыгъыны герти багьасын англай, неге тюгюл бусурманлар этген басгъынны натижасында маккалыланы сыдралары тозула ва «тешиле». Ону айланасында бутпереслер жыйылып, башчысын якълама къарай ва къылычларындан, сюнгюлеринден «бару» тургъуза, тек бусурманлар ала-топандай гьужумун узата ва Абу Жагьлге етишме аз къала. Ол атына минген кюйде чаба, тек эки жагьил ансардан гёрежек ажжалы огъар ювукъ геле.
Абу Жагьлны оьлюмю
Абд ар-Рагьман бин Авфдан булай хабарлана: «Бадрдагъы къазаватда асгерчилени арасында болуп, мен оьзюмден онг ва сол якъгъалагъа къарап, эки де янымда эки жагьил ансарланы гьис этдим. Шо мюгьлетде мени янымда бираз гючлю адамлар болгъай эди, деп ойлашдым. Оланы бириси гёзлери булан магъа орам этип: “Гьей агъай, Абу Жагьлны таныймысан?” – деп сорады. Мен: “Таныйман, не этесен ону?” – дедим. Ол: “Магъа айтгъан кюйде, ол Расулуллагьгъа ﷺ кёп къыйынлыкълар гелтирген ва, жанымны Еси булан ант этемен, мен ону гёрсем, бирибиз оьлмей туруп, биз айрылмасбыз!” – деп билдирди. Мен бу уланны къоччакълыгъына тамаша болдум, сонг бирев якъдагъы улан да шо кюйде сёйледи. Бу лакъырдан сонг узакъ заман гетмей, мен Абу Жагьлны эс этдим ва булагъа: “Муна сиз магъа сорагъан гиши”, – деп ону гёрсетдим. Ону гёрген сонг, эки де улан ону янына чабып гетди ва къылычлары булан уруп-уруп оьлтюрдю. Сонг булар Пайхаммарны ﷺ янына гелип, этген ишини гьакъында билдирди. Пайхаммар ﷺ булагъа: “Къайсыгъыз оьлтюрдюгюз ону?” – деп сорады. Оланы гьариси: “Ону мен оьлтюрдюм”, – деп жавапланды. Пайхаммар ﷺ булагъа: “Къылычларыгъызны сибирдигизми?” – деп сорав берди. Олар: “Сибирмедик”, – деди. Пайхаммар ﷺ шо заман оланы къылычларына къарап: “Ону сиз экигиз де оьлтюрдюгюз, тек Абу Жагьлны малы Муаз бин Амр аль-Жамухгъа тюшежек”, – деп билдирди».
Шо уланланы атларыны гьакъында айтса, оланы бириси – Муаз бин Амр аль-Жамух, башгъасы – Муаввиз бин Афр болгъан.
Ибн Исгьакъны сёзлеринден, Муаз бин Амр булай хабарлай болгъан: «Мен адамланы авазларын эшитип, Абу Жагьлны гёрдюм. Огъар къарагъанда, ол терек тюпде йимик гёрюндю, тек шо тереклер тюгюл эди. Абу Жагьлны ёлдашлары ону айланып къуршап, къылычлары ва сюнгюлери булан якълап, терек бутакълагъа ошап къалгъан эди. Олар: “Абу ль-Хакамгъа бирев де етишмеге болмас!” – дей эди. Мен ону ёкъ этмеге негет тутуп, огъар багъып гетдим. Имканлыкъ тувгъандокъ мен ону уьстюне атылдым ва уруп, аягъыны яртысын гесдим. Бу ишни гёргенде, ону уланы Икрима имбашыма уруп, къолумну гесди, къолум салланып къалды ва дав этмеге пуршав эте эди. Шогъар да къарамайлы, къолумну аркъама да байлап, мен сав гюн дав этип турдум. Аркъама байлангъан къолум четим этме башлагъанда, мен ону уьстюне аягъымны басып, юлкъуп ташладым».
Сонг яралангъан Абу Жагьлны янындан Муаввиз оьтюп, оьзю де ура ва ону оьлеген гьалгъа сала, оьзю буса, жанын къурбан этгенче ябуша.
(Давамы гелеген номерде)
