Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Абу Бакр ас-Сыддыкъ

Абу Бакр – машгьур адам, ону гьакъында Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Пайхаммарлардан сонг адамланы арасында Абу Бакрдан артыгъы болмагъан». Расулуллагь ﷺ ону гьакъында айтгъан макътавлу сёзлер дагъы да кёп бар.

Ол – иманны къаласы: «Эгер мизан терезелени бир янына бары да адамланы иманын салса ва башгъа янгъа Абу Бакрны иманын салса, ону иманы авур гелир». Абу Бакр Абу Кухафаны уланы ва еттинчи атасында Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булан бир ата-бабалардан гелеген къардашлар. Ол «Фил» (пил) деген агьвалатлардан сонг уьч йыл ва уьч ай гетип тувгъан. Салма дейген ону анасына халкъ арада «Яхшылыкъны анасы» (Умму аль-Хайр) деп ат тагъылгъан болгъан ва ол Ислам динни биринчи йылларында къабул эте. Атасы Абу Кухафа буса, бусурманлар Макканы къолгъа алгъан сонг Ислам динни къабул эте.

Ислам динни къабул этгенче де Абу Бакр яман хасиятлардан арек болгъан ва бирт де авзуна ичкини алмагъан. Мугьамматны ﷺ элчилик гьаракаты янгы башланып турагъанда Абу Бакр Йеменден сатыв-алыв ишлеринден къайтагъанда башлап Абу Жагьль, сонг имансызланы башгъа башчылары Расулуллагьны ﷺ атына яла ябыв этмеге къарай. Олар дин яйылмагъа башлагъандокъ Абу Бакрны терс ёлгъа бакъдырмагъа умут эте болгъан.

Амма ол сапарындан къайтгъанда тувра Пайхаммарны ﷺ янына бара. Аллагьны Элчиси ﷺ пайхаммарлыгъыны гьакъында огъар билдиргенде, Абу Бакр бирт де шекленмей бусурманлыкъны къабул эте. Шолайлыкъ булан ол оьзге бусурманлагъа уьлгю бола ва «Сыддыкъыйат» (динни шагьаты) деген атны ала. Абу Бакр англашылагъан тил булан сёйлейген, арив юзлю, арыкъсув, бийик адам болгъан. Пайхаммар ﷺ ону гьакъында айтгъан сёзлер сакълангъан.

«Абу Бакр менден, мен буса ондан. Абу Бакр – мени бу ва герти дюньядагъы къурдашым». «Иманы барлардан мени учун лап аявлусу – Айшат, эргишилерден буса – ону атасы». Пайхаммар r: «Яхшы хасиятлар уьч юз алтмыш бар», – дегенде, Абу Бакр: «Гьей, Расулуллагь r, менде шоланы бириси сама бармы?» – деп сорай. Пайхаммар r: «Гьей, Абу Бакр! Сенде шолар барысы да бар» – деген.

Абу Бакрны ажайып хасиятлары

Аллагьдан ﷻ къоркъагъаны ва Есин сюегени, олай да Ону Пайхаммарын ﷺ сюегени саялы Абу Бакр даим пашман гьалда тура болгъан. Гечелер ол суждада туруп, гёзьяш тёгюп, Каабаны майчырагъы йимик шавла бере болгъан. Яратгъаныбызны оьзге бир къулу да шолай инче хасиятлагъа ес болмагъан. Ол гьакъ кюйде шариатны даражасын сезген, Къуръанны терен гьакъылын билген ва оьр даража къылыкълы болгъан.

Эркеклиги

Шону булан бирче Абу Бакр бек къоччакъ адам болгъан. Эгер ол Аллагьны ﷻ ва Ону Элчисини ﷺ буйрукъларына къаршы чыгъагъан затланы гёре буса, арсландай шогъар атылып, токътатмай туруп парахат болмагъан. Бир гезик Али асгьаба жыйылгъанлагъа: «Адамланы арасында ким лап да къоччакъ?» – деп сорагъан болгъан. Огъар: «Сенсен, Али», – деп жавап бергенде, ол: «Адамланы арасында лап игити – Абу Бакр Сыддыкъ», – деген ва ону Пайхаммаргъа ﷺ берилгенлигини ва шо ёлда башдан гечирген къыйынлыкъларыны гьакъында хабарлагъан.

Гьакъ юрекден берилгенлиги

Абу Бакрны берилгенлиги ол Ислам динни къабул этгендокъ ачыкъ болду. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ миъраж этгени гьакъ деп инангъаны ону берилгенлигини ажайып оьр даражада экенин гёрсете ва огъар «Гьакъыкъатны машгьюр шагьаты» деген ат тийишли кюйде бериле. Бу атны ол оьмюр боюнда юрюте ва даим Расулуллагьны ﷺ гьакъ къурдашы кюйде къала. Ол къурдашлыгъына аминлигин Маккадан Мадинагъа гёчегенде Савр деген анакъда ташдырып гёрсете. Бу ажайып адам Аллагьны ﷻ ёлунда хыйлы къыйынлыкълардан оьтген ва Пайхаммар ﷺ учун бары да урушларда къалкъан (щит) йимик янында тургъан ва бу яндан ол оьзге бир инсан да етишмеге болмасдай оьрлюкге гётерилген.

Оьзюн аямайгъанлыкъ

Бу машгьюр адам оьзюн аямайгъанлыкъда, жанын къурбан этмеге гьазир якъдан оьзгелер етишип болмас даражалы болгъан. Бир дав агьвалат учун гьазирленегенде ол оьзюню бары да байлыгъын шо ишге бергенде, огъар: «Агьлюнге не къойдунг?» – деп сорай. Ол буса: «Мен олагъа Аллагьны ﷻ ва Ону Элчисин ﷺ къойдум, шо таманлыкъ этмейми дагъы?» – деп жаваплана.

Аллагьны ﷻ буйрукъларына гёре къатты кюйде юрюйгенлиги

Абу Бакр шариатны къанунларын кютювде оьтесиз жаваплы янаша ва шолардан тайышывну бирт де къабул этмей болгъан. Ол халипалыкъны юрютегенде бир къавум секет тёлемежек болгъанда, Абу Бакр асгери булан шолагъа къаршы чыгъа ва шариатны талапларын ерине гелтире. Аллагьны ﷻ ёлуна ва Ону Элчисине ﷺ къаршы чыгъагъан ишлени гёрегенде Абу Бакр арсландай шоланы алдын ала ва тюзелте болгъан.

Ону рагьмулугъу

Абу Бакрны лап белгили хасиятларындан рагьмулугъу болгъан. Расулуллагь ﷺ ону бу къылыгъын макътай болгъан. Оьзюню бир алгъышларында Абу Бакр булай тилей болгъан: «Гьей, Аллагь ﷻ! Ахыратда мени къаркъарамны шонча да уллу эт, гьатта дагъы ер къалмайгъан кюйде шону булан бары да жагьаннемни толтуруп, бары да къулланы орнунда шону ичинде мен яллайгъан кюйде». Булайлыкъ шексиз кюйде рагьмулукъну лап оьр даражасы.

Аллагьны ﷻ эсгеривю (зикир)

Есибиз Аллагьгъа ﷻ гьашыкъ болгъан Абу Бакр – Яратгъаныбызны сюегенликден юреги янагъан тап-таза адам болгъан. Ону бу гьалын не заманда да гёрмеге, сезмеге бола болгъан, айрокъда ону гечеги намазларында. Савр деген анакъда Мугьаммат Пайхаммар айтып уьйретип Абу Бакр тили булан тюгюл, юреги булан Аллагьны ﷻ яшыртгъын кюйде (хафи) эсгермеге (зикир) башлай. Бу якъдан алгъанда ол бусурман уьмметни ёлбашчысы.

Оьзюн-оьзю тутув

Оьзюн-оьзю тутмакълыкъда Абу Бакргъа тенг гелегенлер болмагъан. Ону оьмюр боюну не заманын алып къараса да, бу хасият онда даим бар экенин гёрербиз. Оьзюн-оьзю тутмагъа болагъанлыкъ Мугьаммат Пайхаммар ﷺ бу дюньядан гетгенде ол къайгъыдан гьакъылдан тайышмагъа аз къалгъан асгьабалагъа маслагьат этмеге болгъанлыкъда ачыкъ гёрюне. Ол Умарны токътатып, булай айтгъан: «Ким Мугьамматгъа сужда эте болгъан буса, билсин – ол оьлдю. Ким Аллагьгъа ﷻ сужда эте болгъан буса, билсин. Ол – сав, оьлмей». Ахырынчы гюнлеринде Расулуллагь ﷺ асгерни давгъа йиберегенде ону башына жагьил асгьаба Усаманы сала.

Он сегиз йыллыкъ Усаманы ёлгъа узатагъанда яяв аякъдагъы Абу Бакр Мадинадан чыкъгъанда, асгерге булай насигьат эте: «Хыянатчылыкъ гери урула! Къалмагъал гери урула! Нени буса да юлкъуп алмакъ гери урула! Яшланы, къатынланы, къартланы оьлтюрмек гери урула! Кабахурма тереклени гесмеге ва яллатмагъа гери урула! Емиш береген тереклеге зарал этмеге гери урула! Рыцкъы битсе тюгюл, къойланы, сыйырланы, тюелени ва оьзге жанланы соймагъа гери урула! Ёл ягъадагъы килисаларда яшынгъан адамлагъа тиймеге гери урула!»

Яшав ёлуну ахыры

Абу Бакр гьижрагъа гёре, 13- нчю йылны жумадуль-ахир айны 7-нде интигюн аврумагъа башлады. Ол тёшекде 15 гюн туруп, шо айны 22-нде талатгюн, ахшамгъы ва яссы намазланы арасында оьле. Оьлгенче алдын ол васиятында халипа этип Умарны сайламагъа яхшы болур деп билдире. Огъар тынгламагъа ва таби болмагъа чакъыра туруп, ол булай эсгере: «Берилгенлигим булан булайлыкъдан Аллагьгъа ﷻ ва Ону Пайхаммарына ﷺ , динге, оьз жаныма ва сизге яхшылыкъ ёрайман».

НУРМАГЬАММАТ ИЗУДИНОВ