Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Бану Кайнука къавум дыгъарны буза
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Есибиз Аллагь ﷻ бусурманлагъа Бадр къазаватда уьстюнлюк бергенни ва олар арапланы арасында макътавлукъгъа етишгенни, гючлю ва абурлу болгъанны ягьудилер гёргенде, оланы юреклериндеги оьчлюк бирден-бир гючлене. Ягьудилер бусурманлагъа ачыкъдан-ачыкъ къаршы турмагъа башлай.
Оланы арасындан бусурманлагъа лап оьчлю янашагъан, лап кёп зарал гелтиргенлени бириси Кааб бин аль-Ашраф болгъан. Ягьудилени бирлешген уьч къавумундан Бану Кайнука бусурманлагъа лап кёп зарал этгени болгъан. Булар Мадинаны ичинде, къавумуну атындагъы авулда яшай ва аслу гьалда тагъымчакълар ва савут-саба этип къазана. Ондан къайры, буланы кёп темир усталары (кузнец) болгъан. Шо себепден бу къавуну бары да эргишилерини кёп савуту болгъан. Оланы асгерчилерини санаву 700-ге ювукъ болгъан. Мадина шагьарда яшайгъан ягьудилени арасында Бану Кайнука лап къоччакълылары санала ва бусурманлар булангъы дыгъарны булар биринчи буза.
Зулму ва хыянатлыкъ
Бусурманлар Бадр къазаватда уьст гелген сонг, ягьудилени зулмусу гючлене, олар бусурманланы ачувун чыгъартма, арада питне яйма, оланы мысгъыллама, оьзлени базарына гелген гьар гишини хорлама башлай. Гьал оьрчюгюп йибергенде, Пайхаммар ﷺ оланы жыйып, зулмусун токътатма, гьакъыкъатны ёлуна къайтма чакъырыв эте, хыянатлыкъны ахыры яман битежек деп билдире. Оьзлеге этилген къоркъувну ягьудилер сан да гёрмей, некъадар бирден-бир зулмусун артдыра ва хохабазлы бола.
Ибн Аббас булай хабарлай: «Расулуллагь ﷺ къурайшитлени Бадр къазаватда дагъытып, Мадинагъа къайтгъан сонг, ягьудилени Бану Кайнука къавумну базарында жыйып, олагъа: “Гьей ягьудилер, сизге къурайшитлеге болгъаны болгъанча Ислам динни къабул этигиз”, – деп чакъырыв эте. Олар буса: “Гьей Мугьаммат ﷺ, дав юрютме бажармайгъан бир-эки къурайшитни дагъытгъанман деп оьктем болма. Эгер сен бизин булан дав этсенг, биз не адамлар экенни ва бизин йимиклеге къаршы болмагъанынгны билер эдинг”, – деген. Ва шо заман Яратгъаныбыз бу аятланы тюшюре (маънасы): “Имансызлагъа айт (гьей Мугьаммат ﷺ): «Сиз утдуражакъсыз ва сизин жагьаннемде жыяжакъ ва не яман ердир шо! Эки отрядны ёлукъмакълыгъы (Бадрда) сизин учун белги болду: биринчиси Аллагь ﷻ ёлда дав этди, башгъасы да – имансызлар…”» («Али Имран» деген сура, 12–13-нчю аятлар)» (Абу Давуд).
Бану Кайнука берген жавап ачыкъдан дав билдиргенге тенг бола. Амма Пайхаммар ﷺ ачувун басылта, бусурманлар да сабурлугъун жыя ва сонг не болар деп къарама башлай. Ягьудилер буса, дагъыдан бек хохая ва Мадинада баш гётерив болсун учун бир имканлыкъны да къутгъармай.
Бир гезик арап къатын Бану Кайнука къавумну базарына малын гелтирип, сатып битип, алтын сатагъан бир ягьудини тюкенини къырыйында олтура. Ягьудилер бу къатынны бетин ачдырма къарай, тек ол шолар айтгъанны гери ура. Алтын сатагъан шо ягьуди буса, артындан астаракъ гелип, гёлегини тюп янын аркъасына байлай. Шо арап къатын сонг еринден тургъанда, гёлеги илинип, аркъасы ачылып къала. Ону айланып къуршагъан ягьудилер кюлеп йибере, къатын буса къычыра. Шо заман бир бусурман гиши алтын сатагъан ягьудини уьстюне чабып, уруп оьлтюре ону. Сонг базардагъы ягьудилер де бусурман гишиге гюч этип, ону да оьлтюре. Бу ишден сонг, оьлтюрюлген адамны къардашлары бусурманланы кёмекге чакъырып, Бану Кайнуканы да, бусурманланы да арасында тюртюшюв бола.
Къамав, къолгъа гелив ва гёчюв
Болгъан бу ишден сонг, Пайхаммар ﷺ Мадинаны Абу Любаб бин Абд аль-Мунзирге тапшуруп, бусурманланы байрагъын Гьамза ибн Абд аль-Мутталибге тутдуруп, асгерни башында оьзю де туруп, Бану Кайнука турагъан авулгъа чыгъа. Ону гёргенде ягьудилер оьзлени бекликлеринде яшына, бусурманлар буса оланы къамавгъа ала. Бу иш сонгугюн, гьижраны экинчи йылындагъы шаввал айны ортасында бола. Къамав зуль-гьижжа ай башлангъанча 15 гюн узатыла. Сонг буса Яратгъаныбыз ягьудилени юреклерине къоркъув сала. Есибиз кимни кёмексиз къойма сюе буса, шону юрегине къоркъув сала ва утдуражакъ эте. Артда да ягьудилер къатынлары ва яшлары, къуллары ва малы булан Пайхаммарны ﷺ къолуна геле. Шо мюгьлетде Абдуллагь бин Убайй бин Салюл оьзюню экиюзлюгюн ачыкъ эте ва Пайхаммардан ﷺ олардан гечсин деп къаныгъывлу тилеме башлай. Ол: «Гьей Мугьаммат ﷺ, мени якъчыларыма рагьмулу янаш», – деп тилей. Пайхаммар ﷺ огъар шоссагьат жавап бермей, Ибн Убайй буса, шо тилевюн такрарлап йибере. Пайхаммар ﷺ огъар арт берип, башгъа якъгъа бурула, ол буса Расулуллагьны ﷺ гюбесин (панцирь) тута. Шо заман Пайхаммар ﷺ: «Йибер мени!» – деп ажайып ачувлана, гьатта бети къара болуп гете. Сонг Пайхаммар ﷺ огъар: «Адаршай сагъа, йибер мени!» – дей бирдагъы керен. Амма шо бетгёрдю енгилмей ва: «Ёкъ, Аллагь ﷻ булан ант этемен, сен мени якъчыларыма рагьмулу янашмай туруп, мен сени йибермесмен. Неге десе оланы гюбесиз 400 ва гюбе гийген 300 асгерчиси мени сав дюньядан къоруп сакълагъан, сен буса, бир мюгьлетни ичинде шолардан къутулма сюесен. Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен ахыры яман болардан къоркъаман», – дей. Расулуллагь ﷻ бу экиюзлю адамгъа рагьмулу янаша. Убайй бу ишден бир ай алда Ислам динни къабул этип гёрюне ва ягьудилени ажжалдан къутгъарып, Мадинадан гёчюп гетмеге ва ювукъ арада макан тикмесин деп оланы ёлгъа сала. Шолайлыкъ булан ягьудилер Шамдагъы Азриат деген ерге гёче.
Савикни походу
Сафван бин Умаййа, ягьудилер ва экиюзлюлер Пайхаммаргъа ﷺ къаршы иш юрютегенде, хыянатлыкъ ойлашагъанда, Макканы башчысы Абу Суфьян къавумуна алдагъы абурун къайтармакъны гьайында болгъан. Мугьамматгъа ﷺ къаршы чыкъмай туруп, ол башын жувмажакъгъа сёз бере ва гертиден де бираздан ол сёзюн тутмакъ учун, 200 атлы булан ёлгъа чыгъа. Ол Канат деген къакъаны ортасына етише ва Наййиб деген тавну тюбюнде токътай. Бу ерден Мадинагъа ерли кёп ёл къалмай. Амма Мадинагъа ачыкъдан къаршы чыкъмагъа ол къоркъа ва бу бойда тонав юрютмеге уруна.
Гечени къарангылыгъы булан Абу Суфьян Мадинаны ягъасына етише ва Хуйайю бин Ахтуба дейген адамны уьюне гелип, эшигине къагъа, тек ол къоркъуп, гелгенни ичине гирме къоймай. Шондан сонг Абу Суфьян Бану ан-Надир къавумну уллусу – Салям бин Машкамны янына бара (Машкам хазнаны да юрюте болгъан). Абу Суфьян уьйню ичине гирмеге ихтияр бермекни тилей ва уьй еси ону гирмеге къоя, къонакъ эте ва чагъыр ичире. Салям бин Машкам къонагъына Мадинада болуп турагъан бары да ишни гьакъында хабарлай. Танггъа таба Абу Суфьян ёлдашларыны янына къайта. Сонг бу бир-нече адамын Мадинаны къырыйындагъы аль-Урайд деген ерге чапгъын этмеге йибере. Олар шонда пальма тереклени гесе, яллата ва бу бойда ёлукъгъан эки ансарны оьлтюрюп, Маккагъа къачып гете.
Шо гьакъда билгенде, Пайхаммар ﷺ Абу Суфьянны ва ону ёлдашларыны артындан чаба, тек олар оьзю булан юрютеген сурсатларын да ташлап, тез-тез къачып къутула. Шо сурсатланы арасында савик де болгъан (май, бал ва кабахурма булан биширилген будай яда арпа крупа). Душманны артындан чапгъан Пайхаммар ﷺ Каркарат аль-Кудр деген ерге етишип, гери къайта. Бу походгъа «Савик поход» деп ат тагъыла.
(Давамы гелеген номерде)
