Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Сафия бинт Абд уль-Мутталиб
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Сафия бинт Абд уль-Мутталиб
Оьзден къылыкълы Сафия – Пайхаммарны ﷺ эгечиси
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Эргишилер де пикрусуна тынглайгъан шо гьакъыллы ва мукъаятлы къатын кимдир дагъы? Яратгъаныбызны ёлунда къылычын чыгъаргъан, къоркъувну билмейген уланны тарбиялагъан шо къоччакъ къатын кимдир? Шо катын бола Расулуллагьны ﷺ эгечиси – къурайиш къавумну хашимит тухумундагъы Сафия бинт Абд уль-Мутталиб .
Сафия абурлу ва белгили къатынгиши болгъан. Ону атасы Абд уль-Мутталиб ибн Хишам къурайшитлени уллусу ва къавумну къатты ёлбашчысы, Пайхаммарны ﷺ уллатасы болгъан. Ону анасы Хала бинт Вахб Пайхаммарны ﷺ анасы Амина бинт Вахбны къызардашы болгъан. Ону гечинген эри аль-Харис ибн Харб Бану Умая деген къавумну уллусу, Абу Суфьян ибн Харбны иниси болгъан. Ону экинчи эри аль-Аввам ибн Хувайлид арап къатынгишилени бийкеси ва бусурманланы биринчи анасы Хадижа бинт Хувайлидни уланкъардашы болгъан. Ону уланы аз-Зубайр ибн аль-Аввам Пайхаммарны ﷺ мутаалими ва инамлы шакирти (последователь) болгъан.
Булай къардашлары булангъы къатын имангъа етишмекден артыкъ дагъы нени гёрмеге бола?!
Сафияны экинчи эри – аль-Аввам ибн Хувайлид оьлгенде, ол аз-Зубайр дейген уланы булан янгыз къала. Яшны кёп сюеген оюнлары окъ атыв, оланы учларын итти этив ва къазархыны (лук) ярашдырыв болгъан. Къатын уланын гьайт этип къоркъунчлу ишлеге уьйрете. Яшы гьазирликден баш къачырагъанны гьис этгендокъ, анасы ону бек такъсырлай болгъан. Бир гезик уланны агъайы огъар: «Яшны олай токъалама ярамай… Сен ону бек къатты тарбиялайсан, къатынгишиге ошамай шолай этмеге», – деп айып этген. Сафия огъар: «Мен яшымны сюймеймен деп айтагъан гиши ялгъан айта. Гьакъ кюйде, ол гьакъыллы болуп оьссюн, уллу асгерни дагъытып, уьстюнлюк булан къайтсын деп мен ону такъсырлайгъанымны себеби», – деп шо сёзлеге жавап къайтаргъан.
Пайхаммарны ﷺ къардашларын динге чакъырыву
Яратгъаныбыз Пайхаммарны ﷺ адам урлукъгъа яхшылыкъ ёрап, гьакъ дин яймакъ булан йибергенде, даъватны инг башлап къардашларындан ва ювукъ адамларындан башламагъа буюргъанда, ол Абд уль-Мутталибни тухумун жыйгъан.
Жыйынгъа бары да геле – эргишилер, къатынгишилер, уллулар ва яшлар. Ол олагъа багъып:
– Гьей Фатима бинту Мугьаммат! Гьей Сафия бинт Абд уль-Мутталиб! Гьей Бану Абд уль-Мутталиб! Мен сизге Есибизден есликге бир зат бережекмен деп айтмайман, – деген.
Шондан сонг ол оланы барысын да Аллагьгъа ﷻ инанмагъа ва оьзюню пайхаммарлыкъ даражасын къабул этмеге чакъыргъан…
Биревлер Есибизни нюрюне багъа, башгъалар шону инкар эте. Сафия бинт Абд уль-Мутталиб динни къабул этгенлени биринчилеринден болгъан. Ол уланы аз-Зубайр ибн аль-Аввам булан Гьакъыкъатны ёлуна тюше ва шо ёлунда бары да биринчи бусурманлар йимик къурайшитлени янындан болгъан зулмуну, къыйыкъсытывну, мысгъыллавну толу кюйде башдан гечире.
Сафияны яшавунда болгъан бир-нече ишлер
Яратгъаныбыз Пайхаммаргъа ﷺ ва оьзге бусурманлагъа ону булан бирче Мадинагъа гёчмеге ихтияр бергенде, хашимитли бийке Макканы ва шону булан байлавлу исси гьислени, макътавлу уьстюнлюклени ва игитликлени къоюп, дини булан гетип, Аллагьны ﷻ ва Ону Пайхаммарыны ﷺ разилигин алмакъ учун, Мадинагъа багъып чыгъа.
Шо вакътиге бу къатынгъа алтмыш йылгъа ювукъ бола болгъан. Яшагъан оьмюрюню ичинде ол хыйлы яхшылыкълар, уьстюнлюклер гёрсе де, шо заманында да ол хыйлы янгыларын яшавгъа чыгъарма болгъан, шону гьакъындагъы хабарлар гьалиге ерли етишген.
Ол гёрсетген игитликлени экисин эсгерсек де таманлыкъ этер: биринчиси Ухуддагъы къазаватда, экинчиси – эки асгер орну алдында ёлукъгъанда (Хандакъ къазават).
Ухуддагъа къазават
Ухуддагъы къазаватгъа Сафия къатынгишилерден къурулгъан гюп булан къошула. Ол дав майданда яралангъанлагъа сув гелтире, окъланы учларын итти эте, къазархыланы онгара.
Ону гюпге къошулмакълыгъыны бирдагъы себеби болгъан. Демек, Сафия къазаватны оьз гёзлери булан гёрме сюйген…
Шогъар тамаша болма да тюшмей, неге десе ябушагъанланы арасында Аллагьны Элчиси ﷺ, ону къардашы Мугьаммат ﷺ да болгъан. Шо урушда Аллагьны ﷻ Арсланы деген ат тагъылгъан, ону уланкъардашы Гьамза да, Пайхаммарны ﷺ инамлы шакирти, уланы аз-Зубайр ибн аль-Аввам да болгъан.
Оьзгесин айтмагъанда, Ухуддагъы къазаватда Ислам динни гележеги арагъа салынгъан, ол буса дин учун ватанындан айрылгъан.
Бусурманланы сыдралары кемигенни ва Пайхаммарны ﷺ янында аз адам къалып, бутпереслер огъар ювукъ гелме болагъанны Сафия гёргенде, ол сув булангъы савутун ташлап, балаларына чапгъын этилме турагъан тиши арсландай къазапланып йибере. Артгъа тартылагъан биревню къолундан сюнгюсюн чыгъарып алып, Сафия душмангъа атыла, савуту булан алгъа ёл ача ва бусурманлагъа:
– Адаршай сизге! Сиз Расулуллагьны ﷺ ташладыгъыз, ону якълама болмадыгъыз! – деп къычыра.
Сафия оьзюне ювукъ геле турагъанны Пайхаммар ﷺ гьис этгенде, ол уланкъардашы Гьамзаны ﷺ бутпереслер бек хорлагъан сюегин гёрерден къоркъа. Огъар багъып гёрсетип, уланы аз-Зубайргъа:
– Къатын, гьей Зубайр… Къатын, гьей Зубайр, – деген.
Анасыны янына чабып гелип, аз-Зубайр:
– Гет шундан... Анам, гет шундан! – деп къычыра.
– Ёкъ бол ёлумдан, атасыз авлет! – деп Сафия огъар акъыра.
– Расулуллагь ﷺ сагъа артгъа тартылмага буюра! – деп улан анасына къычыра.
– О да негердир?! – деп Сафия акъыра. – Есибиз учун ябушагъанда уланкъардашымны сюегин хорлагъан деп айтды магъа.
Шо сёзлени эшитгенде Пайхаммар ﷺ:
– Гьей Зубайр, ёл къой шогъар, – деп буюра.
Зубайр да анасына ёл бере.
Уруш битгенде Сафия уланкъардашы Гьамзаны излеп таба. Ону къурсагъын яргъан, ичиндеги бавурун чыгъаргъан, бурнун ва къулакъларын гесип ташлагъан, бетин яман гесген. Уланкъардашы саялы ол Есибизден рагьмулукъ тилеп:
– Бу бары да иш Аллагь ﷻ учун ва ону къысматына мен разимен. Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен бюдюремесмен, Яратгъаныбыз огъар тийишли шабагъатын берсин, – деген.
Игитлик ва къоччакълыкъ
Орну алдында эки асгер бетге-бет тургъанда, Пайхаммар ﷺ къатынгишилени ва яшланы къалада ерлешдире. Шо къала ата-бабаларындан къалгъан Гьассан ибн Сабитники болгъан. Мадинаны ичиндеги шо лап яхшы беклик санала болгъан.
Шо мюгьлетде бары да эргишилер орну алдында къурайшитлеге ва оланы янын тутгъанлагъа къаршы чыгъа. Бу дав оланы къатынларындан ва яшларындан заманлыкъгъа айыра.
Танг къатгъанча алдын Сафия къаланы тамларында турагъанда биревню гёленткисин гьис эте. Ол шо ким экенин билмек учун яхшы кюйде къарай. Нечик де Сафия, бары да гьалны тергейген ва астаракъ сюйкелип гелеген, бир ягьудини гёрмеге бола.
Сафия англагъан кюйде, шо адам Къурайза деген къавумну адамы болгъан. Къалада къатынлардан ва яшлардан къайры дагъы гиши бармы, бекликни сакълаймы деп ол билме къарай болгъан.
Сафия тез бир шаршав алып, башына чырмап, тез гийинип, белине генг белбав тагъып, къолуна савут тутуп, къаланы къапусуну янына тюше. Астаракъ къапуну бираз ачып ол яхшы кюйде къарама башлай. Душман ювукъ гелгенде, Сафия гючю бар чакъы ону башына савуту булан уруп ерге йыгъа. Сонг ону башына дагъы да, дагъы да уруп, оьлтюрмей туруп токътамай.
Сонг хынжалы булан душманны башын гесип, къаланы тамындан ата. Дёгерей туруп, о баш тувра ягьудилени къолуна тюше.
Ягьудилер оьзлени адамыны союлгъан башын гёргенде:
– Мугьаммат ﷺ къатынларын ва яшларын къаравулсуз коймажакъны биз биле эдик, – деген.
Шондан сонг булар гелген ерине астаракъ гете...
Яратгъаныбыз Сафия бинт Абд уль-Мутталибге рагьмулугъун гёрсетген, бу къатын бусурман тиштайпаланы гёрмекли уьлгюсю болгъан. Бары да къыйынлы сынавлардан ол бюдюремей чыгъа, оьзюн къоччакъ, гьакъыллы ва игит къатын гьисапда гёрсетме бажара.
(Давамы гелеген номерде)
