Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Абдуллагь

Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Абдуллагь

«Эки палас гесекни еси»

Мадинадан Маккагъа багъып барагъанда ёлну онг ягъында тав бар. Ёлавчулар ял алмакъ учун бу тавну яшыл бетлеринде токътай бола. Бу бойлагъа Варкан деп айтыла. Мунда арапланы Музайн деген къавуму ерлешген.

Маккада Есибизни дини арагъа чыкъмагъа аз къалгъанда – Яратгъаныбыздан Мугьамматгъа ﷺ пайхаммарлыкъ гелгенче – Музайн къавумдагъы лап ярлы агьлюлени бирисинде улан тува. Огъар Абд уль-Узза деп ат тагъа. Ожагъын тарыкъ-герек булан таъмин этмекни гьайындагъы агьлюню башы уланына тийишли агьамият бермеге болмагъан. Амма уланны агъайы неси де бар бай адам болгъан, тек авлети болмагъан. Шо себепден ол агъасыны уланын оьзюне алып, огъар атадай бола ва бары да тарыкъ зат булан яшны таъмин эте. Улан яхшы къылыкълы, гьакъылы да тюз адам болгъан ва шолайлыкъ огъар бакъгъан сюювню бирден-бир гючлендире.

Заман гете, оьсюп тербейген Абд уль-Узза бираз уллу бола ва Маккада болуп турагъан ишлени билмей. О вакътиге Пайхаммар ﷺ динге чакъырмагъа башлай, асгьабаланы санаву арта. Дин яйылмагъа башлангъанлыкъны билмейгенлик Пайхаммар ﷺ асгьабалары булан Мадинагъа гёчгенче узатыла.

Бираздан бу улан Расулуллагьны ﷺ гьакъында, ону оьр къылыгъыны ва Есибизни динине чакъырагъанын эшите. Бу янгылыкъланы ол оьзлени топурагъындан кериван булан оьтеген адамлардан биле. Мадинадан гелеген кериванны гьакъында билгендокъ, бу улан оланы адына чыгъып, Пайхаммарны ﷺ, ону асгьабалырын ва оланы уьстюнлюклери, ишлери гьакъда сораша.

Муна шо вакътиде уланны юреги гьакъ динни ярыгъындан нюрлене. Ол гьатта Пайхаммарны ﷺ гёрмесе де, жаны-къаны булан огъар гьашыкъ бола, Есибизден гелеген ол айтагъан бары да затны къабул эте. Варкан долда Яратгъаныбызны динин къабул этген ол лап биринчи адам бола.

Улан къавумдашларындан, шоланы ичинде агъайындан да, динге гелгенин яшыра болгъан. Къавумундан кимесе дагъы да имангъа гележек деп умут булан гюнлер, айлар гете. Айрокъда агъайы Пайхаммарны ﷺ ёлуна тюшерге умут болгъан. Амма муратлар яшавгъа чыкъмай.

Шолай, гюнлени бирисинде, юреги гьашыкъ болгъан Расулуллагьны ﷺ сагъынгъанлыгъындан ону гёрмеге сюе ва дагъы чыдап болмай, ол агъайына: «Гьей агъайым! Сен Пайхаммаргъа ﷺ инанажакъ деп мен хыйлы заман къарадым, тек мени чыдамлыгъым битди. Мен Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ ва Есибиз Аллагьгъа ﷻ инангъаныма сагъа мюкюр болма сюемен. Эгер сен де имангъа гелсенг, ажайып талайлы болажакъсан, амма къабул этмей бусанг, шо гьакъда халкъгъа билдирмеге магъа ихтияр бер», – дей.

Бу сёзлени айтып да битгенче, агъайы ону сёзюн бёле ва къоркъувлар бере туруп: «Латта ва Узза (ташсуратланы атлары) булан ант этемен, мен сагъа берген бары да затдан къуру къояжакъман ва алдагъы пакъыр яшавунга къайтаражакъман!» – деп бек ачувлана. Сонг ол къавумдашларын чакъырып, оланы да къардашына къаршы тургъуздура. Натижада халкъ улангъа къаршы тура, пакъырлыкъ ва къавумдан къуваламакъ булан къоркъута.

Амма бу бары да къоркъувлар огъар бир таъсир де этмей, ону юрегиндеги иманны нюрю осал болмай. Болгъан ишден сонг, ол кёп сюеген Пайхаммары ﷺ булан ёлукъмакъ учун ёлгъа чыкъма гьазирлене.

Айтгъан кююне гёре, агъайы ондан бары да затны чыгъарып ала, гьатта уьстюндеги опурагъын да. Амалсыздан ол къаркъарасын эсги палас булан чырмай. Шулай гьалда ол Мадинагъа багъып чыгъа ва Есибиз учун да, Ону Пайхаммары ﷺ учун да гёче.

Мадина шагьаргъа ол къарангы болгъанда етише. Уьстюндеги паласны чечип, ол шону эки бёле ва бир янын къаркъараны оьр янына, башгъасын къаркъараны тюп янына чырмай.

Мадинагъа гиргендокъ ол шоссагьат межитге багъып бара ва гече онда къала.

Танг къатгъанча улан межитни ичинде Пайхаммарны ﷺ уьюне багъып ювукъда тура. Пайхаммар ﷺ намазгъа чыгъажакъ ерни сакълай. Гьалекли юрек тёшден чыкъма гьазир.

Заманы гелгенде пердев ачылып, Пайхаммар ﷺ гёрюне. Юрек сююнчден тола, уланны яякъларында насипликни билдиреген гёзьяш агъа.

Намаз къылып битген сонг, гьаманда йимик Пайхаммар ﷺ асгьабалагъа багъып бурула ва олар гезиги булан гелип, Расулуллагьны ﷺ берекетли къолун ала. Бу уланны гезиги гелгенде, Пайхаммар ﷺ огъар къарап: «Гьей улан, сен къайдан гелгенсен?» – деп сорай. Ол буса, башын гётермей: «Музайн кавумданман», – деп жавап бере. Пайхаммар ﷺ огъар: «Атынг кимдир?» – деп сорай. Ол: «Абд уль-Узза», – дей. Пайхаммар ﷺ: «Сен – Абдуллагьсан (Аллагьны ﷻ къулу демек)», – деп токъташдыра. Сонг Пайхаммар ﷺ уланны оьзюне ювукъ этип: «Бизин булан ювукъда тур, къонагъыбыз болажакъсан», – дей. Шо мюгьлетден сонг адамлар огъар Абдуллагь деп айтагъан бола.

Пайхаммарны ﷺ янында турмакъ амалсыз улан учун уллу насип эди. Ол гьар мюгьлетден пайда алма къарай, Пайхаммарны ﷺ авзундан чыгъагъан гьар сёзге къулакъ аса, динге уьйрене, бир насигьатны да къутгъармай. Абдуллагь оьзюн бютюнлей Пайхаммаргъа ﷺ къуллукъ этмекге багъышлай, билим алывгъа бериле.

Улан Пайхаммарны ﷺ артындан таймай, ол къайда барса да, шону булан юрюй. Шону ичинде дав походларда да ортакъчылыкъ эте. Табук деген ерге къазават этилмеге гьазирлик юрюлегенде Абдуллагь оьзю учун дуа этмекни гьакъында Пайхаммаргъа ﷺ тилей. Ол: «Гьей Расулуллагь ﷺ, шу урушда магъа шагьит болмакъны гьакъында Есибизден тиле хари», – деп тилей.

Тилекге гёре, Пайхаммар ﷺ Есибизден Абдуллагь имансызланы къылычындан оьлмесге дуа эте. Улан: «Гьей Расулуллагь ﷺ, мен шолай деп тилемеген эдим чи!» – дей. Шо заман Пайхаммар ﷺ огъар булай англата: «Эгер Аллагь ﷻ учун деп дав этмеге ёлгъа чыгъып, ёлда авруп оьлюп къалсанг да, сен – шагьитсен. Гьайванны уьстюнден йыгъылып, оьлсенг де – шагьитсен…»

Шондан сонг бир гюн де гетмей, Абдуллагь къыздырма-беззек (лихорадка) аврувдан авруп къала. Узакъ къалмай, Аллагь ﷻ учун деп къазават этмеге чыкъгъан кююнде, Ону динин оьр этмеге мурат булан, ол къардашларындан ва ювукъ адмларындан ариде оьле. Шоссагьат асгьабалар огъар кёр къазып онгара. Пайхаммар ﷺ къабурну ичине гирип, Абу Бакргъа да, Умаргъа да уланны сюегин тюшюрмекни тилей. Сонг Пайхаммар ﷺ берекетли къоллары булан Каабагъа бакъдырып ону астаракъ кёрню ичине сала.

Бу ишни гёрген Абдуллагь ибну Масуд сонг булай айта болгъан: «Гёргеним мени бек гьалек этди. Мен Зуль-Бижадайнны («эки палас гесекни еси» – Пайхаммарны ﷺ алдындагъы биринчи гёрюнюшю саялы тарихде ол шолай сакъланып къалгъан) яхшы якъдан гюлледим. Шо мюгьлетде кёрню ичинде мен болгъай эдим деп ойлашдым! Къабурну ичине мени де Пайхаммарны ﷺ сыйлы къоллары сала эди буса не бар эди!»

Адил Ибрагьимов