Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Зайнаб булан Абу аль-Асны хабары
(Давамы. Башы алдагъы номерде)
Зайнаб кёп сюеген эри къачан гелир деп, Макканы къапуларыны алдына чыгъа. Бери багъып гелеген атлыны гёрюп, ол огъар багъып чабып йибере. Амма Абу аль-Ас ювукъ гелгенде, ол гьамангъы заманда йимик кюлер юзлю (приветливый) тюгюл эди. Атдан да тюшмей, ол: «Сен атанга къайтмагъа герексен. Энниден тутуп биз бирче турмагъа болмайбыз», – деп билдире. Зайнаб огъар: «Бир Аллагьгъа ﷻ инанып, мени булан Мадинагъа гетмеге сагъа неге ярамас?» – деп сорай. Абу аль-Ас: «Ёкъ», – деп, гесип къоя.
Абу аль-Ас берген сёзюн шоссагьат яшавгъа чыгъармагъа токъташа. Ол къатынына ёлгъа чыкъмакъ учун онгарылмагъа буюра ва Макканы ювугъунда атасы йиберген адамлар огъар къарап турагъанын айта. Абу аль-Ас сапаргъа герекли сурсат онгара, минмеге гьайван бере ва къардашы Амр ибн ар-Рабиагъа къатынын ва яшларын узатмагъа тапшуруп, шоланы Пайхаммаргъа ﷺ эсен-аман етишдирмекни тилей.
Инбашына къазархы (лук) да илип, окъдан (стрелы) толгъан садакъ (колчан) булан Амру ибн ар-Рабиа Зайнабны ёлгъа онгарып, гюп-гюндюз бары да къурайшитлени гёз алдында Маккадан чыкъмагъа абат ала. Кёплер булайлыкъны ушатмай, шагьардан чыкъмагъа онгарылгъанланы алдына чыгъа. Бу адамланы гёрюнюшю Зайнабны ажайып къоркъута. Шо заман Амру жаясына окъ да салып: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, шону янына гелгенни тувра бойнуна уражакъман», – дей. Бары да халкъ Амру бек тюз урагъанны яхшы биле ва ол атгъан окъ тиймей къалмай. Къурайшитлени арасындагъы Абу Суфьян ибн Харб огъар: «Гьей, къардашымны уланы! Къой жаянг булан къоркъутагъанынгны, биз сени булан янгыз сёйлемеге сюебиз», – дей. Амру жаясын тюпге бакъдыргъанда, Абу Суфьян: «Сен тюз этмединг… Бадр деген урушда ону атасы Мугьаммат ﷺ бизге этген балагьлагъа да къарамайлы, сен халкъны алдында Зайнабны алып гетмеге чыкъдынг. Эгер сен ону ачыкъдан элтмеге сюе бусанг, сен шолай этме де этип турасан, оьзге къавумлар бизин осал гьисаплар, кукайлыкъда айыплар ва биябур этер. Шо саялы сен Зайнабны эрини уьюне къайтар ва биз ону атасына гетмеге къойдукъ деп айтылмас учун бир-нече гюнге ону онда къой. Сонг буса, биз билмейген кюйде яшыртгъын кюйде атасына элт. Зайнабны йибермей сакъламакъгъа себеп ёкъ», – деп англата. Булайлыкъгъа рази болуп, Амру Зайнаб булан Маккагъа гери къайта. Бир-нече гюн гетгенде, геч вакътиде ол ону, яшлары булан бирче Маккадан чыгъарта ва къардашыны буйругъуна гёре, Пайхаммаргъа ﷺ ону адамлары булан йибере.
Ол огъар къарай болгъан
Алты йылны узагъында Зайнаб эринден хабар гелерге къарай, ол гележекге шекленмей умут эте. Шо заманны вакътисинде Мадина шагьарны айтылгъан эренлери огъар гелеше, тек оланы бирисин де ол къабул этмей. Пайхаммар ﷺ къызы эри булан ёлукъмагъа, огъар къошулмагъа сюегенни, ону ичиндеги сююв гьислени гёрю туруп, гелешмишлеге рази болмакъгъа гюч этмей.
Къатыны булан айрылгъан сонг Абу аль-Ас бир вакъти Маккада яшай ва бу шагьар бусурманланы къолуна тюшгенче алдын сатыв-алыв ишлери булан аш-Шамгъа гете. Маккагъа къайтагъанда юз тюеси ва юз етмиш адамы булангъы Абу аль-Асны кериванын Мадина бойларда бусурманланы асгери къаршылай. Дав юрюлегенге гёре, Пайхаммарны ﷺ адамлары тюелени, бары да малны, керивандагъы халкъны есирге ала, Абу аль-Ас буса яшына ва ону тапмай. Гечени вакътисинде Абу аль-Ас якъ-якъгъа къарай туруп, къоркъа буса да, Мадина шагьаргъа гире ва Зайнаб яшайгъан уьйню табып, эшигине къагъа. Эрин гёргенде Зайнаб ажайып сююне ва: «Сен гьакъ динни къабул этип, мени артымдан гелдингми?» – деп сорай. Абу аль-Ас: «Ёкъ, мен яшына туруп, сени кёмегинге умут булан гелдим», – деп англата. Зайнаб: «Мархаба (хош гелдинг) эгечимни уланы, гьей Умаманы ва Алини атасы. Къоркъма бир затдан да, гир уьйге», – деп ону ичине гирмеге чакъыра.
Танг намазгъа чыкъгъанда Пайхаммар ﷺ михрабны ичинде намаз къылмагъа башлай, артында буса асгьабалар эре тура. Шо мюгьлетде къатынгишилер учун айры ерде турагъан Зайнаб: «Гьей, адамлар! Мен Мугьамматны ﷺ къызы Зайнаб эгечимни уланы ва яшларымны атасы Абу аль-Асгъа турмагъа ер бердим ва кёмек этдим. Сиз де шогъар кёмек этигиз хари», – деп тиледи. Намаз къылып битген сонг, Расулуллагь ﷺ адамлагъа багъып бурулуп: «Мен эшитгенни сиз де эшитдигизми?» – деп сорай. Адамлар: «Эшитдинг, гьей Пайхаммар ﷺ», – деп жавап бере. Арты булан ол: «Жанымны Еси булан ант этемен, шо гьакъда мен, сиз эшитгенде йимик, эшитгенче бир зат да билмей эдим», – деген.
Ол къурайшитлеге бары да затны къайтара
Уьюне къайтгъанда Пайхаммар ﷺ къызына: «Абу аль-Асгъа абур эт, тек сен огъар гери урулагъанны бил», – дей. Сонг Абу аль-Асны кериванын алгъан адамланы оьз янына чакъырып, ол: «Гьей, адамлар! Сиз билеген кюйде, бу адам бизге ювукъ инсанлардан. Ол гиевюм болгъан заманда мен ондан яманлыкъ гёрмедим. Мени булан сёйлейгенде, ол гьакъыкъатны айта эди. Сёз берегенде буса, сёзюне табыла эди. Яхшылыкъ этип, алгъаныгъызны къайтарсагъыз арив болур эди. Эгер де сюймесегиз, шо сизин ихтиярыгъыз ва айып болмас», – дей. Адамлар: «Гьей, Расулуллагь ﷺ! Ёкъ, биз ону бары да малын гери къайтаражакъбыз», – деп жаваплана.
Абу аль-Ас малын алмагъа гелгенде, шо адамлар огъар: «Гьей, Абу аль-Ас, сен къурайшитлени арасында абурлусан, олай да Пайхаммарны ﷺ гиевю де дюрсен. Ислам динни негер къабул этмейсен? Биз сагъа бары да малынгны къайтаражакъбыз ва сен шону маккалылагъа бермей оьзюнг еслик этмеге болажакъсан ва бизин булан Мадинада къалажакъсан», – деп таклиф эте. Абу аль-Ас олагъа: «Сиз мени чакъырагъан иш не ямандыр! Динге геливюмню намартлыкъдан башламагъа герекменми дагъы?!» – дей.
Абу аль-Ас Маккагъа гете ва онда гьар мал есине тийишлисин къайтара. Сонг ол халкъгъа: «Гьей, къурайшитлер! Сизге мен бермей къалгъан не зат буса да бармы, борчлуманмы?» – деп сорай. Олар: «Ёкъ! Бизин учун этген ишинг саялы яхшылыкъ булан Аллагь ﷻ шабагъатласын сени. Сен инанмагъа ярайгъан ва таза адам экенге тюшюндюк», – деп жавап бере. Абу аль-Ас: «Мен сизге борчлу бары да затны бердим ва энни Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъгъа ва Мугьаммат ﷺ – Ону Пайхаммары экенге шагьатлыкъ этемен. Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен Ислам динни Мадинада турагъанда Мугьамматны ﷺ алдында къабул этмедим. Сизин малыгъызгъа еслик этмеге сюе деп сиз ойлашмасын учун шолай этмедим. Гьали буса, Яратгъаныбыз сизге малыгъызны къайтаргъанда ва шо жаваплыкъны менден тайдыргъанда, мен бусурманлыкъны къабул этдим», – деп билдире.
Сонг Абу аль-Ас Мадина шагьаргъа гете. Шагьаргъа эртенокъ гелип, ол шоссагьат Пайхаммарны ﷺ янына бара. Ерине гелгенде, ол: «Гьей, Расулуллагь ﷺ, тюнегюн сен кёмек этип мени Маккагъа узатгъан эдинг, бугюн буса, янынга гелип, Аллагьдан ﷻ къайры сужда этмеге дагъы бирев де ёкъгъа ва сен – Ону Пайхаммары ﷺ экенге шагьатлыкъ этемен», – деп билдире. Сонг арты булан: «Гьей, Аллагьны Элчиси ﷺ, къатынымны къайтармагъа ихтияр бер», – деп къатынын къайтармакъны тилей. Пайхаммар ﷺ ону къучакълап, оьзю булан бармагъа чакъыра. Зайнаб турагъан уьйге етишгенде, Пайхаммар ﷺ эшикге къагъып: «Гьей, Зайнаб, эгечингни уланы гелди, сени къайтарсын деп тилей менден. Сен разимисен?» – деп сорай. Зайнаб эшик алгъа геле, уялгъанлыгъындан бети къызара ва сёз айтмай, разилигин билдирип иржайып къоя.
Нечакъы пашман тийсе де, эри булан къошулуп бир йыл яшагъан сонг Зайнаб бу дюньядан айрыла. Къатыны оьлгенге къайгъысын басылтмагъа болмай Абу аль-Ас агь уруп йылай болгъан. Пайхаммар ﷺ буса, языгъы чыгъып, маслагьат эте туруп, рагьмулу къолу булан ону башын сыйпай. Абу аль-Ас: «Гьей, Расулуллагь ﷺ, мен бу дюньяда Зайнабсыз турмагъа болмайман», – деп йылай болгъан. Гертиден де, гьашыгъы ёкъда ол бек къыйнала ва бир йыл да къалмай оьлюп гете.
