Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Арапланы юреклерине иман гирмеге башлай
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Адилсизликни ва гьар ким сюйгенни этип турагъан девюрню вакътисинде Пайхаммарны ﷺ ёлун ярыкъ этген агьвалат бола. Шо ярыкъ – Гьамза бин Абд аль-Мутталиб гьакъ динни къабул этгенлик болгъан.
Бу иш зуль-гьижжа айда, пайхаммарлыкъ йиберилген алтынчы йылны ахырында болгъан. Шону себеби де булай болгъан. Бир гезик Аллагьны Элчиси ﷺ Каабаны ювугъундагъы ас-Сафа деген тёбеде болгъан, шо ерден оьтюп барагъан Абу Жагьл Пайхаммарны ﷺ атына намусгъа тиеген яман сёзлер айта, ол буса, жавап къайтармай ва бир зат да айтмай. Шолайлыкъ Абу Жагьлны бирден-бир ачувун чыгъарта ва ол таш булан Пайхаммарны ﷺ башына уруп, яман авуртдура, къан тёге. Бу вагьшиликден сонг, ол къурайшитлер жыйылгъан ерге геле. Болгъан ишни Абдуллагь бин Жаданны азат этилген къулу гёрюп тургъан (ол шо бойда яшай болгъан).
Биразлардан Гьамза, Пайхаммарны агъайы, имбашында къазархысы да булан гьавдан къайтып геле ва шо азат этилген къатын огъар Абу Жагьл этген ишни гьакъында билдире.
Гьамза – къурайшитлени арасындагъы лап гючлю ва айтылгъан къоччакъланы бириси – бек ачувланып ва барагъан кююнде Абу Жагьлны уьстюне атыла. Ол Каабагъа етишгенде, огъар ювукъ гелип: «Гьей саригётлю, сен мени агъамны уланыны хатирин къалдыргъансан, бил мен де ону динин юрютемен!» – деп акъыра ва башын къазархысы булан яра.
Бу пелекетни гёрюп, Абу Жагьлгъа багъып ону махзумит къавумдашлары кёмекге чаба, Гьамзагъа багъып буса, ону хашимит къардашлары алгъасай. Амма Абу Жагьл якъчыларын токъта ва: «Къоюгъуз ону, мен, гертиден де, ону агъасыны уланына яман иш этдим», – дей.
Шолайлыкъ булан, Гьамза ювукъ къардашына этилген яманлыкъгъа чыдамагъан себепден Ислам динни къабул эте. Амма бу башлапгъы себеп аслу болмай, сонг Есибиз Аллагь ﷻ ону юрегин таза динибизге толу кюйде ача ва Гьамза биринчи бусурманлагъа уллу аркъа таяв бола.
Умар бин аль-Хаттабны гьакъында Пайхаммарны ﷺ дуасы
Пайхаммаргъа ﷺ амин болажакъгъа Гьамза ﷺ сёз берген сонг уьч гюн гетип, Умар бин аль-Хаттаб да бусурманланы сыдраларына къошула.
Ибн Масудну сёзлеринден белгили йимик, бир гезик Пайхаммар ﷺ Есибизге багъып шулай дуа этген болгъан: «Гьей Аллагь ﷻ, Сен шу экевден кимни кёп сюе бусанг, шону булан Ислам динни гючлендир: Умар бин аль-Хаттаб яда Абу Жагьл бин Хишам булан!» (ат-Табарани). Сонг ачыкъ болгъан кюйде, Яратгъаныбыз Умарны сюе экен.
Ол Ислам динни къабул этген кюйню гьакъында маълумат береген хабарлагъа гёре, ону юрегине дин аста-аста гире болгъан. Умар къызып гетеген хасияты ва гючю булан белгили болгъан ва бусурманлар ондан бир-бир къыйынлыкълар да гёрген. Ону ичиндеги гьислер бир-бирине къыйышмай тургъан. Бир якъдан, ол ата-бабаларындан баш алагъан, арапларда адатланып гелген мердешлени яны болгъан. Башгъа якъдан буса, ол бусурманланы къаттылыгъына, дини учун олар бюдюремей бары да къыйынлыкълагъа къаршы турагъангъа тамаша болгъан. Ондан къайры, ону эсине гелеген кюйде (о кюйде ону ериндеги оьзгелер де шолай ойлаша болгъандыр), Ислам дин – гертиден де таза ва гьакъ дин болмагъа боладыр.
Бир гезик Умар уьюнден тышда гече къалмагъа сююп, Каабагъа ювукъ бола ва ону шаршавуну ичине гире. Шо вакътиде Пайхаммар ﷺ ювукъда туруп, сыйлы Къуръанны аятларын охуй болгъан. Умар Къуръанда айтылагъан сёзлеге тынгламагъа башлай ва ол эшитгенин бек ушата. Шо гече берекетли топуракъгъа бюртюк тюшегенде йимик, ону юрегине иман биринчилей гире. Амма авамлыкъ, адатлагъа сокъур кюйде инаныв ва аталарыны динине бакъгъан оьктемлик, юрегине ёл тапмагъа башлагъан имандан, гьалиге гючлю болгъан. Ол, юрегинде хозгъалып йиберген гьислеге агьамият бермей, алда йимик бусурманланы гьызарлавун узата.
Ол Пайхаммаргъа ﷺ душмандай къаршы тургагъанын ва оьчлюгюн болгъан бир иш арив суратлай. Гюнлени бирисинде ол белине къылычын да тагъып, Пайхаммарны ﷺ оьлтюрмеге деп уьюнден чыгъа. Ёлда огъар Нуайм бин Абдуллагь къаршы бола ва огъар: «Гьей Умар, къайсылай барасан?» – деп сорай. Ол: «Мен Мугьамматны оьлтюрмеге сюемен!» – дей. Нуайм огъар: «Мугьамматны оьлтюрсенг, сонг хашимитлерден нечик къутуларсан?» – деп сорав бере. Умар: «Кюйге къарагъанда, сен юрютюп тургъан дининге арт бергенсен!» – деп ону айыплай. О заман Нуайм: «Гьей Умар, сагъа бир тамаша зат айтайымы? Сени къызардашынг ва сени гиевюнг – олар да юрютюп тургъан динине арт бергени гертими?» – деп сорай.
Бу янгылыкъны эшитгенде, Умар бек ачувланып, къызардашыны уьюне алгъасай. Шо заман оларда Пайхаммарны ﷺ Хаббаб бин аль-Аратт дейген асгьабасы болгъан. Ол булагъа, гьаманда этегенде йимик, сагьифагъа (свиток) язылгъан «Та-Ха» деген сураны гелтирип, шону охуп тура болгъан. Умарны тавушун эшитип, Хаббаб уьйде яшынып къала. Умарны къызардашы Фатима буса, шо сагьифаны уьстюн ябып яшыра.
Уьйге етише туруп Умар, Хаббаб охуйгъанын эшите ва ичине гиргенде олагъа: «Бу не мырыллав эди мен эшитген?» – деп сорай. Олар: «Биз бир-бирибиз булан хабарлай эдик», – деп жавап бере. Ол булагъа: «Балики, сиз динибизге арт бергенлерсиздир?» – деп сорай. Гиевю огъар: «Гьей Умар, айт магъа гьакъыкъат сени динингде тюгюл буса, не этерсен?» – деп сорав бере. Шо сёзлени эшитгенде, Умар уьстюне атылып, ону яман токъалама башлай. Къызардашы Умарны эрини янындан тайдырмагъа къарай, тек ол огъар да къапас ура ва Фатиманы бети къанап йибере. Къазапланып ол уланкъардашына: «Гьей Умар, гьакъыкъат сени динингде тюгюл буса не этерсен? Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъгъа шагьатлыкъ этемен ва Мугьаммат – Аллагьны Элчиси ﷺ!» – деп билдире.
Бираз сувугъан сонг ва къызардашыны бети къанайгъанны гёрюп, Умар этген ишине гьёкюне ва уялгъанлыкъны сезип: «Сиздеги шо сагьифаны беригиз магъа, мен де охуюм шонда язылгъанны», – дей. Амма къызардашы: «Сен таза тюгюлсен ва жувунмай туруп шогъар тийип болмайсан!» – деп токътата ону. Умар барып, толу кюйде киринип битип, къолуна шо сагьифаны ала ва: «Гечеген (о дюньяда, янгыз инангъанланы), Рагьмулу (бу дюньядагъы бар-барлагъа) Аллагьны аты булан», – деп охуй. Ондан сонг ол: «Бу берекетли ва таза атлар», – дей. Арты булан ол 14-нчю аятына етишгенче «Та-Ха» деген сураны охуй. Онда булай айтыла (маънасы): «Гьакъ кюйде, Мен – Аллагьман ﷻ! Менден къайры дагъы худай ёкъ (ибадат этмеге тийишли), шо саялы намаз къылыв булан, Мени гьакъымда эсде сакъламакъ учун, Магъа сужда эт (толу кюйде)». Умар тамаша болуп: «Не аривдюр бу сёзлер! Элтигиз мени Мугьамматны янына», – дей. Умарны сёзлерин эшитгенде Хаббаб яшынып тургъан еринден чыгъа ва: «Гьей Умар, сююн! Пайхаммарны ﷺ сени гьакъынгдагъы Есибизге этген дуасы сагъа тийгенге гьакъ кюйде умут этемен», – дей.
Шондан сонг, Умар белине къылычын да тагъып, Пайхаммар ﷺ яшайгъан уьйге геле ва эшигине къагъа. Уьйдеги бирев эшикни япсарындан (щель) къылычы булангъы Умарны гёргенде, шо гьакъда Пайхаммаргъа ﷺ билдире ва асгьабаланы чакъыра. Гьамза олагъа: «Сизге не болгъан?» – деп сорай. Олар: «Умар!» – деп жавап бере. О заман Гьамза: «Умар сюйсе болсун, не бар мунда! Ачыгъыз шогъар эшикни, эгер ол яхшылыкъ булан гелген буса, яхшылыкъ гёрер, эгер яманлыкъ булан гелген буса, биз ону оьз къылычы булан оьлтюрербиз», – дей.
Шо вакътиде Пайхаммаргъа ﷺ Есибизден вагьйу геле болгъан. Сонг Расулуллагь ﷺ чыгъып, Умарны янына гелип, опурагъыны къырыйындан ва къылыч байлангъан еринден тутуп, гючю булан оьзюне тарта ва: «Гьей Умар, аль-Валид бин аль-Мугираны Аллагь ﷻ биябур ва таъзир этгенде йимик, сени де шолай этгенче, авам адамлардай оьзюнгню тутагъан кююнгню къойма хыялынг ёкъму?! Гьей Аллагь ﷻ, муна Умар бин аль-Хаттаб! Гьей Аллагь ﷻ, Ислам динни Умар булан беклешдир!» – дей. Шо сёзлерден сонг, Умарны бети иманны нюрюнден ярыкъ бола ва ол: «Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъгъа шагьатлыкъ этемен ва, гьакъ кюйде, сен – Аллагьны Элчисисен ﷺ», – дей. Уьйдеги адамлар сююнмекликден «Аллагьу Акбар!» – деп шонча да бек къычырып йибере, гьатта оланы Каабаны къырыйындагъылар да эшите.
(Давамы гелеген номерде)
