Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Эфиопиягъа экинчилей гёчюв
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Биринчисинден эсе Эфиопиягъа этилген экинчи гёчюв къыйынлы оьте, неге тюгюл къурайшитлер бу гезик гьазир тура ва не этип де гёчювню алдын алмагъа къаст эте. Амма бусурманлар олардан оза, Яратгъаныбыз оланы сапарын енгил этип, гёчегенлер эсен-аман Эфиопиягъа етише. Экинчи гёчгенлер сексен уьч эргиши булан он сегиз (яда он тогъуз) тиштайпа болгъан.
Гёчюп гетгенлер аманлыкъда экенин ва динин парахат юрютмеге болагъанын къурайшитлер юрегине сыйышдырып болмай. Шо заман олар арасындан гьакъыллы экевню – Амр бин аль-Асны ва Абдуллагь бин Абу Рабианы айырып (о вакътиде булар бусурман динни къбул этип битмеген болгъан), ерли пачагъа ва ону ювукъ адамларына багьалы савгъатлар да жыйып, Эфиопиягъа йибере.
Къурайшитлер бусурманланы гери къайтармагъа къарай
Эфиопиягъа етишгенде, савгъатлар булангъы бу экев, бир башлап негусну айланасындагъы абурлу адамлар, нёкерлер булан ёлугъа, берегенин бере ва бусурманланы къайтартмагъа кёмек этежегине олардан сёз ала. Къурайшитлер булан къыйышгъан нёкерлер, гелгенлени гери къайтартмагъа герек деп пачасын рази этмеге къаст къыла. Къурайшитлер буса, алданокъ сёйлешивлер этген сонг, савгъатлары булан негусну янына геле ва огъар булай айта:
– Гьей, пача, сени уьлкенгде оьз халкъыны динине арт берген, сени динингни де къабул этмеген, сагъа да, бизге де белгили тюгюл, оьзлер ойлашгъан дини булангъы эдепсиз адамлар яшынгъан. Биз сагъа гелгеникни себеби – оланы гери къайтарма тарыкъ, деп халкъыбызны уллулары, шоланы арасында гёчгенлени аталары ва къардашлары, тапшурув болгъанлыкъ. Гёчюп гелгенлер оланы бек яхшы таный ва не учун оьзлени айыплайгъанын да бек арив биле.
Савгъатлар алгъан негусну адамлары сёзюн къоша:
– Булар гертини айта, гьей, пачабыз, сен гелген шо адамланы халкъына къайтарып къой ва гелгенлер ватанына, къавумуна къайтсынлар.
Амма негус гьукмусун чыгъаргъанча масъаланы бары да янын билмеге сююп, о янгъа да тынгламакъны дурус гёре. Ол бусурманланы чакъырып, ватанын ташлап, неге ону пачалыгъына гёчюп гелгенин ахтарып къарамагъа токъташа.
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары не болуп къалса да, янгыз гьакъ затны айтмагъа негет тута. Негус булардан сорав алмагъа башлай.
– Халкъыгъызны сиз арт берген дини недир? Шо динни къойгъан сонг, сиз я мени динимни, я башгъа шолай динни къбул этмегенсиз.
Бусурманланы атындан чыгъып сёйлежек болгъан Жафар бин Абу Талиб булай жавап бере:
– Гьей, пача, биз авам адамлар эдик, ташсуратлагъа баш ие эдик, мурдар оьлген гьайванны этин ашай эдик, нас сёзлер айта эдик, къардашлар булан къатнавну уьзе эдик, хоншулар булан аралыкъны юрютмей эдик, гючлюлерибиз осаллагъа зулму эте эди. Яратгъаныбыз арабыздан бизге Пайхаммар ﷺ йибермей туруп, биз шолай яшай эдик. Пайхаммарны ﷺ тухум-тайпасы, ону гьакълыгъы, тазалыгъы ва саламатлыгъы бизге бек яхшы белгили эди. Ол бизин янгыз бир Аллагьгъа ﷻ ибадат этмеге чакъырды, Огъар ёлдаш бермекден, ташлагъа ва ташсуратлагъа баш иймекден сакъланмакъны буюрду. Ол бизге гертини айтмагъа, аманатгъа берилгенни къайтармагъа, къардашлыкъ аралыкъланы аямагъа ва хоншулагъа яхшы болмагъа уьйретди. Олай да, гюнагь иш этмекни ва къан тёкмекни къадагъа этди. Шо кюйде нас сёйлемеге, ялгъан айтмагъа, етимлени малын ашамагъа ва таза къатынланы артындан айтды-къуйтду юрютмеге де гери урду. Бизге намаз къылмагъа, секет чыгъармагъа ва ораза тутмагъа буюрулду…
Жафар динни оьзге къанунларын да эсгерип, булай узатды:
– Ва биз огъар инандыкъ, ол айтагъанны да къабул этдик, Есибизни динин юрютеген болдукъ. Пайхаммар ﷺ Яратгъаныбыздан етишдирген динге гёре, янгыз бир худайгъа, дюньяланы Есине таби болдукъ. Яратгъаныбыз гери ургъан зат бизин учун къадагъа этилген, яратгъан зат буса – этилмеге ярай. Амма булай ишлерден сонг къавумдашларыбыз бизге къаршы тура, къыйнай ва гьызарлай. Олар къаст этип, биз динибизни къойгъанны сюе. Олар алда йимик биз ташсуратлагъа баш ийгенни, алда йимик пасатлыкъгъа къайтгъаныбызны сюе. Динибизни юрютмеге пуршав этмеге, зулму ва басгъын этмеге башлагъанда, биз сени пачалыгъынга гелдик. Мунда якълав табаргъа умут этебиз, башгъа бир ерде де шулай парахатлыкъ ва зулмудан къутулув ёкъ деп эсибизге геле!
Негус огъар:
– Яратгъаныбыздан гелтирген не буса да бармы сени янынгда? – деп сорай.
Жафар бар дегенликни билдирип икрам эте. Негус:
– Бар буса, оху магъа шону, – дей.
Жафар шо заман Къуръандан «Марьям» деген сураны башын охуй. Бу аятларда Иса пайхаммарны анасы Марьямны ва Ягьия пайхаммарны да , Иса пайхаммарны да тувуву гьакъында айтыла. Бу аятлагъа тынглагъан сонг, негус бек йылап йибере, гьатта ону сакъалы сувлана, шону булан бирче ону айланасындагъы адамлар да бек йылай.
Шондан сонг, негус булай гьукму чыгъарта:
– Гьакъ кюйде, Иисус (Иса ) айтагъан да шолай ва булар бир булакъдан баш ала! Гери къайтыгъыз, неге десе, Есибиз булан ант этемен, мен сизге оланы бермесмен ва бирев де оланы хатирин къалдырмас!
Негус сырын ача ва бусурманланы якълажакъ бола
Шондан сонг Амр бин аль-Ас ва ону ёлдашы тангала негусну янына дагъы да гирежекбиз деген умут булан, чыгъып гете.
Артындагъы гюн негусну янына гелип, Амр бин аль-Ас булай сёйлей:
– Гьей, пача, гьакъ кюйде, булар Марьямны уланы Исаны гьакъында айтагъаны дагъы да бар!
Негус Христосну гьакъында олар дагъы да не айтагъанны билмек учун, бусурманланы янгыдан чакъыра. Бусурманлар къоркъса да, не болжакъгъа къарамай, гертини айтмагъа токъташа. Негусну янына гиргенде ва ону соравун эшитгенде, Жафар булай жавап бере:
– Биз ону гьакъында янгыз Пайхаммарыбыз ﷺ оьзю булан гелтиргенни айтабыз: «Ол – Яратгъаныбызны къулу, Ону элчиси ва Марьямгъа багъып сёйлеген Ону каламы».
Шо сёзлерден сонг, негус ерден таякъ гётерип, булай айта:
– Есибиз булан ант этемен, Марияны уланы Иисус, сен айтагъанлардан артыкъ тюгюл!
Шо мюгьлетде пачаны айланасындагъы адамлар эшитгенине разисизлик билдирип, тавуш эте, негус буса сёзюн булай узата:
– Есибиз булан ант этемен, шо шолай, сиз не ойлашсагъыз да.
Сонг негус бусурманлагъа булай айта:
– Барыгъыз. Сизге бирев де тиймежек, сизге зулму этмеге сюйгенлер уллу зарал гёрежек (кётюрлюкге тарытагъан къоду салынып). Мен оьзюм де сизин хатиригизни къалдырмагъа сюймес эдим, гьатта шо саялы тав чакъы алтын берсе де (шону уьч керен такрарлап айта)!
Сонг ол оьзюню нёкерлерине:
– Шу экевге олар берген савгъатларын къайтарыгъыз, неге десе магъа шолар тарыкъ тюгюл. Есим булан ант этемен, пачалыгъымны къайтарагъанда Яратгъаным менден бир зат да алмады. Есимни пурманын бузмакъ учун, мен не зат буса да аларманмы дагъы! Есим магъа адамланы таби этген ва мен Яратгъанымны пурманына къаршы чыгъаманмы, олар айтагъанны этемен деп!
Бу хабарны етишдирген Умм Салама арты булан булай билдире: «Ва олар (къурайшитлерден гелгенлер) биябур болуп гете, савгъатлары буса, гери къайтарыла. Биз буса, лап къатты якълавну тюбюнде онда яшамагъа къалдыкъ».
Шолайлыкъ булан, бутпереслени гьиллалары яшавгъа чыкъмай. Олар зулмусун янгыз оьзлер еслик этеген бойларда этмеге болагъанын англай ва булайлыкъ къурайшитлени бек гьалек эте. Натижада оланы эсине гелген кюйде, бу «балагьдан» янгыз Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ гюч этип яда ону бютюнлей ёкъ этмек булан токътатма бола. Амма Расулуллагьны ﷺ Абу Талиб якълай ва сакълай туруп, шо мурадына нечик етишмеге болагъанны олар билмей.
(Давамы гелеген номерде)
