Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Абдулла ибн Салам
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Абдулла ибн Салам
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
«Женнет агьлюню гёрюп, сююнмеге сюеген адам, Абдулла ибн Саламгъа къарасын».
Аль-Гьусайн ибн Салам Ясрибдеги (Мадина) ягьуди динни юрютеген дин къуллукъчулардан болгъан.
Къайсы динни юрюте буса да, Мадинадагъы бары да халкъ бу адамгъа абур эте ва гьюрметли янаша болгъан. Ол динге берилгенлиги, гюнагьдан сакъланып яшайгъаны, тувра ва тюз айтагъаны булан белгили болгъан.
Аль-Гьусайн парахат ва саламат яшав юрютген. Заманыны уьч пайындан бирисин ол ибадатгъа берилип ва насигьат этип синагогада оьтгере; экинчи пайын пальма тереклени гьайын этип бавунда йибере; къалгъан вакътисинде дин билимин артдырмакъ учун, аль-Гьусайн Таврат китап охуй.
Ахырынчы Пайхаммарны ﷺ гьакъындагъы ойлар
Тавратны гьар охугъан сайын, Маккадан Пайхаммар ﷺ чыгъажакъ деп китапда айтылагъан ерлеге аль-Гьусайн айрыча тергев бере. Бу Пайхаммар ﷺ Есибиз йиберген алдагъы пайхаммарланы ишин толумлашдыражакъ ва битдирежек деп билдириле.
Йиберилежек Пайхаммарны ﷺ хасиятларын ахтарагъанда, шо адам ватанын къоюп, Ясрибге гёчежегин ва мунда турмакъ учун къалажагъын билгенде аль-Гьусайн бек сююне.
Шо гьакъда ойлашагъанда гьар гезик, аль-Гьусайн Пайхаммар ﷺ гележек вакътиге ерли сав къалып, огъар ёлукъмакъны гьакъында Есибизден тилей, ону артына биринчи тюшгенлерден болмакъны насибин сезмеге гьасирет.
Яратгъаныбыз аль-Гьусайн ибн Саламны дуасын къабул эте. Шогъар гёре, ол Пайхаммар ﷺ булан ёлугъа ва ону асгьабаларындан бола.
Расулуллагь ﷺ булан биринчи ёлугъув
Аль-Гьусайн ибн Салам булай хабарлай: «Маккада Есибизни Пайхаммары ﷺ арагъа чыгъажагъын биринчилей эшитгенде, мен ону атын, къайсы тухумдан, нечик адам, къачан ва не ерде гележегин ахтармагъа къарадым. Ачыкъ болгъан маълуматланы китапларыбызда язылгъанлар булан тенглешдире эдим. Ол адам гертиден де пайхаммармы-тюгюлмю, чакъырагъаны гьакъмы-тюгюлмю деп англама къарай эдим. Билгенлеримни ягьудилерден яшырдым ва шо гьакъда биревге де айтмадым.
Шолайлыкъ Пайхаммар ﷺ Маккадан Мадинагъа багъып чыкъгъан гюнге ерли узатылып турду. Ол Мадинадан эки чакъырым аридеги Куба деген юртда токътагъанда, шо гьакъда билдирип, бизге пелен адам гелди. Шо вакътиде бутакъларын гесе туруп, мен пальма терекни башында эдим, аль-Харисни къызы эгечим Халида буса, терек тюпде эди.
Мен огъар:
– Эгечи, Есим булан ант этемен, шо дюр Муса ибн Имранны оьз дини булан гелген къардашы. Бизин Муса йиберилгени булан йиберилген шо.
Бираз токътагъан сонг, эгечи:
– Сен бизге айтагъан пайхаммар сама тюгюлмю шо? Есибиз алда йибергенлени токъташдырмакъ ва элчиликни битдирмек учун йиберилген шому? – деп сорай.
– Дюр, шо, – дедим.
– Олай буса, шо дейсен дагъы… – дей эгечи.
Шондан сонг мен шоссагьат Расулуллагьны ﷺ янына алгъасадым ва ону уьюню алдында жыйылгъан хыйлы халкъны гёрдюм. Гьаракат этип алгъа чыкъдым ва ону алдына турдум. Ювукъ болгъанда яхшы кюйде ону уьстюне-боюна тергев этдим ва хыйлы заман ёлукъмагъа бозарагъан адамны гёргениме инандым. Ону алдына гелип, Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъгъа ва Мугьаммат ﷺ – Аллагьны Элчиси экенине шагьатлыкъ этдим.
Ол магъа бурулуп:
– Атынг кимдир? – деп сорады.
– Аль-Гьусайн ибн Салам, – деп жавапландым.
– Энниден тутуп сени атынг Абдулла ибн Салам, – деди магъа Пайхаммар ﷺ.
– Дюр, – дедим.
– Абдулла ибн Салам, Гьакъ булан йибергенни аты булан ант этемен, шу гюнден тутуп мен бир башгъа атны да сюймеймен.
Сонг уьюме гелип, къатынымны, авлетлеримни ва бары да ювукъ адамларымны Ислам динни къабул этмеге чакъырдым. Олар барысы да Есибизни динин ва Мугьамматны ﷺ элчилигин къабул этди. Шондан сонг, къабул этген динибизни гьакъында мен ихтияр бермей туруп, биревге де айтмасын деп олагъа тиледим.
Шолай этип битип, Пайхаммарны ﷺ янына янгыдан гелдим ва:
– Гьей Аллагьны Элчиси ﷺ, ягьудилени уллуларын ва башын тутгъанларын оьзюнгню янынга чакъырып, мени буса шо мюгьлетде башгъа уьйде яшыргъанны сюер эдим. Мен Ислам динге гелгенни билдирмейли, олагъа мени гьакъымда сорав бер, сонг буса имангъа гелмекге чакъыр. Эгер олар башындан тутуп мен бусурман болгъанны билсе, атыма не яманлыкъ да айтар, къайдагъы ялгъанланы, гюнагьланы да къошар.
Имангъа гелигиз деп ягьудилеге чакъырыв этиле
Уьйлени бирисинде мени ерлешдирип, Пайхаммар ﷺ оланы оьз янына чакъырып, Ислам динни къабул этмеге ва гьакъ динге сюювюн уятмагъа къарады. Шону булан бирче ягьудилени сыйлы китапларында оьзюню гьакъында язылгъанланы Пайхаммар ﷺ оланы эсине салды.
Жаваплана туруп, ягьудилер маънасыз пикру алышдырма башлады. Олар гьакъыкъатны къабул этмеге сюймей эди, мен буса оланы лакъырына тынглап турдум. Оьзюню янына тартмагъа болмажагъын билгенде, Пайхаммар ﷺ олагъа:
– Аль-Гьусайн ибн Салам сизге ким бола? – деп сорады.
Олар:
– О дюр бизин ругь насигьатчыбыз ва терен билеген алимибиз, олай да насигьатчы алимни авлети де дюр, – деп жавап берди.
Пайхаммар ﷺ олагъа:
– Эгер ол Ислам динни къабул этгенин билсегиз, ону артына тюшерми эдигиз? – деп сорай.
Ягьудилер:
– Болма ярайгъан иш тюгюл! Ол Ислам динни къабул этмес. Ол бусурман болмагъа бир кюй де ёкъ, – деп жаваплана.
Шо мюгьлетде мен оланы янына чыкъдым ва:
– Гьей ягьудилер, Аллагьдан ﷻ къоркъугъуз ва сизге Мугьаммат ﷺ гелтиргенни къабул этигиз. Ол Есибизни гьакъ Элчиси экенни сиз бек яхшы билесиз чи. Ону аты ва бет келпети Тавратда язылгъан. Шо – Аллагьны Элчиси ﷺ экенге мен шагьатлыкъ этемен, – дедим.
Олар ажайып болду ва:
– Сен ялгъанчысан! Есибиз булан ант этебиз, сен оьзюнг де яманлыкъсан ва яманлыкъны авлетисен! – деп билдирди.
Сонг олар мени бары да гюнагьларда айыпламагъа башлады».
Абдулла ибн Салам жаны-къаны булан Ислам динни къабул этди. Сувсапдан янып барагъан гиши къуюгъа гьасирет йимик, ол динге шо кюйде алгъасай. Ол даим Пайхаммарны ﷺ яндавурунда болмагъа къаст эте, гёленткиси йимик артындан таймай.
Яхшы хабар гелген кюй
Абдулла ибн Саламгъа яхшы хабар гелген кюйню гьакъында Къайс ибн Убада булай етишдирген: «Бир гезик Пайхаммарны ﷺ Мадинадагъы межитинде мажлисде эдим. Жыйында сыйлылыгъы булан оьзюне багъып агьамият тартагъан уллу адам да бар эди. Мажлис тозулуп, межитден шо тамаза чыгъып барагъанда, адамлар:
– Женнет агьлюню гёрюп сююнмеге сюеген гиши, шу адамгъа къарасын, – деди.
– Кимдир ол? – деп, мен тамаша болдум.
– Абдулла ибн Салам, – деп жавап берилди.
Шо заман мен оьз-оьзюме: «Не этип де шо адамны артындан бармасам ярамай», – дедим. Туруп, шо къартны артына тюшдюм ва Мадинадан ари чыкъма аз къалдыкъ. Шагьарны ягъасында бу адам уьюне гирди. Ичине гирмеге тилегенде, тамаза магъа ихтияр берди ва:
– Балам, магъа къуллугъунг бармы? – деп сорады.
Мен:
– Межитден чыгъагъан заманда адамлар: “Женнет агьлюню гёрюп сююнмеге сюеген гиши, шу адамгъа къарасын”, – дегенни эшитдим. Сонг неге шолай айтылагъанны билмеге сююп, артынга тюшдюм. Адамлар сен женнет агьлю болажакъны къайдан биле? – деп сорадым.
– Балам, женнет агьлю ким болажагъын янгыз Аллагь ﷻ биле, – деди тамаза.
– Дюр, тек адамлар шолай айтмакъ учун бир себеп болма герекдир? – деп сорав бердим.
– Шолар шолай неге айтагъанны мен сагъа хабарлайым, – деди къарт гиши.
– Айт хари… Этген яхшылыгъынгны Аллагь ﷻ зувапгъа язсын! – деп мен сююндюм.
Тамаза хабарын башлады: “Бир гече тюшюмде пелен адамны гёрдюм, ол магъа:
– Тур! – деди.
Эре тургъанда, ол мени къолумдан тутду. Сол якъгъа барагъан ёлну гёргенде, мен шо якъгъа бармагъа сюйдюм, тек ол гиши:
– Бу ёл булан барма, неге тюгюл шо сени ёлунг тюгюл, – деди.
Шо мюгьлетде онг якъгъа барагъан ачыкъ ёлну гёрдюм. Ол гиши:
– Муна шу ёл булан бар, – деди.
Мен шо ёл булан юрюп йибердим ва ажайып арив, яшыл оьсюмлюклерден толгъан бавгъа етишдим. Бавну ортасында кёкге етишеген темир багъана бар эди. Багъананы оьр янында алтын юзюкню гёрдюм.
Ол гиши магъа:
– Багъанагъа оьрлен, – деди.
Мен:
– Оьрленип болмасман, – дедим.
Сонг къайдан буса да бир жагьил улан гелип, кёмек этип, багъананы лап оьрюне миндим ва эки де къолум булан юзюкню тутдум. Тап уянгъанча шо юзюкню тутгъан кюйде салланып турдум.
Артындагъы эртен Пайхаммарны ﷺ янына гелип, гёрген тюшюмню айтдым. Тынглагъан сонг, ол магъа:
– Тюшюнгде гёрген сол якъгъа элтеген биринчи ёл булан от-ялынгъа тюшежеклер барагъан ёл. Онг якъгъа элтеген ёл буса, женнет агьлюлер учунгъу ёл. Аривлюгю булан сени тамаша этген бав – Ислам дин. Бавну ортасындагъы багъана – динни орта багъанасы (намаз). Багъананы уьстюндеги алтын юзюк – тап оьлгенче сени къатты кюйде тутажакъ иман”, – деп англатды».
(Давамы гелеген номерде)
