Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы
номерлерде)
Олар Пайхаммаргъа ﷺ ант этген
Алдагъы гезик Ислам динни къабул этген ясрибли алтавну гьакъында язгъан эдик. Олар Пайхаммаргъа ﷺ ёлукъгъан сонг, пайхаммарлыкъ берилген 11-нчи йылда динге гелген эди. Олар гери къайтагъанда, яшайгъан еринде, къавумдашларына динни гьакъында айтажагъына сёз бере. Шолайлыкъны натижасында гьаж къылывну заманы гелгенде, артындагъы йыл (пайхаммарлыкъ берилген 12-нчи йыл) Маккагъа он эки адам геле, оланы ичинде Пайхаммаргъа ﷺ амин болажагъына бир йыл алда сёз берген шо алтавну бешевю де болгъан.
Бу гезик оланы арасында Жабир бин Абдуллагь болмагъан, тек олар булан башгъа еттев геле – Муаз бин аль-Харис, Закван бин Абд аль-Къайс, Убада бин ас-Самит, Язид бин Саляба, аль-Аббас бин Убада, Абу ль-Хайсам бин ат-Тайхан, Увайм бин Сайит.
Бу адамлар Пайхаммар ﷺ булан Мина деген долдагъы аль-Акъаба деген ерде (Макканы къырыйлары) ёлугъа ва огъар амин болажагъына ант эте.
Гьадислени жыйымында имам аль-Бухари, Убада бин ас-Самитни сёзлеринден, Пайхаммарны ﷺ бу калимасын гелтире: «Ювукъ гелигиз ва Аллагьдан ﷻ къайры дагъы башгъа биревге де ва бир затгъа да сужда этмежегигизге, урламажагъыгъызгъа, зиналыкъ юрютмежегигизге, яшларыгъызны оьлтюрмежегигизге, юреклеригизден чыкъма болагъан ялгъан айтыв юрютмежегигизге ва динге байлавлу ишлерде магъа тынгламай къалмажагъыгъызгъа ант этигиз. Шо антгъа амин болгъаныгъызгъа Есибиз Аллагь ﷻ шабагъат бережек, айтылгъан бир затгъа буса да арт бергенни Яратгъаныбыз бу дюньяда такъсырлажакъ ва шо такъсырлав гюнагь гечивге себеп болар. Эгер Аллагь ﷻ кимни буса да, гюнагьларын яшырса, Ол шулай гьукму чыгъаражакъ: сюйсе – такъсырлажакъ, сюйсе – гечежек». Убада бин ас-Самит : «Мен шолай (яда: биз шолай) этежекге огъар ант этдим», – деди.
Пайхаммарны ﷺ Мадинадагъы элчиси
Гьаж къылывну заманы битгенде Пайхаммар ﷺ, о якъдагъыланы динге чакъырмакъ учун, ант бергенлер булан Ясрибге оьзюню вакили Мусаб ибн Умайрны йибере. Ол онда яшайгъанланы бусурман динге уьйретмеге, ону маънасына тюшюнмеге кёмек этмеге тарыкъ бола. Мусаб ибн Умайр Къуръанны арив охумагъа бажара ва асил тавушу булан хыйлы халкъны оьз янына тарта болгъан. Ол Асад бин Зурарны уьюнде яшай. Гюнлени бирисинде олар Бану Абд аль-Ашхал ва Бану Зафар деген къавумланы адамларына бара. Ёлда олар Бану Зафар къавумну пальма таласына гире, Марак деген къуюну къырыйында олтура ва оланы айланасында динни янгы къабул этгенлер жыйыла. Бану Абд аль-Ахшал къавумну уллулары Саад бин Муаз ва Усайд бин Худайр о вакътилерде бусурманлыкъны къабул этип битмеген заманы эди. Бусурманлар булан ёлугъув болажагъын билгенде, Саад Усайдгъа: «Бизин арабыздагъы осалланы башын инжитмеге мунда гелген шо экевню янына барып, акъыр ва олагъа бизин уьйлерибизге гелмекни гери ур. Асад бин Зурар – эгечимни уланы, олай болмагъан эди буса, мен сагъа шо тилевюмню айтмас эдим», – деген. Саадгъа тынглагъан сонг, Усайд сюнгюсюн де алып, олагъа багъып бара. Асад ону гёргенде, Мусабгъа : «Бу – къавумну уллусу, сен огъар лап яхшы сёзлер айтмагъа къара», – дей. Мусаб рази бола ва: «Олтурса, мен ону булан сёйлермен», – деп бидире. Ювукъгъа гелип, Усайд олагъа яман сёйлей ва сонг: «Не этмеге гелгенсиз бизге ва арабыздан осалланы неге башын инжитесиз? Яшама сюе бусагъыз, лагь болугъуз шундан!» – дей, къатты кюйде. Мусаб : «Олтурсанг, мен айтагъангъа тынглар эдинг. Ушатсанг – шогъар рази боларсан, ушатмай ачувунг чыкъса – сагъа гюч этмей бирев де», – деп, таклиф эте. Усайд рази болуп: «Шолай этсе, адилли болар», – деп, сюнгюсюн ерге чанча ва олтура. Мусаб огъар Пайхаммарны ﷺ ва Яратгъаныбызны гьакъында айтмагъа башлай, Къуръан охуй. Сонг Мусаб : «Аллагь ﷻ булан ант этемен, биз ону бетине къарап, ол сёйлеп башлагъанча да имангъа гележегин англадыкъ, неге тюгюл ону бетине нюр явду ва шат болгъаны ачыкъ эди», – деп хабарлай. Мусаб айтагъангъа тынглап битип, Усайд: «Я, не аривдюр бу сёзлер! Бу динни къабул этмек учун, не этмеге герек?» – деп, къычырып йибере. Олар огъар шагьадатны сёзлерин айтагъан кюйге уьйрете, борч киринив ва намаз жувунув нечик болагъанны да англата. Сонг Усайд: «Бирдагъы адам бар – Саад бин Муаз. Эгер ол сизин артыгъызгъа тюшсе, ону бары да къавумдашлары да шолай этежек. Гьали мен ону сизин яныгъызгъа гелтирейим», – дей.
Саад бин Муаз гьакъны къабул эте
Шондан сонг, сюнгюсюн де алып, ол къавумдашларыны янында жыйын юрюлеген уьйде олтуруп турагъан Саадны янына къайта. Усайд онда гиргенде, Саад: «Сен ол экевге не этдинг?» – деп сорай. Усайд: «Мен олар булан сёйледим ва, Аллагь ﷻ булан ант этемен, бир яманлыкъ да эшитмедим. “Сёйлемегиз”, – дегенде, олар магъа: “Сен сюйгенни этербиз”, – деди. Олар Бану Харис къавумну адамлары Асад бин Зурарны оьлтюрмеге барагъанын айтды, неге десе, ол сени эгечингни уланы, ону оьлтюрген сонг буса, сени айыплажакъ», – деп хабарлады. Булайлыкъны эшитгенде, Саад къазапланып йибере, еринден атылып туруп, сюнгюсюн де алып, Асадгъа ва ону къонагъына багъып алгъасай. Олар экиси де парахат кюйде олтуруп турагъанын гёргенде, олар оьзю булан сёйлеме сюегенин англай. Къайдагъы яман сёзлер айта туруп, Саад олагъа ювукъ геле ва Асад бин Зураргъа : «Гьей Абу Умама, бизин байлайгъан арабыздагъы къардашлыкъ болмагъан эди буса, мен сагъа башгъача янашар эдим! Бизге белгисиз тюгюл затны сен бери нечик гелтирмеге болдунг?!» – деп, ачувлу сёйлей. Мусаб о сёзлеге тынглагъан сонг, Саад бин Муазгъа: «Олтуруп, бизге тынгласанг ярамасмы? Эгер ушатсанг – къабул этерсен, ачувунг чыгъып, ушатмасанг – сагъа бирев де гюч этмей чи», – деп, талиф эте. Оьзюне Усайдгъа йимик ваъза этилген сонг, Саад: «Сиз инанагъангъа инанмакъ учун, мен не этме герекмен?» – деп, сорав бере. Мусаб ону да, Усайдгъа уьйретгенде йимик, шо кюйде бары да затгъа уьйрете.
Бу ишден сонг, Саад сюнгюсюн де алып, къавуму жыйын этеген уьйге бара. Къавумдашларына ювукъ гелип, Саад олагъа: «Гьей Бану Абд аль-Ашхал, сизин арагъызда мен не ер тутагъанны гьакъында не айтар эдигиз?» – деп сорай. Олар: «Сен бизин уллусусан ва лап гьакъыллысысан, хасиятынг да лап асил», – деп жаваплана. Саад: «Сизден къайсыгъызгъа да: эргиши, къатынгиши болсун – бир Аллагьгъа ﷻ ва Ону Расулуна ﷺ инанмай туруп, мени булан сёйлемеге къадагъа этиле», – деп билдире. Ахшамгъа таба ону къавумундагъы бары да эргишилер ва къатынгишилер имангъа геле, янгыз аль-Усайрим деген бир адамдан къайры. Ол Ислам динни Ухуддагъы къазават болгъанчакъы къабул этмеген болгъан. Ол янгыз урушну гюнюнде бусурман бола ва Есибизге бир сужда да этмеген кюйде, душмангъа къаршы ябуша туруп, жанын къурбан эте. Ону гьакъында Пайхаммар ﷺ: «Ол аз иш этген, тек шабагъаты ону бек уллу», – деген.
Мусабны Маккагъа къайтыву
Ислам динге чакъыра туруп, динни къабул этген эргишилер ва къатынгишилер арагъа чыкъмай туруп, Мусаб Мадина шагьарда яшайгъан гьар ансарны уьюне гирип чыгъа. Ол янгыз Бану Умайя бин Зайд, Хатама ва Ваил деген къавумланы адамларыны уьйлерине бармай. Оланы арасында Къайс бин аль-Аслят дейген шаир болгъан, ону таъсири булан шо адамлар тап орну янындагъы къазават болгъанча гьакъ динни къабул этмей ягъада къала. Бу къазават гьижраны бешинчи йылында болгъан. Артындагъы йылны гьаж вакътиси башлангъанча Мусаб Маккагъа къайта ва Пайхаммаргъа ﷺ шат хабар гелтире. Ону сёзлерине гёре, Мадинада яшайгъан халкъ гьакъ динни гьакъында эшитген ва оланы кёп яны бусурман динни къабул этген.
(Давамы гелеген номерде)
