Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Жабир бин Абдулла
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Жабир бин Абдулла
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Мадинадан Маккагъа багъып барагъан керивандагъы адамланы юреклери Мугьаммат Пайхаммаргъа ﷺ бакъгъан гьашыкълыкъдан толгъан ва болажакъ ёлугъувну алдында олар ажайып гьалда. Буланы гьариси Расулуллагьгъа ﷺ къолун узатажакъ кююн гёз алдына гелтире, динге амин болажагъына ант этежегин билдиржек, бу ёлда огъар кёмекчи ва аркъатаяв болмагъа гьасирет.
Кериванны къуйругъунда тюесини уьстюнде гиччи уланы булангъы бир къарт да болгъан. Мадинада ону тогъуз къызы къалгъан ва шу уланындан къайры ону дагъы уланы болмагъан. Къарт адам уланы Аллагьны Элчисин ﷺ гёргенни сюе, шу шат гюнден баласы къуру къалмасгъа гьасирет.
Къарт гишини аты Абдулла бин Амр аль-Хазражи, ону уланы буса – Жабир бин Абдулла.
Кёп сюеген Пайхаммары ﷺ булан ёлуъуву
Лап биринчи ёлугъувундан сонг бу уланпав Пайхаммарны ﷺ бек сююп къала, юреги булан Есибизни ёлун танглай, Яратгъаныбызгъа бютюнлей таби бола ва Расулуллагь ﷺ айтгъан гьар сёзню къабул эте.
Пайхаммар ﷺ асгьабалары булан Мадина шагьаргъа гёчгенде, Жабир Расулуллагьны ﷺ лап биринчи муталимлеринден бола. Ол билимге ва охувгъа бек гьасирет, белсенип илмугъа бериле. Бу адам гьадислени жыйымын онгарып, ону ичине 1540 гьадис гиргени шолайлыкъны исбат эте. Имам аль-Бухари ва имам Муслим оьзлени гьадислерини жыймына ону жыйымындан 200 гьадис алгъан.
Юз йылгъа ювукъ яшагъан Жабир бусурманлар учун хыйлы йылланы узагъында билимни ва насигьатны таза булагъы болуп тургъан. Ол Пайхаммар ﷺ булан Бадр ва Ухуд къазаватларда ортакъчылыкъ этмеге болмагъан, неге десе атасыны буйругъуна гёре, къызардашларына къарамагъа герек болгъан.
Жабир булай хабарлай болгъан: «Ухуд къазаватны алдындагъы гечесинде атам чакъырып, магъа: “Шу урушда мен лап биринчилерден оьлежекмен деп эсиме геле. Мен оьлген сонг сагъа Пайхаммардан ﷺ къайры дагъы ким къайгъыражакъны да билмеймен. Мени борчларым къалгъан, шо саялы тилеймен сагъа, сен шо борчланы адамлагъа къайтар. Олай да, къызардашларынга илиякълы янашмагъа ва оланы гьайын этмеге сагъа васият этемен”, – деди.
Атасыны борчун тёлевде Пайхаммарны ﷺ кёмеги
Эртенинде, биринчи болгъан урушда атам оьлгенлени арасында болду. Ону гёмген сонг, мен Пайхаммарны ﷺ янына гелип: “Гьей Расулуллагь ﷺ, атамдан сонг борч къалды, шону нечик тёлежегимни де билмеймен. Мени кабахурма оьсеген гиччи бавум бар, шондан гелеген гьатта бары да емишни бере турсам да, борч тёлемек учун хыйлы йыллар тарыкъ болажакъ. Сонг да, тогъуз къызардашымны гьайын этмеге де герекмен, шоланы сакъламакъ учун бавдан гелеген гелим бола эди”.
Пайхаммар ﷺ эретурду ва биз кабахурма къурутагъан Байдар деген ерге багъып гетдик ва ол магъа: “Атанг кимге борчлу буса, шоланы барысын да чакъыр”, – деди. Мен шоссагьат борчгъа бергенлени чакъырдым ва Расулуллагь ﷺ оланы гьарисине бизин кабахурмабыздан берме башлады ва бары да борчубузну берип тайдырды. Сонг мен Байдарны ичине гирип къарадым ва бизин кабахурмабыз тийилмегендей ажайып кёп къалгъанын гёрдюм».
Атасы оьлген сонг Жабир Пайхаммар ﷺ булан бирче бары да къазаватларда ва походларда ортакъчылыкъ эте.
Пайхаммар ﷺ ажайып кюйде ашны артдыртгъан кюй
Жабир булай хабарлагъан: «Мадинаны айланасында ор къазагъанда (хандакъ), бизге уллу таш къаршы болду, биз ону сындырып да, чыгъартып да болмай эдик. Шо гьакъда Пайхаммаргъа ﷺ билдиргенде, ол: “Шону магъа къоюгъуз”, – деди. Сонг матек де алып, ол орну ичине тюше. Бир-нече керен ургъан сонг, бир залим таш уватылып, хум болуп къала. Шо мюгьлетде мен эс этген кюйде, Пайхаммар ﷺ бек ач болгъан ва гьатта тюз турмакъ учун, ол къурсагъына таш байлагъан болгъан.
Шо заман мен Пайхаммардан ﷺ къатынымны янына бармагъа ихтияр алдым ва огъар: “Уьюбюзде аш биширмек учун не бар? Пайхаммар ﷺ бек ач”, – деп сорадым. Ол: “Аз-маз арпабыз ва гиччи къоюбуз бар”, – деп жавапланды. Мен шо къойну сойдум, эт булангъы къазанны отгъа салдым, къатыным буса, арпадан ун этип, хамур басды. Эт бишме аз къалгъанда, мен Пайхаммарны ﷺ янына къайтдым ва оьзгелер эшитмейген кюйде огъар: “Биз сагъа аш биширдик. Оьзюнг булан бир-нече адамны да алып, ашамагъа гел бизге”, – дедим. Расулуллагь ﷻ: “Аш нечакъы бар?” – деп сорады. Къатыным булан уьйде бар-ёкъ затдан аш биширгенибизни англатдым. Хамурну ва къазанны оьлчевюню гьакъында билгенде, Пайхаммар ﷺ шо ердеги адамлагъа багъып: “Ва-а, гьакъ кюйде, Жабир аш биширген ва барыгъызны да ашамагъа чакъыра, шо саялы барыгъыз да гелигиз!” – деп билдирди. Сонг ол магъа бурулуп: “Уьюнге бар ва къатынга мен гелмей туруп хамургъа тиймесин ва къазанны отдан тюшюрмесин деп айт” – деди.
Не этегенни билмей, уялып-къызарып, уьйге багъып чапдым. Къатынымны гёрюп: “Адаршай бизге, биябур болабыз гьали! Бизге ор къазгъан бары да халкъ булан Пайхаммар ﷺ геле тура”, – дедим. Ол: “Пайхаммар ﷺ бизде нечакъы аш барны сорадымы?” – деп магъа сорав берди. Мен ол биле дегенде, къатыным: “Сагъа пашман болма тюшмей, неге тюгюл Яратгъаныбыз ва Ону Пайхаммары ﷺ бу ишни яшыртгъын сырын къолай биле”, – деди. Ону сёзлери юрегиме яхшы маслагьат этди. Сонг да, мен огъар Пайхаммар ﷺ айтгъан бары да сёзлени етишдирдим.
Биразлардан асгьабалары булан уьюбюзге багъып Пайхаммар ﷺ гелди. Мен огъар гьазир хамурну гелтиргенде, Пайхаммар ﷺ бу ашда берекет кёп болсун учун шогъар уьфюрдю ва дуа охуду. Къазанда бишип турагъан этге де ол шолай этди. Сонг ол магъа: “Экмек биширмек учун, сен оьзюнге ёлдашгъа бирдагъы адам чакъыр ва къазандагъы этни отдан тюшюрмей чыгъар”, – деп буюрду.
Аллагь ﷻ булан ант этемен, адамлар ашап тоюп гетгенде, къазаныбызда, алда йимик, сув къайнай туруп, эт бише, хамурдан буса, дагъы да, дагъы да экмек эте эдик. Артда Пайхаммар ﷺ къатынымны янына гелип: “Оьзюнг де аша ва гьажатлылагъа оьлеш”, – деди. Ол ашап тойгъан сонг, гюн битгенче гьажатлылагъа экмек де, эт де оьлешип турду».
Жабирни тул къатын булан уьйленивю ва ахыр гюнлери
Бир гезик Жабир Пайхаммаргъа ﷺ тул къатын булан уьйленгени гьакъда айта. Пайхаммар ﷺ огъар: «Сен ону булан, ол сени булан ойнама болардай, сен ону булан, ол сени булан масхара этип болардай неге сен къыз булан уьйленмединг?» – деп сорай. Жабир: «Гьей Расулуллагь ﷺ, мени атам оьлюп, оьзюнден сонг тогъуз къыз къоюп гетди. Мен уьюме оланы тенгиси болардай къатынны гелтирме сюймедим. Некъадар, мен уьйленмеге гёз алгъа тутгъан къатын оланы гьайын этип, олар учун анадай болгъанны сюйдюм», – деп англата. Шо заман Пайхаммар ﷺ: «Сен гьакъыллы кюйде этдинг», – деген.
Жабир узакъ заман яшагъан. Пайхаммарны ﷺ межитинде билим береген кружоклар жыягъан алимлени ол лап биринчилеринден болгъан. Бу алимлер адамлагъа Яратгъаныбызны буйрукъларын билдире, динге гёре о-бу масъалалагъа жавап бере, гьар гюн халкъны гьадислеге уьйрете болгъан.
Мадина шагьарда яшагъан асгьабалардан Жабир лап ахырынчысы болгъан. Пайхаммарны ﷺ гьадислерин тапшургъан лап машгьур алтавдан ол бириси болгъан. Жабир оьлегенде шо заманда Хаджаж пача болгъан. Жабир васиятында эсгерген кюйде, ону артындагъы жаназа намазны Хаджаж юрютмеге герекмей болгъан. Жабирни артындагъы жаназаны Умар халипаны уланы Абан ибн Усман ибн Аффан имам болуп юрютген.
(Давамы гелеген номерде)
