Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Башына тюшеген бу бары да къыйынлыкълагъа олар нечик чыдама болгъан, о гьакъда эшитегенде юрек гьатта титиреп йибере буса? Бу кюйдеги соравлагъа кёплер жавап тапма къарайгъан саялы, шону себеплерин къысгъаракъ белгилемекни тюз гёрдюк.
- Бусурманлар гёрсетген къаттылыкъны аслу себеби – Есибиз Аллагьгъа ﷻ инанмакъ ва Ону герек кюйде билмек, неге десе юрекге къатты иман гирип, шону насиплигин сезегенде, юрек бир тамаша авур бола – къыйынлыкъны авурудай авур бола ва адамдан о дагъы чыкъмай. Шолай къатты иманы ва токъташгъанлыгъы бар адам учун дюньялыкъ къыйынлыкълар, шолар нечакъы кёп, уллу, къоркъунчлу ва авур болса да, иманы булан тенглешдиргенде денгиздеги гёбюк йимик гьис этиле. Шолай адам къыйынлыкълагъа агьамият бермей, неге десе ол иманны татувун сезе, шогъар таби болгъанлыгъыны даражасын англай, тюшюнгенлиги огъар сююнч гелтире.
- Юрек талпынагъан ёрав. Бары да адам урлукъ учун лап тизив уьлгюлю Пайхаммар ﷺ лап асил хасиятлы, лап арив гёрюнюшлю, лап оьр къылыкълы инсан болгъан. Шо себеплер саялы, адамланы юреклери огъар гьашыкъ, жанлары амин тура болгъан. Ол биревде де ёкъ кюйдеги, оьзюн сююндюрердей бек таза адам болгъан. Олай да, Расулуллагь ﷺ ажайып къылыкълы, бек рагьмулу, яхшы, тюзлюкню янын тутагъан ва оьзге бары илиякълы хасиятланы еси болгъан. Шолай экенге гьатта ону душманлары да мюкюр бола, ону сюегенлени ва янында болгъанланы чы айтмай да къой.
Хабарланагъан кюйде, бир гезик къурайшитли уьчёв жыйыла, оланы гьариси, ёлдашлары билмейген кюйде, Къуръан охуйгъангъа яшыртгъын тынглай болгъан. Оланы сыры ачылгъанда, жыйылгъанланы бириси Абу Жагьлгъа (ол да шо уьчёвню бириси болгъан): «Мугьамматдан ﷺ эшитгенинге гёре не ойлашасан?» – деп сорай. Ол: «Мен не эшитдим? Биз Бану Абду Манафны адамлары булан къырьят (честь) ишлеге ярышгъа чыкъдыкъ: олар адамланы ашата эди, биз де ашатдыкъ, олар байракъ тутуп юрюдю, биз де шону алып башладыкъ, олар савгъатлар бере эди, биз де шолай этдик. Биз де, олар йимик, абурлу-сыйлы эдик, сонг олар: “Бизин пайхаммарыбыз бар, огъар кёкден вагьйу геле!” – деп айтды. Бизге шолай къачан болажакъ? Амма, Аллагь ﷻ булан ант этемен, биз огъар бирт де инанмасбыз ва ону сёзлерин гертиге санамасбыз!»
Ондан къайры, Абу Жагьл кёп керен: «Гьей Мугьаммат ﷺ, биз сени ялгъан айта деп айыпламайбыз, тек сен гелген ишге биз инанмайбыз», – деп айта болгъан. Есибиз Аллагь ﷻ шу аят тюшюре (маънасы): «Оланы сёзлери сени (гьей Мугьаммат ﷺ) пашман этегенни билебиз. Олар сени ялгъанчыгъа санамай (ичинде олар сен – гьакъ пайхаммар экенни биле), тек шо яманлылар Аллагьны ﷻ белгилерин (хырча хасиятлыгъындан) инкар эте» («Аль-Анам» деген сура, 33-нчю аят).
Бир гезик имансызлар бир гюнню ичинде огъар уьч керен эсгик сёз айта ва уьчюнчю гезик айтгъанда, Пайхаммар ﷺ олагъа: «Гьей къурайшитлер, мен сизге оьлюм гелтирдим!» – дей. Бу сёзлер олагъа шонча да таъсир эте, гатта арасындагъы инг оьжетлиси де огъар багъып сёйлейгенде лап илиякълы сёзлени къоллама башлай. Сужда этегенде ону аркъасына тюени ичеклерин тёкген сонг, ол оланы налатлагъанда, имансызлар кюлкюсюн къоя, гьалекли гьалгъа тарый ва оьзлеге нечик буса да яманлыкъ болажагъына шекленмей. Расулуллагь ﷺ Утайба бин Абу Ляхабны налатлагъан сонг, ол башына шо налат тюшежегине тап инана болгъан. Утайба арсланны гёргенде: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, Маккада да туруп, Мугьаммат ﷺ ёкъ этди мени!» – деп къычырып йибере.
Убайя ибну Халяф кёп керен Пайхаммарны ﷺ оьлтюрежекмен деп къоркъув берме къарай. Амма Пайхаммар ﷺ: «Аллагьны ﷻ пурманы болса, мен оьлтюрежекмен сени», – дей. Ухуд къазаватда Пайхаммар ﷺ Убайягъа енгил яра салгъанда, ол: «Маккада ол магъа: “Мен сени оьлтюрежекмен»” – деп айтгъан эди. Аллагь ﷻ булан ант этемен, ол мени тюкюрюп де оьлтюрмеге болар эди», – дей.
Пайхаммарны ﷺ душманлары муна шу кепдеги гьалда болгъан. Ону асгьабаларына буса, ол – жаныдай аявлу, юрегинден ювукъ, неге десе олар ону къайнар ва гьакъ кюйде сюе. Олар Пайхаммаргъа ﷺ багъып, бийикден агъагъан сув йимик алгъасай, темирге магнит йимик тартыла, жанына гьасирет гьашыкъдай ону сагъына. Шо сюювге гёре, олар ону учун, аямай жанын къурбан этме гьазир, огъар бир зат да болмагъай эди деп тура.
Маккада бир гезик Абу Бакрны ерге йыгъып бек токъалай. Ону янына Утба бин Рабиа гелип, къалын табанлы аякъгийимлери булан ура, бетине тийдирме къарай, къурсагъына атыла. Шо тёбелевден сонг, Абу Бакрны бети танымасдай бек шише. Адамлар ону бир къумачны уьстюне салып, уьюне элте ва сав къалажакъ деп умут этмей. Амма ол сав къала ва гюнню ахырында сёйлейген бола ва лап биринчилей: «Расулуллагь ﷺ не этип тура?» – деп сорай. Имансызлар огъар бетлеме башлай ва анасы Умм аль-Хайргъа: «Ону ашатаман деп эсинге де алма!» – дей. Уланы булан янгыз къалгъанда, анасы ону ашатма къарай, тек ол бир токътамай: «Расулуллагь ﷺ не эте?» – деп сорай. Ана: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен сени ёлдашынгны гьакъында бир зат да билмеймен», – дей. О заман ол: «Умм Жамил бинт аль-Хаттабны янына бар ва огъар сора», – дей. Анасы уланы айтгъан кюйде эте ва: «Абу Бакр сенден Мугьаммат бин Абдуллагьны ﷺ гьакъында сорай», – дей. Ол: «Мен Абу Бакрны да, Мугьаммат бин Абдуллагьны ﷺ да танымайман, тек сюе бусанг, сени уланынга барайым» – дей. Ана рази болуп, олар экиси де ону янына бара. Абу Бакр авур гьалда экенин гёрюп, Умм Жамил ону янына гелип къычырма башлай, сонг: «Гьакъ кюйде, имансызлар ва биябурлар сени хатирингни къалдырды, тек Аллагь ﷻ сени учун оьч алажагъына умут этемен», – дей. Абу Бакр: «Пайхаммар ﷺ не этип тура?» – деп сорав бере. Ол: «Сени ананг бизин эшите!» – деп сакъ болма чакъыра. Абу Бакр огъар: «Къоркъма зат ёкъ», – деп маслагьат эте. О заман ол: «Пайхаммар ﷺ сав, огъар бир зат да болмагъан», – деп билдире. Абу Бакр: «Къайдадыр ол?» – деп сорай. Умм Жамил: «Пайхаммар ﷺ Ибн аль-Аркамны уьюнде», – деп жавап бере. О заман Абу Бакр: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, Пайхаммарны ﷺ янына бармай туруп, мен я ичмежекмен, я ашамажакъман», – деп билдире. Амма къатынгишилер ону бираз токътамагъа рази эте – къырда бек исси болгъан. Орамларда адам къалмагъанда, Абу Бакрны эки де янындан тутуп, Пайхаммарны ﷺ янына элте.
- Жаваплыкъ гьислери. Пайхаммарны ﷺ асгьабалары оьзлени башындагъы уллу жаваплыкъны сезе болгъан. Олай да, олар шо салынгъан жаваплыкъдан не болса да, баш къачырма ярамайгъанны да бек яхшы англай болгъан. Асгьабалар билеген кюйде, энни олар жаваплыкъдан къачса, душман олагъа этмеге болагъан яманлыкъдан эсе, хыйлы яман болажакъ, неге десе асгьабалардан къайры, къалгъан адам урлукъны гележеги де олардан гьасил. Шо саялы, оланы башындагъы къыйынлыкъ, гележекни гьалы булан тенглешдиргенде бир зат да тюгюл.
- Ахырат яшавгъа инаныв. Оьзге ишлер булан янаша, ахырат яшавгъа инаныв жаваплыкъ гьислени гючлендире. Яратгъаныбызны алдында туруп, гьар этген уллу ва гиччи иши саялы жавап бережегине асгьабалар толу кюйде инана болгъан. Сорав алывдан сонг, олагъа я женнетдеги битмес яшав, я жагьаннемни отуна тюшмек болажагъын да биле. Шо себепден оланы яшаву къоркъувну ва умут этивню арасында оьте: олар Есибизни рагьмусуна умут эте ва Ону жазасындан къоркъа.
Бу дюньяны къыйынлыкълары да, кеп чегивлери де ахыратда гёрежеги булан тенглешдирмеге болмасдай кюйде болажагъын да асгьабалар бек яхшы биле. Шону билегенлик шу дюньядагъы бир къыйынлыкъ да, бир балагь да оланы гёзюнден чёп чакъы да гёрюнмей болгъан.
- Къуръан. Къыйынлы ва къоркъунчлу шо мюгьлетлерде дилбар суралар ва аятлар тюшюрюле. Шолар даъватны кюрчюсю саналагъан динни къанунларын ва буйрукъларын ачыкъ кюйде белгилей. Шо аятлар бусурманланы чыдамлыкъгъа ва къаттылыкъгъа чакъыра. Шолардан таба иманы барлар уьлгю ала, терен маъналаны англай. Ондан къайры, шо аятлар имансызланы ва шекленегенлени васвасларына жавап бере, тувра ёлдан къачмагъа имканлыкъ къоймай. Къуръан къарангылыкъдан ярыкъгъа элте ва къыйынлыкъланы башдан гечирмеге уьйрете. Олай да, сыйлы аятлар адамны напсына къаршы турмагъа болушлукъ эте ва шону булан бирче жаны сюйген-сюйгенни этмекни алдын ала, Есибизни гьакъ ёлунда къаст къылмагъа, Ону разилигин къазанмагъа ёл ача.
(Давамы гелеген номерде)
