Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Гьабиб ибн Зайд аль-Ансари
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Гьабиб ибн Зайд аль-Ансари
Берекетли шагьат
«Аллагьны ﷻ берекети болгъур сизге де, сизин бары да агьлюгюзге де, барыгъызгъа да Аллагьны ﷻ рагьмусу болгъур…» Пайхаммар ﷺ Гьабибни къардашларына этген къайгъырышывдан
Шу уьйню гьар мююшюнде иманны берекетли атир ийиси сезиле… Мунда Гьабиб ибн Зайд аль-Ансари оьсген ва эркек болгъан.
Ону атасы Зайд ибн Асим Ясрибде (Мадина шагьарны алдагъы аты) яшайгъан лап яхшы адамланы бириси. Ол аль-Акъабада Пайхаммарны ﷺ къолун алып, огъар амин болажакъгъа сёз берген башлапгъы етмиш адамны арасында болгъан. Зайд булан о заман ону къатыны ва ата-анасы да болгъан. Гьабибни анасы Насиба аль-Мазинийа (Умм Аммара) Есибизни динин ва Ону Пайхаммарын ﷺ якъламакъ учун къолуна савут алгъан биринчи къатынгиши. Гьабибни агъасы Абдулла ибн Зайд Ухуддагъа къазаватда алдына тёшюн салып, Пайхаммарны ﷺ оьлеген ерден къутгъаргъан.
Динни ярыгъы Гьабибни юрегине ол гиччи заманда гирген ва шонда даимге къалгъан. Анасы, атасы, агъайы ва агъасы булан Гьабиб Маккагъа барып, лап яхшы етмиш адамны арасына гирип, Ислам тарихинде инг гёрмекли ва пайда гелтиргенлерден болгъан. Яш вакътисинде гиччи къолун Пайхаммаргъа ﷺ узатып, оьзгелер булан бирче, ол да бек яшыртгъын кюйде аль-Акъабада Расулуллагьгъа ﷺ амин болгъанын билдире.
Йылларына гёре яш саялы, ол Бадр деген къазаватда ортакъчылыкъ этмеген. Шо себепден ол Ухуддагъы къазаватда да ортакъчылыкъ этмеген, неге десе савут юрютердей чагъына етишмеген. Амма бираз оьсюп, эркек болгъанда ол Пайхаммарны ﷺ бир походундан да къалмагъан, къоччакъ кюйде дав этген. Бюдюремей нечакъы уллу игитлик гёрсетмеге бажарса да, тек шолар барысы да сонг этежек къагьруманлыкъны алдында янгыз гьазирлик йимик гёрюне. Шону гьакъында тёбенде айтажакъбыз.
Бу хабар адамны намусун ажайып этер, элчиликни девюрюнден бери багъып гелеген девюрдеги миллионлар булангъы оьзге бусурманланы тамаша этгендей.
Бану Ханифа къавумну вакиллери
Гьижраны тогъузунчу йылына, Пайхаммарны ﷺ гёрмек ва гьакъ динни къабул этмек, огъар таби болгъанын билдирмек учун, бютюн Арап ярым атавдан Ясрибге арапланы хыйлы вакиллери гелмеге башлай. Шоланы арасында Бану Ханифа къавумну вакиллери де болгъан. Мадина шагьарны ягъасында тюелерин ерлешдирип, олар Мусайлима ибн Гьабиб аль-Ханафи дейген оьз адамын шолагъа къаравул этмеге къоя. Къалгъан халкъ Пайхаммарны ﷺ янына барып, огъар таби болгъанын ва Есибизге инангъанын билдире. Расулуллагь ﷺ оланы бек абурлап къаршылай ва къонакъ эте. Пайхаммар ﷺ буюруп, гелгенлени барысына да, шоланы ичинде тюелеге бакъмагъа къалгъангъа да савгъатлар бериле.
Бу вакиллер яшайгъан Нажд деген ерине къайтып да битгенче, Мусайлима ибн Гьабиб динге арт бере, гьакъ ёлдан тайыша. Адамланы алдында да туруп, ол булай билдире:
– Мен пайхаммарман, Мугьаммат ибн Абдулланы къурайыш къавумгъа пайхаммар этип йибергендей, Яратгъаныбыз мени Бану Ханифа къавумгъа йиберген.
Бара-бара адамлар Мусайлиманы айланасында жыйылмагъа башлай. Олар гьар тюрлю себеплеге гёре бириге, аслусу – ажайып гючлю миллетчилер болгъан саялы. Къавумну бириси гьатта булай да айтгъан:
– Мугьаммат ﷺ гьакъ герти пайхаммар ва Мусайлима ялгъанчы экенге шагьатлыкъ этемен, тек Музар къавумну (Пайхаммарны ﷺ тухуму) гьакъ адамындан эсе, магъа Рабиа къавумну ялгъанчысы аявлу.
Пайхаммаргъа ﷺ кагъыз
Мусайлима гюч жыйгъанда ва артына тюшгенлени санаву артгъанда, ол Пайхаммаргъа ﷺ шу меселдеги кагъыз яза: «Аллагьны Элчиси Мусайлимадан Аллагьны Пайхаммары Мугьамматгъа. Парахатлыкъ болсун сагъа. Сени йимик мени де пайхаммарлыкъ ишге къошгъан. Дюньяны яртысы бизге болсун, къалгъан яртысы буса – къурайшитлеге, гьатта олар адилсизлик юрюте буса да».
Сонг ол шо кагъызны эки адам булан йибере. Пайхаммар ﷺ бу кагъызны охуп битип, шону алып гелтиргенлеге: «Бугъар сиз не айтар эдигиз?» – деп сорай. Олар экиси де: «Биз де, ол айтгъан кюйде айтар эдик», – деп жавап бере. О заман Расулуллагь ﷺ олагъа: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, элчи хабар гелтирегенлени оьлтюрмеге ярай эди буса, мен сизин башларыгъызны гесер эдим», – деген. Сонг Пайхаммар ﷺ Мусайлимагъа шу кюйде жавап яза: «Бисмиллагьи р-рагьмани р-рагьим. Аллагьны Элчиси Мугьамматдан ялгъанчы Мусайлимагъа. Гьакъыкъатны ёлу булан юрюйгенлеге парахатлыкъ болсун. Гьасили, бары да дюнья Аллагьны ﷻ еслигинде, Ол шону варисликге Оьзю сюйген къулларына къоя, уьстюнлюк буса, сыйлылагъа». Билдирив гелтиргенлер булан бу кагъыз Мусайлимагъа къайта.
Гьабибге Пайхаммар ﷺ берген тапшурув
Ялгъанчы Мусайлима этеген зулму ва питне оьсюп тербейгенни гёрюп, этеген яманлыгъын токътатсын ва гьакъылгъа гелсин, деп Аллагьны Пайхаммары ﷺ огъар буварып, бирдагъы кагъыз яза. Бу кагъызны Мусайлимагъа тапшурмакъ учун, Пайхаммар ﷺ Гьабиб ибн Зайдны сайлай. Шо вакътиде ол янгы оьсюп турагъан, къаркъарасы гюч жыймагъа башлагъан, чечекленеген жагьил адам эди.
Бирт де ойлашмай Гьабиб Пайхаммарны ﷺ тапшурувун кютмеге уруна. Ол хыйлы ерден, тавлардан ва чёллерден оьтюп, Бану Ханифа къавум яшайгъан ерге етишип, Мусайлимагъа шо кагъызны тапшура. Язылгъанны охугъандокъ, ону юрегин оьчлюк ва ачувлукъ къуршай, саргъылт тюслю олай да эрши бети, бюрюшюп бирден-бир яман бола. Ол Гьабибни бугъавлап, артындагъы эртенине оьзюню янына гелтирмекни буюра. Артындагъы гюн Мусайлима оьз шакиртлери булан жыйын эте. Ону эки де янында артына тюшген имансызлар олтура. Мусайлима бугъавлардан гьаран юрюйген Гьабиб ибн Зайдны оьзюню алдына гелтирте.
Берекетли шагьат
Гьабиб болатдан этилген сюнгю (копьё) йимик бу оьчлю жыйынны лап ортасында башын оьрге гётерип, къайпанмай эретура. Огъар багъып, Мусайлима:
– Мугьаммат – Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемисен? – деп сорай.
Гьабиб :
– Мугьаммат – Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемен, – дей.
Ачувундан бувулма аз къалып, Мусайлима:
– Мен Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемисен? – деп бирдагъы сорав бере.
Гьабиб иришхат кюйде:
– Мени къулакъларым сени бу соравунгну эшитмей, – дей.
Ачувундан Мусайлиманы бети алышына, эринлери къартыллай. Ол оьзюню жаллатына (палач):
– Къаркъарасындан бир гесегин гес! – деп бувара.
Жаллат къылычын чыгъартып, Гьабибни къаркъарасыны бир ерин гесип, ерге ташлай.
Мусайлима бирдагъы керен соравун бере:
– Мугьаммат Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемисен?
Гьабиб :
– Мугьаммат – Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемен, – дей дагъы да.
Мусайлима:
– Мен Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемисен? – деп бирдагъы сорай.
Гьабиб :
– Бу соравгъа мени къулакъларым сангырав деп айтдым чы, – дей бу гезик де.
Мусайлима Гьабибни къаркъарасындан бирдагъы еринден гесмеге бувара. Жаллат ишин эте ва къаркъарадан бирдагъы гесек ерге ташлана. Жыйылгъанлар Гьабибни къоччакълыгъын ва къайпанмайгъанын гёрюп ажайып бола.
Мусайлима соравларын узата, жаллат къаркъараны гесип увата, Гьабиб буса шо кюйде:
– Мугьаммат – Аллагьны ﷻ Элчиси экенге шагьатлыкъ этемен, – дей.
Шолайлыкъ булан, Пайхаммарны ﷺ атын айта туруп, Гьабибни жаны чыгъа.
Бу пашман хабарны Гьабибни анасына айтгъанда, ол: «Шулай игитликге эди мен ону гьазирлейгеним. Ол Есибиз учун жан бергенин мен мынкъ деп айтмай къабул этемен. Эгер Яратгъаныбыз магъа Мусайлима булан ёлукъмагъа имканлыкъ берсе, ону къызлары атасы оьлгенге байлавлу бетин тырнайгъанны этер эдим…», – деген.
Шо айтгъан гюнге огъар узакъ къарамагъа тюшмеди… Абу Бакр халипаны заманында Мадинада билдирип, ялгъан пайхаммар Мусайлимагъа бусурманлар давгъа чыгъа. Походгъа чыгъагъан асгерде Насиба аль-Мазинийа ва ону уланы Абдулла ибн Зайд да болгъан. Шо гюн дав этгенлер гёрген кюйде, Насиба йыртгъыч жан йимик душманны сыдраларын бузуп-тозуп: «Къайда Аллагьны ﷻ душманы? Гёрсетигиз магъа шону», – деп къычыра болгъан. Артда да ол Мусайлиманы таба ва ол сюйрелип ерде ятагъанын гёре, бусурманланы къылычлары буса, ону къаны булан къызылгъа бояла. Насиба сююне, жаны буса ял таба. Есибиз ону сыйлы ва таза уланы саялы, оьч ала. Оланы гьариси тийишлисин гёре: бириси – женнет агьлюлерден бола, башгъасы – жагьаннемни отуна тюше…
