Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Жафар бин Абу Талиб
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Жафар бин Абу Талиб
(Давамы. Башы алдагъы номерде)
Жафар ибн Абу Талиб сёзюн узата туруп, булай айта: «Ол (Пайхаммар ﷺ) бизге даим гертини айтмагъа буюргъан. Олай да, намуслу болмагъа, къардашлыкъ аралыкъланы юрютмеге, хоншулар булан яхшы болмагъа, гери урулагъан ишлени къоймагъа ва негьакъ къан тёгювден сакъланмагъа гёрсетген. Ол бизге эрши затланы сёйлемеге, ялгъан айтмагъа ва къатынгишилер булан байлавлу айтды-къуйтду юрютмеге гери ургъан.
Биз ол айтагъангъа инандыкъ, сёзюн къабул этдик ва Есибиз гёрсетген ёлгъа тюшюнюп, ону ёлун тангладыкъ. Яратгъаныбызны дини ёл къоягъанны къабул этебиз, гери урулагъан ишлени этмейбиз.
Гьей, пача, халкъыбыз буса, бизге къаршы турду ва динибизни къоюп, ташсуратлагъа баш ийдиртмеге сююп, авур-авур сынавлагъа тутду бизин.
Бизге шолай янашыв болгъанда, адилсизликни ва этилеген басгъынны гётерип болмай, динибизни юрютмеге сююп, биз сени пачалыгъынга гёчдюк. Мунда, оьзге бир ерде де болмасдай, илиякълы янашыв болажакъгъа, хоншулардай яшажакъгъа умут этебиз, адилликге гёз къаратабыз».
Жафар ибн Абу Талибге багъып, негус огъар:
– Пайхаммарыгъыз ﷺ сизге гелтиргенни магъа охуп боламысан? – деп сорады.
– Боламан, – деп Жафар жавапланды ва «Марьям» деген сураны биринчи аятларын охуду (баянлыкъны маънасы): «Каф. Ха. Йа. Айн. Сад (Есибиз шоланы маънасын Оьзю яхшы биле). (Бу) хабар Есибиз Закариягъа (Захария пайхаммар) бакъгъан рагьмулукъну гьакъында. Муна ол Яратгъанына яшыртгъын кюйде алгъыш эте (неге десе шолай дуа жавапгъа ювукъ). Ол: “Есим! Гьакъ кюйде, сюеклерим осал болгъан, башыма буса, акъ гирген. Есим, Сагъа бакъгъан дуаларымны берекетинден бирт де талайсыз болмадым”, – деди».
Умм Салама хабарын узата: «Шо сёзлени эшитгенде негусну гёзлери сувлана. Ону кешишлери де бек йылап йибере – гьатта къолундагъы китаплары сув бола.
Шондан сонг негус: “Сизин Пайхаммарыгъыз ﷺ гелтирген де, бизге Иса (Иисус) гелтирген де бир булакъдан баш ала”, – деп билдире.
Ондан сонг ол Амргъа ва ону ёлдашларына: “Гери къайтыгъыз. Мен сизге бу адамланы бермежекмен”, – дей».
Умм Салама сёзюн узата: «Биз негусну янындан чыкъгъанда, Амр ибн аль-Ас бизин къоркъутмагъа башлады ва оьз ёлдашына: “Ант этемен, мен тангала пачаны янына барып, буланы гьакъында нелени айтып, олагъа ону ачувун чыгъартдырарман, юрегин сувутдурарман. Шоланы гьакъында пача билген сонг, ол оланы оьлтюрюп ёкъ этежек”, – деп билдире.
Абдулла ибн Абу Рабиа шону ушатмай: “Гьей, Амр, этмегейсен шолай! Нечик болса да, олар бизин къавумлу адамлар, башгъача ойлаша буса да”, – деп, оьз пикрусун ачыкъ эте.
Амр огъар: “Сен шону къой! Ант этемен, мен олар Иса ибн Марьям Яратгъаныбызны къулу деп гьисап этегенни гьакъында пачагъа айтарман”, – дей.
Негусну янына бирдагъы барыв
Артындагъы гюн негусну янына да гелип, Амр огъар: “Гьей, пача! Сен якълагъан бу адамлар Иса ибн Марьямны гьакъында айтагъанны билмеге герексен”, – дей.
Умм Салама гёргенин хабарлай ва: «Артындагъы гюн бизин янгыдан пачаны янына чакъырды. Негусну янына гиргенде, ону айланасында алдагъы гезик йимик кешишлер де барны гёрдюк. Шонда Амр ибн Аль-Ас ва ону ёлдашлары да бар эди.
Негус бизге: “Иса ибн Марьямны гьакъында сиз не айтасыз?” – деп сорав берди.
Жафар ибн Абу Талиб алгъа чыгъып: “Гьакъ кюйде, биз ону гьакъында Пайхаммардан ﷺ эшитгенни айтабыз”, – деп билдирди.
Негус: “Пайхаммарыгъыз ﷺ ону гьакъында не айта дагъы?” – деп, бирдагъы сорав берди.
Жафар : “Ол бизге айтагъан кюйде, шо – Аллагьны ﷻ къулу ва Ону элчиси, олай да Ону гьалы ва Ону сёзю, таза къыз Марьямгъа тапшурулгъан”, – деди.
Жафарны сёзлерин эшитип битгендокъ негус къолун ерге де уруп: “Иса ибн Марьям сизин Пайхаммар ﷺ гелгенинден бир къарышгъа да къалышмай”, – деп билдирди.
Кешишлер ону бу сёзлерин эшитгенде айыплайгъан тавушлар чыгъармагъа башлады.
Негус бизге: “Барыгъыз, сизге къоркъмагъа зат ёкъ. Эгер ким буса да, сизге урушса, шо саялы жавап тутажакъ, гьатта яманлыкъ этсе, къатты кюйде жазасын гёрежек. Есим булан ант этемен, сиз саялы тав чакъы алтын таклиф этсе де, мен сизин бермес эдим”, – деп ачыкъ этди.
Амргъа ва ону ёлдашына къарап, пача: “Бу адамлагъа оланы савгъатларын къайтарыгъыз. Магъа шо тарыкъ тюгюл”, – деди».
Сыйлы Мадинагъа къайтыв
Жафар ибн Абу Талиб ва ону къатыны Эфиопияда ону пачасыны яхшылыгъындан он йылны узагъында бир затдан да тартынмай, ибадат этип парахат яшай.
Гьижраны еттинчи йылында Эфиопиядагъы бусурманлар яшап турагъан ерин къоюп, Мадинагъа багъып ёл чыгъа. Олар ерине гелгенде Пайхаммар ﷺ булан ёлугъа. Ол Гьайбардагъы къазаватдан янгы къайтып турагъан заман болгъан, шо давда Есибиз бусурманлагъа уьстюнлюк савгъат эте.
Расулуллагь ﷺ Жафарны гёргенде шонча да бек сююне ва: «Не затдан кёп сююнегенни де билмеймен! Гьайбардагъа уьстюнлюкденми, Жафар къайтгъанданмы», – дей.
Жафар къайтгъангъа асгьабалар да Пайхаммар ﷺ йимик бек сююне.
Шолай болгъангъа тамаша да тюгюл, неге десе Жафар яхшы хасияты, рагьмулугъу ва пакъыр, амалсыз яшайгъанлагъа чомартлыгъы ва языкъсынаву булан белгили болгъан. Огъар гьатта «ярлыланы атасы» деген ат да такъгъан болгъан.
Византиялылагъа къаршы бусурманланы походу
Жафар ибн Абу Талиб Мадинада узакъ заман турмады.
Гьижраны сегизинчи йылыны башында Пайхаммар ﷺ византиялылагъа къаршы дав этмек учун аш-Шамгъа чыкъмагъа деп асгер гьазирлемеге башлай. Асгерни башына Зайд ибн Гьарисни белгилеп, ол: «Эгер Зайдны яраласа яда оьлтюрсе, ону орнуна асгер башчылыкъ Жафар ибн Абу Талибге тапшурула. Эгер Жафар яраланса яда ону оьлтюрсе, ондан сонг асгерге Абдулла ибн Раваха башчылыкъ этежек. Эгер Абдулла ибн Раваха да яраланса яда ону оьлтюрсе, шо заман бусурманлар асгерге башчыны оьзлер сайласын», – деген.
Иорданиядагъы Мута деген юртну къырыйында бусурманлар оьзлеге къаршы тургъан византиялыланы асгери зор уллу экенни гёре. Оланы санаву юз минг болгъан ва оланы янын тутгъан Лахм, Жузам, Кудаа деген арап къавумланы санаву да шончакъы болгъан. Натижада душманланы умуми санаву 200 минг болгъан.
Бусурман асгерде буса янгыз уьч минг адам болгъан.
Уруш янгы башлангъандокъ Зайд ибн Гьарис къоччакъ кюйде оьлюп шагьит бола. Шо мюгьлетде Жафар ибн Абу Талиб оьзюню акъ атындан атылып тюшюп, байракъны къолуна алып, гючлю агъымдай византиялыланы сыдраларын бузуп, ичине гире.
Жафар душманланы къалынында жагь кюде ябуша туруп, ону онг къолун гесе. Байракъны сол къолуна алгъандокъ душман ону сол къолун да уруп гесе. Шо заман Жафар къолларындан къалгъан гесеклери булан байракъны тёшюне къыса. Душман уьчюнчю гезик ургъаны булан ол шагьит кюйде оьле. Ондан сонг къазаватны байрагъын Абдулла ибн Раваха къагъып ала ва алдындагъы экев йимик оьлгенче душмангъа бюдюремей дав эте.
Асгербашчылар оьлгени гьакъдагъы хабар
Расулуллагьгъа ﷺ ону уьч де асгербашчысы оьлгени гьакъда билдиргенде ол бек пашман бола. Пайхаммар ﷺ зукъариси Жафарны уьюне бара, онда ону къатыны Асма эрин къаршыламагъа гьазирлене болгъан. Ол хамур сала, уланларын кириндирип, атир ийислер себип, уьстюне багъыйлы таза опуракъ гийдирип онгарыла.
Асма оьзю шо гьакъда булай хабарлай: «Бизге Пайхаммар ﷺ гирип гелгенде ону нюрлю бетин пашманлыкъ къуршагъанын эс этдим. Жаным гьалек болду, тек эримни гьакъында яман хабар эшитмекден къоркъуп, бир зат да сорамадым. Пайхаммар ﷺ саламлашып: «Жафарны авлетлерин гелтир», – деди. Мен оланы чакъырдым.
Яшлар сююне туруп, чабып гелди ва Пайхаммаргъа ﷺ ябушуп къалды ва гьариси ону агьамиятын оьзюне бакъдырмагъа къарады. Расулуллагь ﷺ яшланы къучакълап алды ва оланы атирлерин ийислегени булан ону гёзлери сувланды.
Мен огъар: “Гьей, Расулуллагь ﷺ, сен мени учун ата да, ана да дюрсен. Тилеймен сагъа айт, негер йылайсан? Сагъа Жафарны ва ону ёлдашларыны гьакъында хабар гелдими?” – деп сорадым. Нюрлю къоллары булан гёзлерин сибире туруп, Пайхаммар ﷺ: “Олар бугюн оьлдюлер”, – деди».
Анасыны йылавларын эшитгенде яшланы бетлери бузукъ бола. Олар бир зат да айтып болмай еринден тербенмеген гьалында къала.
Расулуллагь ﷺ буса: «Гьей, Аллагь ﷻ, Жафарны ерине ону уланын белгиле. Гьей, Аллагь ﷻ, Жафарны ерине ону варислерин белгиле», – деп айта туруп чыгъып гетди.
Ондан сонг ол: «Мен женнетде къангъа батгъан къанатлары булан Жафарны гёрдюм…», – деп айтды.
