Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Абдуррахман ибн Авф

Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Абдуррахман ибн Авф

Аллагь ﷻ бергенингде берекетли этсин сени. Ва къойгъанынгда да Аллагь ﷻ берекетли этсин сени. Расулуллагьны ﷻ дуасындан

Абдуррахман ибн Авф гьакъыкъатны къабул этип, Пайхаммарны ﷺ ёлуна тюшген башлапгъы сегиз асгьабаланы бириси болгъан. Ол сав заманында женнет агьлю болажакъ деп сююндюрюлген он адамны бириси де дюр. Ол Умар аль-Фарукъну халипа этип сайлайгъан гюн ойчу шураны алтавуну бириси болгъан. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ сав заманында да ол Мадина шагьарда динге байлавлу масъалаланы чечегенленлерден болгъан. Ислам дин гелгенчеги вакътиде огъар Абду Амр деп айта болгъан. Бир Аллагьгъа ﷻ инанып, динни къабул этгенде, Пайхаммар ﷺ огъар Абдуррахман («Рагьмулуну къулу») деген ат тагъа.

Абу Бакр ас-Сыддыкъ Ислам динни къабул этип, эки гюн гетген сонг, Абдуррахман ибн Авф да гьакъыкъатгъа геле. Башындан тутуп Ислам динни къабул этген оьзгелер йимик, Абдуррахман ибн Авф да кёп къыйынлыкъланы башдан гечирген. Амма, ол да, оьзгелер йимик, тутгъан тюз ёлундан тайышмай къатты тура. Башгъалар йимик, динин сакъламакъ учун, ол да Эфиопиягъа гёчген болгъан. Пайхаммаргъа ﷺ ва ону асгьабаларына Мадина шагьаргъа гёчмеге Яратгъаныбыз ихтияр бергенде, Аллагь ﷻ ва Ону Пайхаммары ﷺ учун, о якъгъа гёчгенлени башында Абдуррахман болгъан. Асгьабаланы бир-бирине бакъгъан сюювю ва абуру Мадина шагьарда Пайхаммар ﷺ ансарлагъа (ерли халкъ) мугьажирлер (гёчюп гелгенлер) булан къардашлыкъ аралыкъ тутмагъа буюргъанда, Саад ибн ар-Рабиа аль-Ансари оьзюню дин къардашы Абдуррахман ибн Авфгъа булай айтгъан: «Гьей, къардашым! Мен Мадина шагьардагъы мадарлыланы бирисимен ва мени эки бавум бар. Ондан къайры, эки къатыным да бар.

Шо мени эки бавумдан бирисин сайлап ал ва къатынымланы къайсын ушатсанг да сайла: мен ондан айрыларман, сагъа ол эрге бармагъа болсун учун». Абдуррахман огъар булай жавап берген: «Есибиз Аллагь ﷻ сени де, сени бары да къардашларынгны ва малынгны берекетли этсин... Амма сен магъа базарыгъыз къайда экенни гёрсетгенни сюер эдим, мен онда яшавлукъ учун оьзюме къазанмагъа ёл табарман». Узакъ къалмай, базарда сатыв эте туруп, Абдуррахман гебин учун герек чакъы маялар жыймагъа бажара ва оьзюне къатын ала. Сонг атир ийислер яя туруп, ол Пайхаммарны ﷺ янына геле

– Я, не болгъан сагъа? – деп Пайхаммар ﷺ тамаша бола.

– Мен къатын алгъанман, – деп Абдуррахман англата. О заман Пайхаммар ﷺ огъар:

– Къатынга гебин гьисапда не бердинг? – деп сорай.

– Мен огъар бир нават (къум чакъы оьлчев) алтын бердим – дей Абдуррахман.

– Сен адамланы ашат, азында бир мал сама союп буса да, Аллагь ﷻ сени малынгны берекетли этгир, – дей огъар Расулуллагь. Абдуррахман сонг булай хабарлай болгъан: «Пайхаммарны ﷺ шо сёзлеринден сонг яшав оьзю магъа багъып агъылып гелмеге башлады. Мени эсиме гелеген кюйде, гьатта ёлдагъы таш гётерсем де, ону тюбюнде алтын яда гюмюш табарман деп тура эдим». Къоччакълыкъ ва чомартлыкъ Бадр деген къазаватда Абдуррахман ибн Авф къоччакъ кюйде дав эте ва бутпереслени башчыларыны бириси Умайр ибн Усманны оьлтюре. Ухуддагъы урушда кёбюсю асгерчилер бюдюрегенде, Абдуррахман артгъа тартылмай, къоркъмай ябушувун узата. Къыргъынлы бу ябушувдан сонг ону къаркъарасында йигирмадан артыкъ яра болгъан, оланы бирлери гьатта адамны къолу гирердей шонча да уллу болгъан. Гёрсетген булай ажайып игитликден къайры Абдуррахман шо давда оьтесиз чомартлыгъын да белгилей.

Ол Аллагьны ﷻ динин яйывда къызгъанмай малын харжлай. Бир гезик Мугьаммат Пайхаммар ﷺ оьз асгьабаларына багъып булай сёйлеген болгъан: «Садагъалар этигиз, неге тюгюл мен давгъа асгер онгармагъа герекмен». Абдуррахман ибн Авф шоссагьат уьюне чабып, тез къайтып геле ва: «Гьей, Расулуллагь r! Мени дёрт минг акъчам бар, шолардан Есиме эки мингни тапшураман, къалгъан экини яшларыма къояман», – деп билдире. Шо сёзлени эшитгенде Пайхаммар ﷺ огъар: «Аллагь ﷻ бергенингде берекетли этсин сени. Ва къойгъанынгда да Аллагь ﷻ берекетли этсин сени», – деген. Пайхаммар ﷺ ойлашып, Табукгъа дав булан къаршы чыкъмагъа заман геле. Бу къазават Расулуллагь ﷺ учун ахырынчысы болгъан ва огъар маялар да, асгерине адамлар да етишмей болгъан. Византия империя бек гючлю пачалыкъ болгъан, Мадина шагьарда буса, лап шо йыл къургъакълыкъ бола. Бусурман асгер узакъ ва къыйын ёлдан оьтмеге герек болгъан. Сурсат ва уьстюне минип ёл чыкъмакъ учун атлар нечакъы да етишмей, гьатта Пайхаммарны ﷺ янына гелип давгъа къошулмагъа сюегенлени атлары ёкъ саялы ол бир гюпню гери къайтара. Гёзлери сувлангъан гьалда, оьзгелеге къошулмагъа ва пайдалы иш этмеге имканлыгъы ёкъ саялы о адамлар бек пашман бола. Бу адамлагъа артда «йылайгъанлар» деп ат тагъа, походгъа чыкъгъанлагъа буса, «авур гьалдагъы асгер» деп айтыла.

Муна шу къыйынлы гьалда Пайхаммар ﷺ Аллагь ﷻ учун деп, асгьабаларына садагъа этмеге чакъырыв эте. Малын садагъа этмеге алгъасагъанланы биринчилеринден Абдуррахман ибн Авф болгъан. Ол эки юз унциягъа тенг гелеген (5 кило 600 грам) алтынын садагъа эте. Шолайлыкъны гёрюп, Умар ибн аль-Хаттаб Пайхаммаргъа r: «Абдуррахман этеген иш гюнагь. Ол чу къардашларына бир зат да къоймагъан», – дей. Расулуллагь ﷺ шо сёзлерден сонг Абдуррахмангъа:

– Гьей, Абдуррахман, къардашларынга не зат буса да къойдунгму? – деп сорай.

– Къойдум. Мен олагъа харжлагъанымдан эсе яхшыны ва артыкъны къойдум, – деп ол жавап бере.

– Нечакъыдыр шо? – деп Пайхаммар ﷺ билмеге сюе.

– Аллагь ﷻ ва Ону Элчиси ﷺ сурсатдан, яхшылыкъдан ва шабагъатдан болажакъ дегенни барысын да къойдум, – деп Абдуррахман англата. Абдуррахман айрыча абургъа лайыкълы Асгер Табукгъа багъып чыгъа. Шо походда Яратгъаныбыз Абдуррахмангъа дагъы бир инсангъа да этмеген абурун эте. Бир гезик намазны заманы гелгенде, Пайхаммар ﷺ еринде болмагъанда, бусурманлар Абдуррахман ибн Авфгъа намазда имам болуп турмагъа тилей. Бир ракаат къылынып битгенде, намаз этип турагъанлагъа Пайхаммар ﷺ да къошула ва ол намазын Абдуррахманны артына тюшген гьалында къыла. Расулуллагь ﷺ бу дюньяны къойгъанда Абдуррахман ибн Авф бусурманланы аналары саналагъан Пайхаммарны ﷺ къатынларыны гьайын этивчюсю, оланы якълавчусу бола. Ол оланы тарыкъ-герегине табыла, сапаргъа чыгъа буса, кёмек этип яндавурунда бола, гьюрмет булан янаша, ёлда гёрегенлери гьакъда хабар бере.

Оьзюне булай иш тюшгени, бусурманланы аналары саналагъан Пайхаммарны ﷺ къатынларыны гьайын этивю булан Абдуррахман ибн Авф оьктем болма да ихтиярлы. Абдуррахман ибн Авф топурагъын къыркъ минг динаргъа да сатып, бары да акъчасын ярлы адамлагъа оьлеше. Олай да шо акъчадан Пайхаммарны ﷺ къатынларына да пай чыгъара. Оьзюне гёрсетилген шо кёмекни алгъанда анабыз Айшат : «Ким экен шу акъчаны йиберген?» – деп тамаша бола. Огъар шо маялар Абдуррахман ибн Авфдан гелген деп англата. О заман Айшат : «Пайхаммар ﷺ магъа: “Менден сонг сизге янгыз иманы къаттылар языкъсынажакъ”, – деп айтгъан эди», – деп билдире. Пайхаммар ﷺ этген алгъышны берекети Расулуллагь ﷺ Есибизден тилегени, Абдуррахман ибн Авф учун этген дуасы ону сав оьмюрюн берекетден толтура. Ол Пайхаммарны ﷺ асгьабаларыны арасында лап мадарлысы болгъан. Ону сатыв-алыву бир токътамай арта, кериванлары Мадинадан чыгъып, гери къайтагъанда ерли халкъгъа будай, ун, май, опуракъ, савут-саба, атир ийислер, демек бары да тарыкъ затланы гелтире.

Амма Абдуррахман шо байлыгъына, барлыгъына алданмады. Адамлар ону оьз къулларыны арасында гёрегенде, тыш гёрюнюшюнден олар бир-биринден къалышмай болгъан. Бир гезик Абдуррахман ораза тутагъан гюн огъар аш гелтире. Ол шо адамгъа къарап, булай айта: «Менден яхшы Мусаб ибн Умайр оьлген, биз буса ону малындан гебин учун къумач гесек излей къалгъанбыз ва ону берекетли къаркъарасын толу кюйде яшырмайгъан бир гесекден къайрысын тапмадыкъ. Бизге буса, Яратгъаныбыз бары да яхшылыкъланы шу дюньяда берип къойгъан деп къоркъаман». Шо сёзлерден сонг ол шонча да бек йылай, гьатта ашдан гёнгю чыгъа. Абдуррахман ибн Авфны ахыр ёлуна узатагъанда бусурманланы халипасы Али ибн Абу Талиб булай айтгъан: «Сен шу дюньяны тазалыгъын билдинг ва ялгъандан сакъланып шогъар етишдинг. Есибиз Аллагь ﷻ Оьз Рагьмусун яйсын сагъа!»

АДИЛ ИБРАГЬИМОВ