Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Урушгъа ахырынчы гьазирликлер
Бу отрядны тавну башында ерлешдирип ва къатты буйрукълар берип, Пайхаммар ﷺ, бутпересли атлылар бусурманланы сыртына чыгъып, дёгерек айланып къамавгъа алмас учун, биргине-бир ёлну бегетдире.
Асгерни оьзге бёлюклерини гьакъында айтса, онг якъгъа башчы этип Расулуллагь ﷺ аль-Мунзир бин Амрны башчы этип белгилей, сол якъгъа буса – аз-Зубайр бин аль-Аввамны. Аль-Микдад бин аль-Асвад да огъар кёмек этмеге герек бола. Башында Халит бин аль-Валит булангъы маккалыланы атлыларын токътатмагъа Аз-Зубайргъа тапшурула.
Бусурманланы алдагъы сыдраларына лап къоччакъ, лап сынавлу асгерчилер салына, буланы гьариси минг адамгъа тие болгъан. Бу яхшы ойлашылгъан, тюз гьукму ва шолайлыкъда Пайхаммарны ﷺ итти гьакъылы ва асгербашчы пагьмусу билине.
Расулуллагь ﷺ душмандан геч гелсе де, дав майданда лап арив ер тута. Онг якъдан ва артдан ону асгерин тавлар сакълай, солдан ва сыртындан асгерине чапгъын этмеге болагъан биргине-бир ёлну адамлары бегетген. Оьзю туражакъ ерни Пайхаммар ﷺ аркъада ерлешдире. Булай гьалда бусурманлар гьатта утдурса да, къачмай къутулажакъ бола. Къачса, бусурманлар душманны къолуна тюшюп, есирликге тарыжакъ эди. Шондан къайры, бутпереслер Пайхаммар ﷺ турагъан ерге чапгъын этме къараса, хыйлы адамын тас этер эди. Башгъа якъдан буса, Пайхаммар ﷺ юрютген ишлер душмангъа янгыз эниш ерде токътамагъа ёл къоя. Булай гьалында маккалылар гьатта утса да, уьстюнлюкню пайдасын айтардай гёрмес эди, утдурса – бусурманланы чапгъынындан къутулмас. Уьстевюне, душманны асгери санав якъдан кёп болса да, Пайхаммар ﷺ ал сыдралагъа асгьабаланы лап къоччакълыларын, лап сынавлуларын салмакъ булан оланы артыкълыгъын гьис этилмейген эте. Гючлени ер-ерине токътамакълыгъы гьижраны уьчюнчю йылыны, шаввал айны еттисинде муна шулай тамамлана.
Расулуллагь ﷺ асгерини ругьун гётере
Пайхаммар ﷺ буйругъу болмай туруп, дав башламакъны къадагъа эте. Сонг алдындан да, артындан да къоруп сакълайгъан гюбесин гийип, ол асгьабаланы дав башламакъ булан, душманны алдында бюдюремей ва чыдамлы кюйде къаршы турмагъа чакъыра. Асгерни ругьун гётермек ва къоччакълыгъын артдырмакъ учун, Пайхаммар ﷺ къылычын сувуруп чыгъарып, асгьабалагъа: «Ким тийишли кюйде алар шуну (демек, Аллагь ﷻ бусурманлагъа уьстюнлюк бергенче шону булан дав этер яда оьлер)?» – деп сорагъанда, адамлар шо къылычны алмакъ учун, огъар багъып чаба. Шоланы арасында Али ибн Абу Талиб, аз-Зубайр бин аль-Аввам ва Умар бин аль-Хаттаб да болгъан. Чапгъанланы арасында Абу Дужжан Симак бин Харша да болгъан, ол Пайхаммаргъа ﷺ: «Гьей Расулуллагь ﷺ, “тийишли кюйде” деген недир?» – деп сорай. Пайхаммар ﷺ: «Душманны ол къайтгъанча, уруп гесме тарыкъсан демек бола», – деп англата. Шо заман ол: «Гьей Расулуллагь ﷺ, мен шону тийишли кюйде аларман!» – дегенде, Расулуллагь ﷺ огъар оьзюню къылычын берген.
Абу Дужжана давда оьзюн гёрсетме сюеген къоччакъ адам болгъан. Ону къызыл байлаву болгъан ва ол шону байласа, оьлгенче дав этежегин адамлар англай болгъан. Пайхаммарны ﷺ къылычын да алып, ол шо къызыл байлавун байлап, асгер сыдраланы арасында оьктем кюйде юрюме башлай. Шону гёргенде, Расулуллагь ﷺ: «Янгыз шулай гезиклерден къайры, оьктем кюйде юрюйгенде Аллагь ﷻ ачувлана», – деген.
Маккалыланы асгери тизиле
Бутпереслер буса, оьзлени асгерин сыдра-сыдра этип тизе. Булагъа умуми башчылыкъны асгерни ортасында ерлешген Абу Суфьян Сахр бин Харб эте. Онг якъгъа уллусу деп Халит бин аль-Валит белгилене. Ол шо замангъа Ислам динге гелип битмеген вакътиси болгъан. Асгерни сол янына Икрима бин Абу Жагьл башчылыкъ эте. Яяв асгерчилени уллусу – Сафван бин Умайя, окъ атышывчуланы уллусу – Абдуллагь бин Абу Рабиа. Буланы байрагъын Бану Абд ад-Дар тухумну адамлары тутгъан. Абду Манафны уланлары бу абурлу къуллукъну оьз арасында пайлагъан сонг, байракъ тутмакъ булагъа къала. Шо да Кусайа бин Калябдан къалгъан абурлу борч болгъан.
Наслудан наслугъа гелеген адатгъа гёре, бу тухумдан къайры башгъа биревге де байракъ тутмагъа ихтитяр берилмей. Амма Абу Суфьян къурайшитлер Бадр къазаватда утдургъанын буланы эсине сала ва шо заман оланы ан-Надр бин аль-Харис дейген байракъчысы есирге тюшген. Бу тухумну ачувун ва оьжетлигин хозгъамакъ учун, ол булагъа: «Гьей Бану Абд ад-Дар, Бадрда бизин байрагъыбыз сизин къолугъузда эди ва сонг болгъан иш сизге белгили. Инг башлап гьужумлар байракъгъа багъып этиле ва шону оьр тутгъан чакъы дав этегенлер де бюдюремей ябуша. Шо саяля сиз яда бизин байрагъыбызны сакълама герексиз, яда шону бизге тапшурма герексиз ва биз сизин шо къуллукъдан эркин этербиз (байракъны гьайын этме бажармай бусагъыз, шону аман сакълавун бойнубузгъа аларбыз)», – деп билдире.
Абу Суфьян гёз алгъа тутгъан мурадына етишме бажара, неге тюгюл ону сёзлерин эшитгенде, Бану Абд ад-Дар тухумну адамлары ажайып ачувлу бола ва уьстюне атылма аз къалып: «Не эте, биз сагъа байрагъыбызны бергенни сюемисен?! Олар булан тангала ёлукъгъанда, биз оьзюбюзню нечик тутарны гёрерсен!» – деп къоркъувлар бере. Ва, гертиден де, урушну барышында олар къаттылыкъ ва къоччакълыкъ гёрсете.
Къурайшитлени сиясат гьиллалыгъы
Уруш башлангъанча алдын къурайшитлер бусурманланы сыдраларын тозмагъа къасткъыла. Абу Суфьян ансарлагъа бу маънадагъы кагъыз булан элчи йибере: «Агъайыбызны уланы булан бизин янгыз къоюгъуз ва биз сизден гетербиз, неге десе сизге къаршы дав этмекни маънасы ёкъ бизге».
Душманны бу гьаракаты тавдан да авур иман булан тенглешдиргенде не болсун?! Ансарлар къатты жавап берип, Абу Суфьян ушатмайгъан сёзлени айта.
Шо арада уруш башланагъан заман геле ва асгерлер бир-бирине ювукълаша. Шо мюгьлетде алдагъы мурадына етмеге сююп, къурайшитлер бирдагъы керен гёз алгъа тутгъанын этмеге къарай. Буланы янына Абу Амир аль-Фасикъ дейген хыянатчы (предатель) геле, огъар Абду Амр бин Сайфи деп де айта болгъан. Огъар «монах» дей болгъан, тек Расулуллагь ﷺ шогъар «фасикъ» (имансыз) деп ат берген ва Ислам гелгенче алдын, жагьилийяны заманында ол Авс къавумну уллусу болгъан. Пайхаммар ﷺ Мадинагъа гелгени булан ол рази болмай, огъар ачыкъдан къаршы тургъан. Мадинадан чыгъып, ол Маккагъа къурайшитлени янына барып, буланы Пайхаммаргъа ﷺ къаршы дав этмеге чакъыра, оьз къавуму да буланы янын тутаргъа инандыра. Уруш башлана турагъанда, тюрлю къавумланы ва къулланы арасындагъы гюпде болуп, бусурманлагъа къаршы биринчи бу чыгъа ва: «Гьей авситлер, мен – Абу Амирмен!» – дей. Огъар жавап бере туруп авситлер: «Гьей фасикъ, сени артынга тюшгенлеге бирисине де Аллагь ﷻ яхшылыкъ бермесин!» – деп къычыра.
Бу гьаракатлардан англашылагъан кюйде, санав якъдан кёп буса да, савуту артыкъ буса да, къурайшитлер бусурманлардан къоркъа болгъан.
Къурайшитлени къатынлары, башында Абу Суфьянны къатыны – Хинд бинт Утба булан – урушдан ягъада къалмай. Олар асгердеги сыдраланы арасында юрюп, теп къагъа, эргишилени ругьун гётере, къоркъмай ябушмагъа чакъыра. Олар байракъ тутгъанлагъа: «Гьей Бану Абд ад-Дар, гьей наслуларыгъызны якълавчулары, итти къылычларыгъыз булан уругъуз!» – деп чакъырыв эте. Оьзге къавумдашларына буса, олар булай айтып, гёнгюн гётере: «Эгер сиз алгъа барсагъыз, биз сизин къучакълажакъбыз ва тёшеклеге ястукълар салажакъбыз, эгер сиз артгъа тайышсагъыз, биз сизден, хорлангъанлардан гетегенде йимик гетежекбиз!»
(Давамы гелеген номерде)
