Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Амир ибн Абдуллагь
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Амир ибн Абдуллагь
Имандан толгъан юрек
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Амир олай асгерчи эди, дав урушда оьзюн бек къоччакъ кюйде гёрсетеген, тек бирт де трофей булан аварасы болмайгъан. Ол шонча да игит кюйде дав эте, гьатта огъар тенг гелегенни де тапма къыйын, шону булан бирче ону саламатлыгъына, байлыкъгъа къарамайгъанлыгъына ошайгъанлар болса да тамаша.
Кадисийяда болгъан къазаватдан сонг, бусурман асгерни башчысы Саад ибн Вакъкъас Персияны пачасы – хосройну – къаласын къолгъа алгъанда, Амр ибн Мукарринге давдан тюшген малны жыймагъа ва санамагъа буюра. Беш пайдан бир пайын хазнагъа йибере, къалгъанын асгерни арасында пайлай. Бусурманлагъа шонча да уллу байлыкъ тюше, гьатта шону санамагъа да къыйын болгъан.
Асгербашы буюргъан кюйде, тапшурулгъан адамлар трофейлени санап турагъан вакътиде, бусурманланы алдына чанггъа бёленген, чачлары таралмагъан бир адам эки де къолу булан къыйматлыкълардан толгъан уллу хабаны сюйреп геле. Адамлар ажайып бола – булай ишни олар гьали болгъанча гёрмеген. Хыйлы трофей къолгъа тюшсе де, бусурманлар хабадагъы булай байлыкъны биринчилей гёре. Хабаны ичи багьалы-багьалы ташлардан, жавгьардан толгъан. Адамлар:
– Бу байлыкъны къайдан алдынг? – деп сорай.
– Бу магъа пелен къазаватдан сонг тюшген трофей, – деп жавап эшитиле.
– Сен мундан бир зат сама да алдынгмы?
Ол адам:
– Аллагь ﷻ сизин гьакъ ёлгъа бакъдырсын! Аллагь ﷻ булан ант этемен, шу хаба да, Персия пачаларыны бары да байлыгъы да мени учун гесилген тырнакъ чакъы да тюгюл! Эгер бусурман хазнагъа бу тарыкъ тюгюл эди буса, мен бу хабаны ерден де гётермес ва шунда гелтире де турмас эдим, – деп жаваплана.
Адамлар тамаша болуп:
– Аллагь ﷻ абурунгну артдыргъыр, атынг кимдир сени? – деп сорай.
Ол жыйылгъанлагъа:
– Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен сизге шону айтмасман, неге десе мени макътагъанны сюймеймен ва башгъалагъа да айтмасман, олар да мени сыйламас учун. Мен янгыз Есиме шюкюрлюк этемен ва шабагъатны янгыз Ондан алмагъа умутлуман, – деп билдире.
Шону да айтып, ол бурулуп гете. Ол ким экенни билмек учун артындан адам йибере. Йиберилген адам оьзюн гёрмейген кюйде астаракъ барып, ол гишини ёлдашларына етише ва бу кимдир деп сорай. Белгисиз адамны ёлдашлары тамаша болуп:
– Вагь, сен муну нечик танымайсан?! Ол чу Басрада яшайгъан адамланы арасында дюнья яхшылыкълагъа чинк де гёнгюлсюз янашагъан Амир ибн Абдуллагь ат-Тамими, – деп англатгъан.
Амирни уьстюне тюшген къыйынлыкълар ва сынавлар
Оьрде айтылгъан сёзлерден сонг, Амирни яшаву парахат болгъан деп ойлашма ярай, тек шолай болмагъан. Ону яшавунда пашман ишлер де, хатирин къалдырма къарайгъан адамлар да болгъан.
Амирни уьстюне тюшген къыйынлыкъланы себебин англатайыкъ. Бир гезик ол шагьар къаравулну ёлбашчысыны кёмекчиси капир адамны хырданындан тутуп къыйнайгъанын гёре. Ол гиши къычыра, кёмекге чакъыра ва:
– Сизин Аллагь ﷻ сакълагъыр, якълагъыз мени! Гьей бусурманлар, Пайхаммар ﷺ аманатгъа алгъанны якълагъыз, – деп тилей.
Амир ону янына гелип:
– Сен жизья тёлеймисен (имансыз эргишилеге салынагъан гиччирек налог)? – деп сорав бере.
Ол адам:
– Мен шону толу кюйде тёлеймен, – деп жаваплана.
Амир имансызны хырданындан тутгъан адамгъа бурулуп, огъар:
– Сен мундан не сюесен? – деп сорай.
Ол:
– Шагьар къаравулну ёлбашчысыны бавуна элтип, мен муну онда ишлетме сюемен, – деп билдире.
Амир имансызгъа:
– Сен онда ишлеме разимисен? – деп сорай.
Ол имансыз:
– Тюгюлмен, неге десе мен агьлюмню гьайын этмек учун ишлемеге герекмен, шо саялы заманым да, хыялым да ёкъ, – деп англата.
Амир къаравулчугъа:
– Йибер шону, – дей.
Ол рази болмай ва:
– Йибермежекмен, – деп тута.
Шо заман Амир имансызны уьстюне оьзюню плашын яйып:
– Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен сав чакъы Мугьамматны ﷺ аманаты ер этилмес, – деп билдире.
Шо мюгьлетде адамлар жыйыла ва Амирге къыйыкъсытывчуну енгмеге, имансызны азат этмеге кёмек эте. Амма шагьар къаравулчуну кёмекчилери Амирни оьзлеге ва дин буйрукълагъа къаршы чыкъгъан деп айыплай. Олар:
– Бу адам къатынгиши булан уьйленмей, гьайванны этин ашамай, сютюн ичмей, пачаланы уьстюне бармай, оьзюн оьктем тута, – деп билдире.
Бу айыплавлар булан шо адамлар Амирни уьстюне арза этип, бусурманланы пачасы Усман ибн Аффангъа ﷺ етишдире. Усман Басрадагъы ёлбашчыгъа Амир ибн Абдуллагьны оьзюне чакъырып, этилген айыплавлагъа байлавлу сорав алсын деп буюра. Басраны ёлбашчысы Амирни оьзюню янына чакъырып:
– Бусурмналаны халипасы сагъа этилген айыплавланы гьакъында сорамакъны магъа буюргъан, – деп билдире.
Амир огъар:
– Не зат сюйсенг сора, – дей.
Басраны ёлбашчысы:
– Неге сен Расулуллагьны ﷺ сюннетине къаршы чыгъасан ва къатын алмайсан? – деп сорав бере.
Амир:
– Уьйленмегенимни себеби Пайхаммарны ﷺ сюннетине гёре юрюме сюймейген саялы тюгюл. Ислам динде монах къайда ёкъ экенге шагьатлыкъ этемен. Мен простой адамман ва биргине-бир жаным бар, жанымны да Яратгъаныма багъышлагъанман, къатын буса, жаныма ес болардан къоркъаман, – деп англата.
Ёлбашчы:
– Эт неге ашамайсан? – деп сорай.
Амир огъар:
– Сюйген заманда ва шону алма болгъанда, мен эт ашайман, – деп билдире.
Басраны ёлбашчысы:
– Бишлакъ неге ашамайсан? – деп бирдагъы сорав бере.
Амир огъар:
– Мен яшайгъан авулда отгъа къуллукъ этегенлер (огнепоклонники) яшай, бишлакъны олар эте. Шо адамлар мурдар оьлген гьайванны да, гьалал союлгъан гьайванны да айырмай. Шо саялы, бишлакъ этегенде олар гьайвандан алагъан санлар (сычуг), шо гьайван гьалал кюйде союлмагъан, деп къоркъаман. Амма шо санлар (сычуг) гьалал кюйде союлгъан малдан алынгъангъа эки адам шагьат эте буса, шолай бишлакъны мен ашайман, – деп англата.
Ёлбашчы:
– Пачаланы алдына барма ва шонда юрюлеген жыйынларда ортакъчылыкъ этмеге сагъа не зат пуршав эте? – деп сорай.
Амир огъар:
– Гьакъ кюйде, сизин эшик алдыгъызда даим кёп адам бола. Чакъырыгъыз оланы ва шо адамлар тилегенни беригиз олагъа ва сизден бир зат да тилемейгенлени парахат къоюгъуз, – деп билдире.
Амирни жавапларын бусурманланы халипасы Усман ибн Аффангъа етишдире ва ол шо жавапларда Пайхаммарны ﷺ сюннетинден тайышывну яда шогъар таби болмайгъанлыкъны гьисин де гёрмей.
Анадаш шагьарындан айрылыв
Амма шогъар да къарамайлы, гюллейгенлер Амирни гьакъында яягъан гьар тюрлю ялгъанларын ва айтды-къуйтдусун токътатмай узата. Гьатта Амирни якълайгъанлар огъар къаршы чыгъагъанлар булан уллу кюйде эришмеге аз къала. Шо заман бусурманланы халипасы Усман Амирни гёчдюрюп, Шамгъа йибермеге буйрукъ бере. Халипа шамдагъы вакили Муавия бин Абу Суфьянгъа Амирни арив къаршылама ва ону гьайын этмеге де буюра.
Амир ибн Абдуллагь Басраны къоюп гетеген гюн шагьарны орамларына ону муталимлери ва хыйлы оьзге дин къардашлары чыгъып, ону булан савболлаша. Олар муну тап Марбадгъа ерли узата. Шо ерге етишгенде Амир булагъа:
– Мен Аллагьгъа ﷻ дуа этермен, сиз буса: «Амин», – деп къошугъуз, – дей.
Адамлар яхшы кюйде тынглап къарай огъар. Юрюш токътала. Бары да къаравлар огъар бакъгъан. Амир къолларын кёкге гётерип:
– Гьей Аллагь ﷻ, мени гьакъымда яман айтгъанны ва аявлу шагьарымдан мени гёчеген гьалгъа салгъан, къурдашларымдан айыргъан адамны гечдим. Сен де геч хари шондан. Гьей Рагьмулу, магъа, шогъар ва оьзге бусурманлагъа Оьзюнгню рагьмунгну яй, геч бизден ва берекетли эт хари, – деп алгъыш эте.
Яшавну къалгъан йылларын Амир ибн Абдуллагь Шамда йибере. Иерусалим ону янгы уью бола. Оьлме аз къалгъанда, къурдашлары гёрмеге, деп ону янына гелгенде, Амир йылай болгъан. Олар огъар:
– Негер йылайсан? – деп сорай.
Амир:
– Аллагь ﷻ булан ант этемен, мен бу дюнья саялы яда оьлмеге къоркъуп йыламайман. Йылайгъанымны себеби – алдымда узакъ сапар. Оьзюм булан алажагъым буса, нече де аз… Мен женнетни де, жагьаннемни де арасындаман. Къайда тюшежегимни де билмеймен…
Шолай деп айтып, ол жанындан айрылгъанча Аллагьны ﷻ эсгерип тургъан.
(Давамы гелеген номерде)
