Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Асым ибн Сабит
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Асым ибн Сабит
«Къаркъарама ес болма къойма олагъа…»
«Дав этмеге сюеген адам, Асым ибн Сабит йимик ябушсун» (Мугьаммат Пайхаммар ﷺ).
Ухудда болгъан къазаватдагъы давгъа къурайшитлер сав къавуму, гьатта уллулары ва къуллары булан Пайхаммарны ﷺ ва ону асгьабаларына къаршы чыгъа...
Къурайшитлени юреги оьчлюкден толгъан, къаны ташый: Бадрда утдургъаны ва адамларын тас этген саялы, ачувун алмагъа гьасирет.
Давгъа бары да эргишилени жыйгъан булан къурайшитлер дазуланмай, ругьун гётермек учун оьзлер булан тиштайпаланы да ала. Сайки къыйын мюгьлетде къатынгишилер эргишилеге гюч берер, игитлигин сёнмеге къоймас, ругьдан тюшмекден сакълар.
Походгъа чыкъгъан тиштайпаланы арасында Абу Суфьянны къатыны Хинд бинт Утба, Амр ибн аль-Асны къатыны Райт бинт Мунаббих, эри Тулха булан къатыны Сулафа бинт Саад уьч де уланы: Мусафиа, Аль-Жулас ва Килаб булан болгъан. Олардан къайры оьзге тиштайпалар да походда ортакъчылыкъ этген.
Уруш башланыву
Эки де асгер Ухудда ёлугъуп, къызгъын уруш башлангъанда, Хинд бинт Утба ва оьзге къатынлар, дав этеген эргишилерини янында да туруп, теп къагъа ва: «Къоччакъ кюйде ябушсагъыз, биз сизин къучакъларбыз ва ятмагъа тёшеклер онгарарбыз. Эгер душмангъа сыртыгъызны бакъдырсагъыз, биз сизин сюймесбиз ва даимге айрыларбыз», – деп сарын айтма башлай.
Къатынларыны бу сёзлери дав этегенлени ругьун гётере, эрлери ажайып кюйде ябушмагъа башлай…
Къурайшитлер бусурманлардан аз-маз уьст болгъанда ва уруш битген сонг, утгъанлыгъындан сююнюп, къурайшит къатынлар дав майдангъа къычыра туруп тюше ва оьлген шагьитлени сюеклерин эсгик этмеге башлай. Олар жанын къурбан этген бусурманланы къурсакъларын яра, гёзлерин чыгъарта, къулакъларын ва бурунларын гесе.
Шо да аз йимик, оланы бириси гесилген адам бурунлардан ва къулакълардан оьзюне гьалкъалар ва бойнуна тагъымчыкъ эте. Бадрда оьлген атасы, уланкъардашы ва амайы саялы оьч алгъан бола.
Амма Сулафа бинт Саад оьзге къурайшит къатынлар йимик сююнмей, бир затгъа пашман бола. Къоркъа туруп, эри яда уьч уланындан бириси сама булан ёлукъмагъа гьасирет. Бу къатын ювукъ къардашлары булан оьзгелер йимик уьстюнлюкге сююнмеге сюе.
Нечакъы къараса да, эргишилери гёрюнмей. Шо заман, ойгъа батгъан кююнде, ол уруш болгъан ерде оьлгенлени сыпатларына къарай туруп юрюп йибере. Бираздан къангъа батгъан ва оьлген эрини сюегин таба. Къарсалай туруп Сулафа ари-бери чаба, уланлары Мусафианы, Килабны ва аль-Жуласны излей.
Артда да Ухудну бир бетинде якъ-якъгъа ташлангъан уьч улан да табыла. Мусафиа ва Килаб оьлген, аль-Жулас буса, гьаран тыныш ала.
Сулафа оьле турагъан уланын къучакълап, башын этегине салып, мангалайындан ва авзундан агъагъан къанны сыйпай. Болгъан иш бу къатынны къатдыртып къоя, гёзьяшлары къуруй.
Уланыны бетин оьзюне ювукъ этип, Сулафа:
– Балам, ким йыкъды сени? – деп сорай.
Уланъяш сёйлемеге къарай, тек оьле турагъанда хырыллап бир зат да айтма болмай. Анасы огъар дагъы да, дагъы да шо соравун бере, артда да улан кимни къолундан оьле турагъанын айта:
– Мени Асым ибн Сабит йыкъды, агъам Мусафианы да ва…
Шо мюгьлетде аль-Жулас жанындан айрыла…
Сулафаны юрегин къайгъы чанчып, ону аччы агь уруву Ухуд долгъа яйыла. Асым ибн Сабитни къурайшитлер оьлтюрюп, ону башындан хаба этип, шондан чагъыр ичген сонг, къайгъысы басылажакъгъа ва шо заман гёзьяшлары токъталажакъгъа ол оьзюню ташсуратлары аль-Лат ва аль-Узза булан ант эте.
Сонг буса, Асым ибн Сабитни есирге алгъан яда оьлтюрюп оьзюне башын гелтирген адамгъа нечакъы сюе буса, Сулафа акъча бережекни билдире.
Бу хабар къурайшитлени арасында яйылгъан сонг, гьар маккалы улан Асым ибн Сабитни оьлтюрюп, айтылгъан байлыкъгъа ес болмакъ учун, Сулафагъа ону башын гелтирмеге умут эте.
Мадинагъа гери къайтыв
Ухаддан сонг Мадинагъа къайтгъанда Пайхаммарны ﷺ асгьабалары болгъан урушну гёз алдына гелтирмеге, давда этилген ишлени ахтармагъа башлай ва оьлгенлени эсине ала, жанын аямай ябушгъан, шагьит болгъан игитлеге къайгъырыша. Олар олай да бу къазаватда айрыча уллу къоччакълыкъ гёрсетген Асым ибн Сабитни гьакъында хабарлай.
Шо мюгьлетде бирев:
– Мунда тамаша болма зат бармы дагъы? Бадрдагъы къазаватны алдында Пайхаммар ﷺ нечик ябушажагъыбызны гьакъында бизге сорагъаны эсигиздеми? О заман ону алдына Асым ибн Сабит эре туруп, къолуна къазархысын да алып: «Эгер душман магъа юз абатгъа чакъы бери гелсе, окъжая булан къыражакъман ону... Атып сюнгю (копьё) етишер чакъы ювукъ болгъанда, сюнгю атажакъман… Сонг сюнгюню къоюп, къолгъа къылыч алып, ювукъдан ябушма тарыкъ…», – деп, болгъан ишни жыйылгъанланы эсине салды.
О заман Пайхаммар ﷺ: «Дав шолай зат. Дав этмеге сюеген адам, Асым ибн Сабит йимик ябушсун», – деген.
Агьамиятлы тапшурув
Ухуд къазавтдан сонг, Пайхаммар ﷺ башында Асым ибн Сабитни белгилеп, айтылгъан алты асгьабагъа агьамиятлы тапшурув берип, оланы бир къуллукъгъа йибере.
Пайхаммар ﷺ айыргъан адамлар берилген къуллукъну чалтлыкъ булан кютмеге уруна. Олар Маккагъа ювукъ етишгенде, буланы Хузайл къавумну адамлары эс эте. Алдына чагъып, душманлар бусурманланы дёгерек айланып къуршай.
Асым ва ону ёлдашлары къылычларын чыгъарта ва душмангъа къаршы дав этмеге гьазирлене.
Амма хузайлитлер олагъа: «Сиз бизге гюч этмеге болмассыз. Биз яманлыкъ этме сюймейбиз ва къолгъа гелсегиз, сизге бир зат да этмесбиз. Шолай болажакъгъа инандырып сёз беребиз…» – дей.
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары не этегенни билмей, гьакълашма сюегенде йимик, бир-бирине къарай.
Амма шо мюгьлетде Асым олагъа къатты кюйде:
– Бутпереслеге инанып, мен бирт де буланы къолуна гелмесмен, – дей.
Ол Сулафа айтгъан сёзлени де эсине ала. Къолуна къылычын да тутуп, Асым:
– Гьей Есим, мен Сени динингни якълайман… Душманлырынга мени къаркъарама ес болма къойма хари! – дей.
Шолай деп айтып, ол эки ёлдашы булан хузайлитлеге къаршы чыгъа. Бирини артын бириси оьлмей туруп, олар оьжетли кюйде ябуша.
Къалгъан ёлдашлар буса, душманны къолуна барма рази бола ва есирлеге этилмеге герекмес кюйде вагьши кюйде оьлтюрюле.
Хузайлитлер бир башлап Асым ибн Сабитни оьлтюргенин билмей. Сонг оьлгенлеге яхшы кюйде къарап йибергенде, уллу савгъат болажагъына умут булан бек сююне… Асым ибн Сабит къолуна тюшсе, ону башындан хаба этип, чагъыр ичежекмен деп Сулафа бинт Саад айтмагъанмы дагъы? Асымны къолгъа алгъан яда ону оьлтюрген адамгъа уллу байлыкъ бережекмен деп айтмагъанмы дагъы?
Есибиз къабул этген дуа
Асым ибн Сабитни оьлтюрген сонг, бир-эки сагьатдан шо гьакъда къурайшитлер де эшите, хузайлитлер Маккагъа ювукъда яшай болгъан.
Къурайшит къавумну уллулары Асымны оьлтюргенлеге ону башын берсин деп талап этип, элчилер йибере. Олар Сулафаны ант этгенин яшавгъа чыгъарма ва ону пашманлыгъын басылтма сюе.
Асымны оьлтюрген хузайлитлени эркин кюйде шабагъатламакъ учун, элчилер оьзлер булан хыйлы акъча гелтире.
Амма хузайлитлер Асым ибн Сабитни башын гесмек учун, ону сюегини къырыйына гелгенде, якъ-якъдан булутдай телижибинлер жыйылып, ону къаркъарасын къуршап ала.
Хузайлитлер Асымны сюегине ювукъ болгъан сайын, телижибинлер оланы бетлерине къона, гёзлерин тиге, нечик де адамланы ари къувалай…
Оьлгенни сюегине ювукъ гелмеге бир-нече керен бажарылмагъанда, биревлер: «Гече болгъанча шунда турсун. Къарангы болгъанда телижибинлер учуп таяжакъ, сонг биз сюйгенибизни этербиз», – деп оьзлеге ёл таба.
Шолай деп айтып, хузайлитлер ягъагъа тайып токътай. Амма къарангы болгъанда, оьрде къара булутлар гёрюне, яшмын яшнай, кёк кёкюрей. Артда да о якъдагъылар бирт де гёрмеген кюйде ажайып бек янгур явуп йибере.
Явагъан янгур къуругъан татавулланы толтура, толкъун-толкъун болуп оьзге ерлеге оьзендей сув яйыла. Айлана якъ батмакълыкъгъа ошайгъан бола.
Танг къатгъанда хузайлитлер Асымны излемеге чыгъа, тек бир ерде де ону тапмай. Сюек ёкъ болуп къала.
Гючлю кюйде агъагъан агъым сюекни бир якълагъа алып гете… Къудратлы Аллагь ﷻ Асымны сюегин хорламакъдан сакълай.
Ону сыйлы башы чагъыр ичмек учун хаба болмакъдан эсен-аман къутула…
