Пайхаммарны асгьабалары: Абу Хурайра
Пайхаммарны асгьабалары: Абу Хурайра
Мишикни атасы деген аты булангъы асгьаба
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
«Абу Хурайра бусурман уьммет учун Расулуллагьны 1600-дан артыкъ гьадисин сакълагъан» (тарихчилени сёзюнден).
Мугьаммат Пайхаммарны машгъур асгьабасы Абу Хурайраны гьакъында эшитмеген адам ёкъдур.
Яратгъаныбыз ону юрегин гьакъ динге ачгъанча алдын, адамлар огъар Абд Шамс деп (гюнешни къулу демек) айта болгъан. Пайхаммар ону биринчи гезик гёргенде:
– Сени атынг кимдир? – деп сорагъан.
– Абд Шамс, – деп ол жавап берген.
– Энниден сонг сени атынг Абдурахман, – деп Пайхаммар билдире.
– Дюрмен, Абдурахманман. Атам ва анам булан ант этемен сагъа, гьей Аллагьны Элчиси ! – деп ол сююнюп йибере.
Абу Хурайра (мишикни атасы яда мишик баланы атасы) деген ат къайдан гелген десе, яш заманында ойнама сюеген ону гиччи мишиги болгъан. Шо заманлардан берли тенглилери огъар Абу Хурайра деген ат берген.
Бу экинчи ат огъар шонча да илинип къалгъан, гьатта герти атны ерин тутгъан.
Анасыны гьайын этив ва огъар языгъы чыгъыв
Есибиз Аллагьгъа ﷻ инанмакъны Абу Хурайра ат-Туфайл ибн Амр ад-Давсиден алгъан. Шондан сонг ол оьзюн Мугьаммат Пайхаммаргъа бюс-бютюнлей къуллукъ этивге багъышлагъан, ону булан тыгъыс байлавлу болгъан. Межит ону даим турагъан ери, Пайхаммар буса – имамы ва муаллими. Пайхаммар сав чакъы Абу Хурайраны къатыны да, яшлары да болмагъан, янгыз къарт анасы болгъан. Ол да бутперес динден бирт де тайма сюймей болгъан. Кёп сюеген анасына языгъы чыгъып, Абу Хурайра ону Ислам динни къабул этмеге бир токътамай чакъыра, тек ол не айтса да бусурман болма сюймей.
Анасыны къырыйындан тайма тюшегенде, ону юреги уллу пашманлыкъгъа, къайгъыгъа бата болгъан.
Бир гезик Абу Хурайра анасын Аллагьны ﷻ динин къабул этмеге дагъы да чакъыргъанда, ол Пайхаммарны атына аччы сёзлер айтып, ону юрегин авуртдура.
Гёзлери сувлангъан кюйде Абу Хурайра Пайхаммарны янына геле.
Расулуллагь:
– Гьей Абу Хурайра, не зат сени мунча талчыкъдыра? – деп сорав бере.
Ол:
– Мен бир токътамай анамны Ислам динни къабул этмеге чакъыраман, тек ол бирт де рази болмай. Бугюн бирдагъы керен чакъырыв этгенде, ол магъа сени гьакъынгда эрши сёзлер айтды. Анамны юреги динге къайтардай Есибиз Аллагьгъа ﷻ дуа этмекни тилеймен сагъа, – дей.
Расулуллагь шо тилевге гёре Яратгъаныбызгъа шо гьакъда дуа эте.
Абу Хурайра булай хабарлай: «Мен уьюме къайтгъанда, эшигим бираз ачылгъан эди ва тёгюлеген сувну тавушун эшитдим. Уьйню ичине гирейим деп абат алма сюйгенде, анам магъа: «Ерингде тур», – деп кычырды.
Ондан сонг ол гийинди ва: «Гьали гирмеге боласан», – деди. Мен уьйге гиргенде, анам: «Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъгъа ва Мугьаммат – Ону Элчиси экенге шагьатлыкъ этемен», – деди.
Гёзлерим сувлангъан кюйде янгыдан Пайхаммарны янына гелдим. Биринчи гезик гелгенде гёзъяшларым пашманлыкъдан ва къайгъыдан тёгюле эди буса, экинчилей гелгенде олар сююнчню ва насипни гёзъяшлары эди. Мен:
– Гьей Расулуллагь, шат бол! Аллагь ﷻ сени дуангны къабул этди ва Абу Хурайраны анасын гьакъ ёлгъа бакъдырды, – деп сююнч айтдым».
Пайхаммардан билим алмакъгъа битмес гьасиретлик
Къаркъарасыны гьар саны булан Абу Хурайра Пайхаммарны сююп къала. Ол Пайхаммардан сююнюп, бир токътамай:
– Расулуллагьдан гёзел ва арив бир затны да гёрмегенмен. Мени эсиме гелеген кюйде, ону юзюнден гюнню нюрю шавла бере.
Пайхаммарны ёлдашы болгъан ва ону динин юрютегени булан насипликни сезеген саялы Абу Хурайра Есибизге даим макътав эте болгъан.
Абу Хурайра Пайхаммаргъа гьакъ юрекден гьашыкъ болгъанда йимик, шо кюйде ол билимге ва илмугъа талпына. Охув ону бары да негетлерин бийлей.
Зайд ибн Сабит булай хабарлай:
– Бир гезик мен, Абу Хурайра ва бизин бирдагъы ёлдашыбыз булан Есибизге макътав этип, дин масъалаланы гьакъында сёйлей туруп, межитде эдик. Шо вакътиде Пайхаммар гирип, бизин яныбызгъа гелип, къырыйыбызда олтурду. Биз сёзюбюзню бёлдюк. Ол: «Этип турагъыныгъызны узатыгъыз», – деди.
Мен ва мени ёлдашым Яратгъаныбызгъа алгъышлар этме башладыкъ, Расулуллагь буса, гьар тилекден сонг «амин» деп къоша эди.
Бизден сонг Есибизге дуасы булан Абу Хурайра бакъды. Ол булай тилей эди:
– Гьей Яратгъаным, мен Сенден ёлдашларым тилегенни тилеймен. Дагъы да мен Сенден унутулмас билимлер бермекни де тилеймен!
Пайхаммар:
– Амин! – деди.
О заман Есибизден унутулмайгъан билим алмагъа сюегенибизни биз де тилемекни гьакъында айтдыкъ.
Амма Пайхаммар:
– Бу ишде сизден Давс къавумлу шу адам алдынлыкъ этди, – деди.
Гьар кесге Пайхаммарны варислигин етишдирмекге гьасиретлик
Абу Хурайра билим алмагъа амракъ йимик, шо кюйде ол оьзгелени де илмугъа тартмагъа гьасирет болгъан.
Бир гезик Мадина шагьарны базарыны къырыйындан оьтюп барагъанда, Абу Хурайра адамлар бир токътамай сатагъанны, алагъанны гёрюп, олар дюнья ишлеге батып къалгъанына тамаша бола. Халкъны алдында эретуруп, ол:
– Гьей мадиналылар, нече де осал затларсыз! – деди.
Адамлар:
– Гьей Абу Хурайра, недир бизин осаллыгъыбыз? – деп сорав бере.
Ол:
– Мугьамматны варислиги пайлана, сиз буса мундасыз! Барып пайыгъызны алмагъа сюймеймисиз? – деп сорай.
– Гьей Абу Хурайра, къайдадыр шо? – деп адамлар билмеге сюе.
– Межитде, – дей ол.
Бары да адамлар межитге алгъасады, Абу Хурайра буса, олар гери къайтгъанча токътагъан. Узакъ къалмай гетгенлер къайтма башлай ва ону гёргенде:
– Гьей Абу Хурайра, межитге гиргенде онда нени буса да пайлайгъанны гёрмедик, – дей.
Абу Хурайра олагъа:
– Онда биревню де эс этмедигизми? – деп сорай.
– Айтардай зат ёкъ эди, – дей олар. – Биревлер намаз къылагъанын, башгъалар Къуръан охуйгъанын, оьзгелер билим алагъанын гёрдюк.
– Адаршай сизге! – деп Абу Хурайра къычырып йибере. – Шо чу да Мугьамматны варислиги.
Пайхаммарны асгьабаларыны гьайын этивю
Билимге шонча да гьасирет саялы, Абу Хурайра ач къалгъан, бирев де къыйналмагъандай къыйналгъан. Неге десе бары да заманын Пайхаммарны жыйынларына багъышлай болгъан.
Оьзюню гьакъында ол булай айта болгъан: «Бир гезик шонча да ач эдим, гьатта къурсагъыма таш байладым. Ким буса да уьюне чакъырмасмы деген умут булан Пайхаммар ва ону асгьабалары юрюйген ёлну ягъасында олтурдум. Асгьабалар агьамият бермей къырыйымдан оьте эди. Артда да къырыйымдан Пайхаммар оьтдю ва мен ач экенимни англады. Ол:
– Гьей Абу Хурайра! – деп чакъырды.
– Гьей Расулуллагь, мунаман! – деп жавапландым.
Ол мени оьзю булан чакъырды ва биз экибиз де ону уьюне гирдик. Сют булангъы савутну гёргенде, Пайхаммар уьюндегилеге:
– Бу сизге къайдан гелген? – деп сорай.
Олар:
– Муну пелен гиши гелтирди, – деп жавапланды.
Пайхаммар магъа багъып:
– Гьей Абу Хурайра, межитдеги ярлыланы янына барып, оланы шунда чакъыр, – деди.
Мен оьзюме ичимден: «Межитде сыйынгъан бу бары да амалсызлагъа ва пакъырлагъа бу сют не кёмек этер?» – деп ойлашдым.
Пакъырланы чакъырмакъ учун межитге баргъанча алдын, къарыв алма сююп, шо сютден бираз ичмеге гёзюм къарады. Мен барып пакъырланы чакъырдым ва олар барысы да мени булан Пайхаммарны уьюне гелди.
Ол:
– Абу Хурайра, ал шу сютден ва гелгенлени барысына да бер, – деди.
Мен гелген бары да халкъгъа олар тоюп ичгенче гезиги булан сют бердим, сонг савутну Пайхаммаргъа узатдым. Иржайып къарап, ол магъа:
– Сен де, мен де къалдыкъ, – деди.
– Гьей Расулуллагь, тюз айтасан, – дедим.
– Сен ич, – деди Пайхаммар магъа.
Мен сют ичмеге башладым, ол буса:
– Дагъы да ич, дагъы да кёп ич, – деп айта турду.
Артда да:
– Сени Гьакъыкъат булан йибергенни аты булан ант этемен, мен ичип тойдум! – деп тавуш этип айтдым.
О заман Пайхаммар савутну алып, къалгъан сютню ичип битдирди».
Бир дюньялыкъ иш де ону асил къылыгъына таъсир этмеген
Пайхаммар бу дюньядан гетген сонг узакъ къалмай Ислам дин якъ-якъгъа яйылма башлай, бусурманлар давда тюшгенлер булан байыгъа. Абу Хурайрагъа да акъча тюше, уью-малы бола, къатын ала, яш тува.
Амма шолар бириси де ону асил къылыгъына таъсир этмей, ол алда яшагъан авур ва пакъыр гюнлерин унутмай.
Муавия ибн Абу Суфьян нече керенлер Абу Хурайраны Мадинада башчы этип белгилей. Гьаким болса да, ону йымышакъ хасияты, юрек эркенлиги бирт де алышынмай.
Мадинаны башчысы бола туруп да, ол шагьарны орамларында уьюне деп чакъда бир аркъасы булан чурпу (хворост) ташып юрюген.
(Давамы гелеген номерде)
