Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Вахши ибн Харб аль-Хабаши
Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Вахши ибн Харб аль-Хабаши
Азатлыкъны багьасы…
Ухуддагъы къазаватда Пайхаммарны ﷺ агъайы Гьамза ибн Абд уль-Мутталибни оьлтюрюп, Расулуллагьны ﷺ юрегин авур яралагъан шо адам кимдир?
Сонггъа таба аль-Ямама деген урушда ялгъан пайхаммар Мусайлиманы оьлтюрюп, бусурманланы юреклерине парахатлыкъ гелтирген кимдир шо адам?
Шо адам дюр – Вахши ибн Харб аль-Хабаши, огъар сонг Абу Дасама деп ат тагъа.
Ону яшав ёлу тамаша ясалгъан, къанлы ва пашман. Вахшини сёзлеринден сакълангъан кюйге гёре шо яшав булан таныш болайыкъ.
«Яш заманымда мен къурайшит къавумну Жубайр ибн Мутим дейген бир башчысыны къулу эдим.
Бадр деген къазаватда есимни Туайм дейген агъайы Гьамза ибн Абд уль-Мутталибни къолундан оьле. Есим шо тас этивюне авурдан ва узакъ къыйнала, сонг буса, агъайын оьлтюрген адамдан не этип де оьч алажакъгъа аль-Лат ва аль-Узза булан ант эте. Шондан сонг, къардашын оьлтюрген гишини ёкъ этмек учун онгайлы вакъти болгъанча къарай».
Вахши ибн Харб хабарын булай узата: «Узакъ да къалмай, къурайшитлер Ухудгъа багъып походгъа чыкъмагъа токъташа. Олар Мугьаммат ибн Абдулланы ﷺ оьлтюрюп токътатмагъа ва Бадрда утдургъанындан оьч алмагъа сюе.
Къурайшитлер оьз асгерин де жыя, олай да оьзлени янын тутагъанланы да чакъыра. Яхшы кюйде онгарылып, олар асгерини башына Абу Суфьян ибн Харбны сала.
Абу Суфьян дав этмеге гьазирленеген асгерге Бадр урушда аталарын, уланларын, уланкъардашларын, оьзге къардашларын тас этген къурайшит къатынгишилени де къошмакъны тюз гёре. Бу тиштайпалар дав этеген эргишилени уруш майдандан къачмас учун ругьун гётермеге герек болгъан. Къатынгишилени башында Абу Суфьянны къатыны – Хинд бинт Утба тура, ону атасы, агъайы ва уланкъардашы Бадрда оьлген болгъан.
Асгер походгъа чыкъгъанча Жубайр ибн Мутим магъа булай сёйледи:
– Гьей, Абу Дасама, къулчулукъдан къутулмагъа сюймеймисен?
– Шону ким этип бола? – деп сорадым.
– Мен боламан шону этип, – деп Жубайр англатды.
– Нечик? – деп сорадым.
Ол булай англатды:
– Эгер сен Мугьамматны ﷺ агъайын Гьамза ибн Абд уль-Мутталибни оьлтюрсенг, мени агъайым Туайм ибн Ади саялы оч алсанг, сагъа азатлыкъ берилежек.
– Шолай болажакъгъа мени ким инандырмагъа бола? – деп шеклик этдим.
– Ким де бола! Бары да халкъны алдында сёз бермеге боламан, – деп ол жавап берди.
– Олай буса, мен разимен ва шо ишни этермен, – деп мен рази болдум».
Вахши сёзюн узата: «Мен эфиопман ва гиччиден тутуп бичакъ, сюнгю (копьё) тюз атмагъа арив уьйренгенмен.
Сюнгюмню де алып, мен асгер булан походгъа чыкъдым ва къатынлар булан артда къалдым, тек дав этмеге юрегим алгъасай эдим…
Абу Суфьянны къатыны Хиндни янындан гьар оьтегенде яда къолум тутгъан гюнешни шавласында йыртыллайгъан савутумну гёрсе:
– Гьей, Абу Дасама! Юреклерибизни Гьамзагъа ва ону къардашына бакъгъан ялынлы оьчлюкден къутулт бизин, – деп айта эди.
Гьамзаны оьлювю
Биз Ухудгъа етишгенде ва эки де асгер оьжетли урушда ёлукъгъанда, мен алда да таныйгъан Гьамза ибн Абд уль-Мутталибни излемеге башладым. Амма Гьамзаны биревден де яшынмагъа хыялы болмагъан, ону гёрюп танысын учун, ол чалмасына тюекъушну (страус) къанатын (перо) тиркиген эди. Бу адат араплардагъы къоччакъ ва игит асгерчилени арасында юрюле блгъан.
Узакъ къалмай мен Гьамзаны , боз тюсдеги уллу тюедей, урушну лап къалын еринде ябушагъанын ва бирев де ону къылычына къаршы туруп болмайгъанын эс этдим. Мен ону уьстюне атылмакъ учун онгайлы заман гелгенче къарап, Гьамза ювукъгъа етишгенче терекни яда ташны артында яшынып турдум.
Турмагъа онгайлы ер табып, сюнгюмню огъар гёзлеп, урмагъа тийишли мюгьлетге токътадым. Артда да сюнгюмню атып, Гьамзаны къурсагъыны тюп янына тийдирдим.
Ол магъа багъып авурдан бир-эки абат этди ва сонг ерге йыгъылды. Сюнгюню яртысы ону къаркъарасын тешип чыкъды. Ол оьлгенни билген сонг, уьстюне барып савутумну чыгъарып алдым. Сонг къошгъа къайтып, онда олтурдум. Магъа дагъы бирев де тарыкъ тюгюл эди, неге десе Гьамзаны оьлтюрдюм ва азатлыкъ къазандым…»
Вахши сонг булай айта: «Дав гючлене ва ким утажагъы белгисиз, Пайхаммарны ﷺ айланасы баргъан сайын тыгъыс бола, оьлгенлени санаву арта.
Шо заман башында Хинд бинт Утба булан бир-нече къатын оьлген бусурманланы янына барып, сюеклени хорлама башлай. Хинд оьзю де, башгъа къатынлар да оьлгенлени къурсакъларын яра, гёзлерин чыгъарта, бурунларын ва къулакъларын гесе. Сонг Хинд гесилген бурунлардан ва къулакълардан минчакълар этип бойнуна тагъа. Оьзюню гьалкъаларын ва минчакъларын буса магъа ташлай ва:
– Гьей, Абу Дасама, бу сагъа! Ал буланы оьзюнге ва жый, неге тюгюл булар багьалы затлар, – дей.
Ухуддагъы дав битгенде мен асгер булан Маккагъа къайтдым. Жубайр ибн Мутим сёзюнде табылды ва мени къулчулукъдан азат этди. Мен эркин адам болдум…»
Вахшини товбасы
Вахши хабырын узата: «Амма Мугьамматны ﷺ чакъырыву ва ону дини гюнден-гюн гючлене эди. Имангъа гелгенлени санаву артгъан сайын мен теренден пашманлыкъгъа бата эдим. Жанымны къоркъув бийлеме башлады.
Мугьаммат ﷺ уллу асгери булан Маккагъа гиргенче шулай гьалда тура эдим.
Яшынмакъ учун, магъа Таифге гетмеге тюшдю.
Амма узакъ заман гетмей Таифни халкъы да Ислам динге гелмеге башлады. Олар Мугьаммат ﷺ булан ёлукъмакъ ва Ислам динни къабул этегенин билдирмек учун, халкъындан адамлар сайлады. Шолай болгъанда юрегим къысылып, шонча генг Ер юзю магъа тар болуп гёрюндю. Мен ёл чыкъмагъа, Йеменге яда башгъа пачалыкъгъа гетмеге ойлашдым.
Бу гьалекли гьалда турагъанда магъа бир гьакъыллы адам ёлугъуп:
– Балагь сагъа, гьей, Вахши! Аллагь ﷻ булан ант этемен, Мугьаммат ﷺ оьз динин къабул этгенни ва бир Яратгъаныбыз баргъа шагьатлыкъ билдиргенни оьлтюрмей, – деди.
Шо сёзлени эшитгендокъ мен Ясрибге бармагъа ва Мугьаммат ﷺ булан ёлукъмагъа сюйдюм. Барагъан ериме етишгенде, мен адамлардан ону къайдан тапмагъа болагъанны сорама башладым ва ол межитде болагъанын билдим. Аста ва юваш кюйде ону къырыйына гелип, баш янында эретуруп:
– Аллагьдан ﷻ къайры дагъы худай ёкъгъа ва Мугьаммат ﷺ – Ону къулу ва пайхаммары экенге шагьатлыкъ этемен, – дедим.
Имангъа гелтиреген шагьат сёзлени эшитип, Пайхаммар ﷺ магъа къарап ва танып:
– Гьей, Вахши, сенмисен?! – деди.
– Дюрмен, гьей Аллагьны Пайхаммары ﷻ, – дедим.
– Олтур ва Гьамзаны оьлтюрген кююнгню айт магъа, – деп Пайхаммар ﷺ буюрду магъа.
Къырыйында да олтуруп, мен огъар болгъан кюйню айтдым. Хабарымны битдиргенде, Пайхаммар ﷺ менден ари бурулуп:
– Балагь сагъа, гьей, Вахши! Гёз алдымдан тай ва шу гюнден тутуп гёрюнме магъа, – деди.
Шо гюнден сонг, мен Пайхаммарны ﷺ гёз алдына тюшмекден не этип де сакъланып турдум. Бу гьал юрегимни ярып бара эди. Ону гечмеклигин нечик къазанагъанны билмей, гьасси турдум.
Бу гьал Пайхаммар ﷺ герти дюньягъа гёчгенче узатылып турду».
Вахши хабарын булай битдире: «Гьакъ динни къабул этгеним алдагъы гюнагьларымдан чаягъанны билсем де, этген ишимни авурлугъун сезе ва шондан чайылмакъ учун не этме де гьазир эдим.
Пайхаммардан ﷺ сонг бусурманланы башында Абу Бакр ас-Сиддик эди. Шону заманында Бану Ханифа къавум башында ялгъан пайхаммар Мусайлима булан гьакъ динни къоюп, терс ёлгъа тюшдю.
Абу Бакр Мусайлимагъа ва ону ёлуна тюшгенлеге къаршы дав этмек учун асгер гьазирледи. Шо заман мен оьз-оьзюме: “Аллагь ﷻ булан ант этемен, гьей, Вахши, муна сагъа оьзюнгню гёрсетмеге онгайлы заман гелди ва сен шо имканлыкъны къолламагъа герексен”, – дедим.
Мен бусурманлар булан бирче походгъа чыкъдым ва къолума Гьамза ибн Абд уль-Мутталибни оьлтюрген сюнгюмню де алдым.
Бизинкилер Мусайлиманы ва ону асгерине чапгъын этди. Артгъа тартыла туруп, олар уллу баруну ичиндеги бавда яшынмагъа къарады ва шонда къыргъын дав башланды. Мен Мусайлиманы излемеге урундум ва ол къолунда къылыч тутуп турагъанын гёрдюм. Шо мюгьлетде мени йимик бир ансар да ону гьызарлайгъанын гьис этдим. Кюйге къарагъанда, биз экибиз де ону оьлтюрмеге сюе эдик. Онгайлы ер табып, мен яхшы гёзлеп, сюнгюмню огъар атдым. Сюнгю герек ерине етишди…
Шо мюгьлетде ансар да огъар ювукъ гелип, къылычы булан урду.
Янгыз бир Аллагь ﷻ биле къайсыбыз оьлтюрдюк ону. Шону мен оьлтюрген бусам, шолайлыкъ булан, мен Пайхаммардан ﷺ сонг лап яхшы адамны да оьлтюрдюм ва лап яман адамны да оьлтюрген боламан».
Адил Ибрагьимов
