Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Гьакъ ёлну яйывдагъы къыйынлыкълар
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Ибн Жарир ва ат-Табарани оьзлени асарларында эсгереген кюйде, бутпереслер Пайхаммаргъа ﷺ бир йыл оьзлени ташларына баш урмагъа, гелеген йыл буса, ону Есине къуллукъ этмеге таклиф этген болгъан.
Ибн Исгьакъ булай деп билдире: «Бир гезик, Расулуллагь ﷺ Каабаны айланып турагъанда, оьз къавумунда абуру бар аль-Асвад бин аль-Мутталиб, аль-Валид бин аль-Мугира, Умая бин Халяф ва аль-Ас бин Ваиль ас-Сахми ону алдына чыгъа ва шу кюйдеги бир тамаша иш таклиф этмеге сюе: “Гьей Мугьаммат ﷺ, биз сен къуллукъ этегенге къуллукъ этейик, сен буса, биз баш урагъангъа къуллукъ эт ва шолай этсек, маслагьат болур. Эгер сен къуллукъ этегенинг бизинкинден яхшы буса, биз шондан оьз рыцкъыбызны аларбыз; эгер бизинки сеникинден артыкъ буса, сен де ондан оьз рыцкъынгны гёрерсен”. Болгъан бу ишден сонг Есибиз шулай аятлар тюшюре (маънасы): «Айт: “Гьей имансызлар! Мен сиз баш урагъангъа къуллукъ этмеймен. Сиз буса, мен къуллукъ этегенге таби болмайсыз. Сиз баш урагъангъа мен къуллукъ этмесмен. Сиз буса, мен къуллукъ этегенге къуллукъ этмессиз. Сизге – сизин динигиз, магъа – меники”» («Аль-Кафирун» деген сура, 1–6-нчы аятлар).
Шолайлыкъ булан, Яратгъаныбыз бу кюлкюлю сёйлешивлени даимге алдын ала.
Гьызарлавлар
Ачыкъдан даъват этилме башлагъан сонг, пайхаммарлыкъ йиберилгенли дёртюнчю йылында бутпереслер Пайхаммарны ﷺ насигьатын алдын алмакъ учун оьрде эсгерилген бары да къайдаланы къоллап къарады. Макканы бутпереслери не этсе де, Ислам динни бу кюйде токътатмагъа болмайгъанын англагъанда, олар бирдагъы керен жыйылып, къавумундан абурлу йигирма беш адамны сайлап, башында Пайхаммарны ﷺ агъайы Абу Ляхабны да белгилеп, бир къурум жыя.
Пикру алышдырып ва гьар-тюрлю кюйде ойлашгъан сонг, бу къурумну вакиллери Пайхаммаргъа ﷺ ва ону асгьабаларына къатты кюйде къаршы туражагъына геле. Гьукмусуна гёре, олар гючюн къызгъанмай Ислам динге къаршы чалышажакъ ва бу динни къабул этгенлени къыйнап да, оьлтюрюп де токътатмагъа къаражакъ. Шулай ойгъа гелгенде, олар гёз алдына тутгъанын яшавгъа чыгъармагъа башлай.
Пайхаммар ﷺ ажайып къылыкълы, бек чыдамлы ва абурлу адам болгъан. Огъар къурдашлар да, душманлар да абур-сый булан янаша болгъан, неге десе шолай адамгъа гьюрмет этмей къойма бажарылмай. Пайхаммаргъа ﷺ яманлыкъ этмеге буса, чинк де бузукъ ва гьакъылы етишмейген инсанлар этмеге бола болгъан. Ондан къайры, ол Абу Талибни якълавуну тюбюнде де болгъан. Абу Талиб буса, маккалыланы арасында айтылгъан тухумуна гёре де, абур якъдан да бек гьюрметли гиши болгъан ва шо саялы ол якълайгъан адамгъа да, ону оьзюне де зарал этмеге биревню де эсине гелмейген болгъан.
Булай гьал къурайшитлени гьалек эте ва оланы къоллары байланса да, оьзлени динин басылтмагъа да, гьакимлигин ёкъ этмеге де бакъдырылгъан Ислам динге чакъырывну олар иннемей къоймажагъы ва шогъар узакъ чыдамажагъы англашыла. Артда да, къурайшитлер Пайхаммарны ﷺ оьзюне де къаршы чыкъмагъа башлай. Буланы башында Абу Ляхаб тура, ол Расулуллагьгъа ﷺ алданокъ къаршы болгъан, гьатта къурайшитлер шо гьакъда терен ойлашмагъа башлагъанча да хыйлы алда.
Яратгъаныбыз Абу Ляхабны ва ону къатынын налатлай
Аллагьны Элчисине ﷺ пайхаммарлыкъ берилгенче алда, Абу Ляхаб уланлары Утбагъа ва Утайбагъа Расулуллагьны ﷺ къызларын – Рукъайяны ва Умм Кульсумну къатын этип алгъан болгъан, тек сонг оланы къатынларындан айырдырта. Пайхаммарны ﷺ экинчи уланы Абдуллагь гечингенде, Абу Ляхаб шогъар сююнюп, ёлдашларына чабып барып, Мугьаммат ﷺ вариссиз къалгъанны билдире.
Гьажны вакътисинде Абу Ляхаб, Пайхаммар ﷺ болагъан базарларда, артындан таймай, ол ялгъанчы деп айтып юрюген. Янгыз сёз булан къанмай, ол Пайхаммаргъа ﷺ таш атып, аякъ тюплерин къанатгъан болгъан.
Эринден артда къалмай, Абу Ляхабны къатыны – Умм Жамиль бинт Харб да (Макканы башчысы Абу Суфьянны къызардашы) Пайхаммаргъа ﷺ оьчлюк булан къаршы тура болгъан. Ол тегенеклер жыйып, гечелер шоланы Пайхаммарны ﷺ уьюню эшик алдында ва ол юрюйген сокъмакъларда ташлай болгъан. Тили узун ва яман сёзлю бу къатын Расулуллагьны ﷺ гьакъында къайдагъы ялгъанланы айтып, огъар къаршы ишлер этип айлангъан, арада оьчлюк тувдургъан, халкъны шогъар дав этмеге чакъыра болгъан. Шо саялы ол Къуръанда «жагьаннемде агъач ташывчу» деп эсгерилген.
Сыйлы Китапда оьзюню ва эрини гьакъында не язылгъанны билгенде, ол увакъ ташлар жыйып, Пайхаммар ﷺ Каабаны янында намаз этип турагъан ерге геле. Пайхаммарны ﷺ янында Абу Бакр болгъан. Амма бу къатын оланы янына гелгенде, Есибиз этген кюйде, ол янгыз Абу Бакрны гёре ва: «Къурдашынг къайда? Мен эшитген кюйде, ол шиъруларында бизин мысгъыллай» – деп сорай. Абу Бакр огъар: «Ёкъ, шу бинаны (Каабаны) Еси булан ант этемен, ол шиъурлар булан сёйлемей!» О заман бу къатын: «Гьакъ кюйде, сен (бары да ишлерде) инанасан (огъар)», – дей.
Муна шулай эте болгъан Абу Ляхаб, Пайхаммарны ﷺ агъайы ва хоншусу. Лап шо кюйде там хоншусу саналагъан оьзгелер де яманлыкъ эте болгъан Пайхаммаргъа ﷺ ол уьюнде турагъан заманда. Ибн Исгьакъ булай яза: «Пайхаммар ﷺ уьюнде турагъан заманда ону хатирин къалдырагъанланы арасында Абу Ляхаб, аль-Хакам бин Абу ль-Ас, Укба бин Абу Муайт, Ади бин Хамра ас-Сакафи ва Ибн аль-Асда аль-Хазали болгъан. Сонггъа таба шолардан аль-Хакама бин Абу ль-Асдан къайра биревге де къутулмакъ болмады».
Оланы бириси Пайхаммар ﷺ намаз къылагъанда ону аркъасына къойну ичеклерин ата, башгъасы Пайхаммарны ﷺ алдына салынгъан къазанны ичине ташлай шоланы. Артда да, Расулуллагь ﷺ олар ёкъ ерлени сайлап, шонда намаз къыла болгъан.
Пайхаммарны ﷺ дуасы жавапсыз къалмай
Абдуллагь бин Масуд булай хабарлай: «Бир гезик, Пайхаммар ﷺ Каабаны янында намаз къылып турагъанда, ёлдашлары булан ювукъда Абу Жагьль болгъан ва шоланы бириси: “Пелен къавумну адамлары къурбан сойгъан тюени ичеклерин ким алып гелер, суждагъа иелгенде Мугьамматны ﷺ аркъасына салмакъ учун?” – деп сорай. Арасындан лап оьчлюсю барып, тюени ичеклерин гелтире ва Пайхаммар ﷺ иелген мюгьлетде шоланы ону аркъасына сала. Мен буса, бир зат да этмеге болмай, бу ишге ягъадан къарай эдим, неге тюгюл мени якълар гиши ёкъ эди. Гьай аман, бу ишни токътатмагъа болагъан адамлар болгъай эди шо заман! Шондан сонг олар, бир-бирине ава туруп, узакъ кюледи. Пайхаммар ﷺ буса, къызы Фатима гелмей ва шо ичеклени шону уьстюнден тайдырмай туруп, эре турмады ва башын гётермеди. Шо заман ол башын гётерип, уьч керен: “Гьей Аллагь ﷻ, къурайшитлени такъсырла!” – деди. Бу сёзлер жыйылгъанлагъа гючлю таъсир этди, неге десе олар инанагъан кюйде, бу шагьарда этилеген дуалар ва налатлар яшавгъа чыгъа. Пайхаммар ﷺ оланы барысын да атларын тутуп айтды: “Гьей Аллагь ﷻ, Абу Жагьльны такъсырла ва Утба бин Рабианы да такъсырла, ва Шайбу бин Рабианы да, ва аль-Валид бин Утбуну да, ва Умайю бин Халафны да, ва Укба бин Абу Муайтны да такъсырла!” Пайхаммар ﷺ етти адамны эсгерип айтды, тек гьадисни етишдирген адам еттинчи гишини атын эсинде сакъламагъан».
Абдуллагь бин Масуд булай айта: «Ва жанымны Еси булан ант этемен, Пайхаммар ﷺ эсгерген шу адамланы барысын да Бадрдагъы ташлангъан бир къуюда жансыз гьалында гёрдюм!» (аль-Бухари).
(Давамы гелеген номерде)
