Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
Пайхаммарны ﷺ яшав ёлу
(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)
Маккалылар походгъа гьазирлене
Кериванны уллусу Абу Суфьян сакълыкъ учун бары да тарыкълы чараланы алданокъ къабул этген. Маккагъа элтеген ёл къоркъунчлу экенни ол бек яхшы англай ва бир хабарны да къутгъармас учун, гьар ёлукъгъан атлыгъа сораша.
Артда да ону адамлары билдирген кюйде, Мугьаммат ﷺ асгьабалары булан керивангъа чапгъын этмек учун гьазирлене. Шо заман Абу Суфьян къурайшитлер оьз кериванына кёмекге гелсин учун, Маккагъа билдирив булан Дамдам бин Амр аль-Гифарны йибере. Мугьаммат ﷺ ва ону асгьабалары кериванны къолгъа алма чыкъгъан, деп Маккагъа хабар гете.
Дамдам тез-тез ёлгъа чыгъа. Маккагъа етишгенде, ол Каабаны янында токътап, тюесинден де тюшмей, къычырма башлай. Авазына бирев де агьамият бермейгенни гьис этгенде, ол бичагъы булан тюесини бурнун гесе, сонг олтургъан ерин (седло) айландырып буруп, уьстюндеги гёлегин йырта. Шо заман тамаша болгъан маккалылар оьзюне бакъгъанны гёргенде, ол: «Гьей къурайшитлер! Балагь, балагь! Сизин малыгъызгъа къарайгъан Абу Суфьянгъа Мугьаммат ﷺ ва ону къурдашлары чапгъын этген. Тез болмасагъыз, геч болажакъ! Кёмекге алгъасагъыз, алгъасагъыз!» – деп къычыра.
Маккалылар бары да тарыкъ-герекни онгарып, ёлгъа чыкъма гьазирлене ва: «Не эте, Мугьаммат ﷺ ва ону къурдашлары Ибн аль-Хадрамны кериванына этгенни этмеге болар де эсине гелеми? Шолай бирт де болмас ва ол шону гёрежек!» – дей бир-бирине.
Шагьарлыланы гьариси походгъа чыкъмагъа тарыкъ бола яда оьзюню орнунда башгъа адамны йиберме герек. Натижада олар барысы да чыкъмагъа токъташа ва Маккада Абу Ляхабдан къайры бир белгили адам да къалмай. Ол оьзюню орнунда борчлу гишини йибере. Ондан къайры, маккалылар кёмекге оьзлеге ювукъда яшайгъан къавумланы да чакъыра. Шолайлыкъ булан Маккада Бану Ади деген тухумдан къайры бир къурайшит тухум да къалмай. Бану Ади тухумдан бирев де походда ортакъчылыкъ этмей.
Маккалыланы асгери
Походну башында бу асгерге 1300 адам гире болгъан. Шоланы арасында 100 атлы, 600 адамны дав савутлары (доспехи) болгъан, оланы хыйлы тюеси де болгъан (шоланы мекенли санаву белгисиз). Асгерге башчы этип Абу Жахл бин Хишам белгилене. Асгерни сурсат булан таъмин этивню белгили тогъуз къурайшит тухум бойнуна ала ва гьар гюн онгъа ювукъ тюени соя.
Бу асгер походгъа чыкъма гьазир болгъанда, къурайшитлер Бану Бакр деген къавумлар булангъы алдагъы оьчлюгюню гьакъында эсге ала ва булар оьзлеге артдан таба уруп, эки арада къалар деп къоркъа. Бу ойлар оланы походгъа чыкъмакъдан токътатма аз къоя. Амма шо мюгьлетде буланы алдына Бану Кинан къавумну уллусу Сурака бин Малик болуп гёрюнюп Иблис геле ва: «Кинанитлер сизге артдан таба урмажакъгъа ва бир яманлыкъ да этмежекге мен сизин инандырма боламан!» – деп билдире.
Шондан сонг, кериванына къоркъунчлукъ гелтирме болгъан Расулуллагьгъа ﷺ ва ону асгьабаларына бакъгъан оьчлюгюнден янып-гююп, маккалылар уьйлерин къоя ва походгъа чыгъа. Къурайшитлер Бадргъа багъып темиркъазыкъ бойгъа чалт бара. Олар Усфан деген къакъадан чыгъа, сонг Кузайддан ва арты булан аль-Жухфудан да оьте. Мунда олар Абу Суфьяндан янгы кагъыз ала. Онда булай языла: «Сиз кериваныгъызны, адамларыгъызны ва байлыгъыгъызны якъламакъ учун ёлгъа чыкъдыгъыз, амма сизин Есигиз шоланы барысын да эсен-аман сакълагъан, шо саялы гери къайтыгъыз».
Кериван гетип къутула
Абу Суфьян кериваны булан аслу ёл булан бара, тек аманлыкъны гьакъында унутмай. Гьызарлавгъа да тарыкъ чакъы агьамият бере. Бадргъа ювукъ гелгенде ол алгъа чыгъа. Кериванны артда къоюп, ол ёлда Мажди бин Амргъа ёлугъа ва огъар мадиналыланы асгерини гьакъында соравлар берме башлай. Ол: «Эки атлыдан къайры шекли башгъа бир затны да эс этмедим. Олар шу тёбени янында токътап, хуржунларын сувдан толтуруп, ари гетди», – деп бидире. Шону эшитгенде Абу Суфьян шо экев токътагъан ерге алагъасап бара ва тюелени погъун алып уватып къарай. Шону ичинде урлукълар гёрюп, ол: «Аллагь ﷻ булан ант этемен, булай емни янгыз Ясрибде бере!» – деп къычырып йибере. Шондан сонг ол алгъасавлу кюйде керивангъа къайтып геле ва гюнбатар якъгъа бурулуп, Къызыл денгизге багъып ёлун алышдыра. Демек, Бадрны сол ягъындан оьтеген аслу ёлну къоя. Шолайлыкъ булан ол кериванны Мадинадан чыкъгъан асгерден сакълама бола. Арты булан Абу Суфьян Макканы асгерине кагъыз йибере, олар шону аль-Жухфада ала.
Макканы асгери къайтма сюе ва бир-бири булан эрише
Оьрде эсгерилген кагъызны алгъан сонг, маккалылар гери къайтма сюе, амма оьктем юрекли Абу Жахл еринден туруп: «Биз Бадргъа етишмей туруп гери къайтмасбыз. Шонда уьч гюн туражакъбыз ва сонг тюелени союп, ашап, чагъыр ичип туражакъбыз, йырав тиштайпалар буса, бизге йырлажакъ. Шолай этген сонг, арапланы арасында атыбыз айтылажакъ. Олар бизин асгерибизни ва походубузну гьакъында билежек ва даим бизден къоркъажакъ!» – деп билдире.
Абу Жахл айтгъан сёзлеге де къарамайлы, аль-Ахнас бин Шурайк къурайшитлеге гери къйтмагъа таклиф эте, тек олар ону сёзлерине къулакъасмай. Артда да ол оьзю ва ёлбашчылыкъ этеген Бану Зухра тухумну адамлары гери къайта. Шолайлыкъ булан бу тухумну бир адамы да Бадрдагъы давда ортакъчылыкъ этмей. Олар буса, уьч юзден артыкъ адам болгъан. Сонг-сонг зухритлер шогъар сююне, аль-Ахнас бин Шурайк оьзлени оьлмекден къутгъаргъанын англай ва даим огъар гьюрмет эте, тынглай. Гери къайтмагъа хашимитлер де сюе, амма олагъа Абу Жахл басгъын этмеге башлай ва: «Биз гери къайтмай туруп, бу адамлар бир ерге де гетмежек!» – деп билдире. Шолайлыкъ булан, зухритлер Маккагъа къайтгъан сонг, асгерде къалгъан бир минг адам Бадргъа багъып ёлун узата. Олар Бадр къакъаны къырыйындагъы аль-Удват деген ердеги хум тёбени артына етишгенче ёлун узата.
Пайхаммар ﷺ асгер генгеш оьтгере
Зафран деген къакъада ерлешип, ёлун узатагъан Пайхаммаргъа ﷺ мадиналы ахтарывчулар маккалыланы ва оланы кериваныны гьакъында маълумат жыя. Гелген хабаргъа гёре ойлашгъан сонг, ол къан тёгюлмей къалмажагъын англай ва бусурманлагъа къоччакълыкъ ва игитлик тарыкъ болажагъын биле.
Гьал къоркъунчлукъгъа айлангъан сонг, Пайхаммар ﷺ асгер генгеш оьтгере ва тувулунгъан гьалны суратлай туруп, асгерчилер булан не этмеге гереги гьакъда гьакълаша. Шо мюгьлетде биревлени юреклери шекликге бата, дав этмеге къоркъа. Асгербашчыланы гьакъында айта буса, инг башлап еринден Абу Бакр туруп, Пайхаммарны ﷺ якълап, не болса да ону янында болажагъы гьакъда арив сёйлей. Лап шо кюйде Умар бин аль-Хаттаб да айта. Ондан сонг аль-Микдад бин Амр туруп: «Гьей Расулуллагь ﷺ, Яратгъаныбыз буюргъан затны этмекни узат, биз буса, сени янынгда болажакъбыз. Ва, Аллагь ﷻ булан ант этебиз, жугьутлар Мусагъа айтгъанны айтмасбыз. Олар: «…Бар ва Яратгъанынг булан бирче дав эт, биз буса мунда олтуруп турарбыз…» деген чи («Аль-Маида» деген сураны, 24-нчю аятына этилген баянлыкъ). Биз шону орнунда, булай дейбиз: «Есинг булан бирче бар ва дав этигиз, биз буса, гьакъ кюйде, сизин булан бирче дав этербиз! Ва, Гьакъ ёлгъа бакъдыргъанны аты булан ант этебиз, эгер сен бизин Барк аль-Гимадгъа бакъдыргъан эдинг буса да, биз шо заманда да сени артынга тюшюп барар эдик, шогъар етишгенче!» – деген.
Аль-Микдадгъа тынглагъан сонг, Пайхаммар ﷺ огъар багъышлап арив сёзлер айтып, сыйлай. Бу уьч де асгербашчы мугьажирлерден болгъан, булар асгерни аз яны болгъан. Сонг Пайхаммар ﷺ ансарлар не ойлашагъанны билмеге сюе. Булар асгерни кёп яны болгъан ва давну аслу авурлугъу да булагъа тюшегени англашыла.
(Давамы гелеген номерде)
