Мени къардашларым – мени байлыгъым
Мени къардашларым – мени байлыгъым
Динибиз къардаш аралыкъланы беклешдирмекге уллу агьамият бере ва барыбыз да шо гьакъда бек яхшы билебиз. Амма билсек де, аралыкъланы юрютмеге болмайбыз яда чолабыз етишмей къала. Тюрлю себеплеге гёре ёлукъмайбыз, телефон сёйлемейбиз, янгыз тойларда ва тазиятларда гёрюшебиз. Йыл сайын къардашлар оьле, къатнав да осал бола ва бир-биревню уьстюне барыв къалмагъан деп айтма ярай. Телефонлар аз-маз буса да байлавлукъну сакълай, тек шо да къаршыдагъы адамны гьислерин гёреген кюйдеги жанлы, бетге бет къатнавну орнун тутма болмай.
Артдагъы гюнлерде уллу болгъан къардашларымны айланып чыкъдым. Бириси инсульт болуп тёшек аврувлу болгъан; зукъари агъайым къатыны булан – къарыву къалмагъан къартлар, уьюнден чыкъмагъа болмай, къырый-къырыйындагъы караватларда ята; эки зукъари эгечим: 90 йыллыкъ бириси ковид булан авругъан сонг, гьали яман тюгюл, жагь кюйде тура, башгъасы сувукъ тийип къыйналгъан буса да, энни ерине геле тура ва къонакъны гьинкал булан къаршылама бажара. Буланы уьйлери азарханада йимик дарманны хас ийисинден толгъан. Мени эсиме гелеген кюйде, оланы еринде мен болгъан эдим буса, уьстюме гелген гьар адам, шо ялкъгъан ийисден азат этегендей, таза гьава йимик болар эди. Къартларым уьстюне гелген къардашын, мени гёргенде бек сююне, бетлери нюрден ярыкъ бола, аврувларын унута. Олар бир токътамай: «Не яхшыдыр гелгенигиз!» – дей. Оьзюмден бираз уллу зукъарим булан уллуларыбызны заманда бир шолай гёрме барабыз.
Бир гюнню ичинде дёр агьлюге гирип чыкъдыкъ: къардашларыбыз къырыйындагъы юртларда яшай. Машин бар заманда шолай этме бир къыйын да тюгюл, аслусу – шолай этмеге сюймек. Гиччиден берли шолай къатнавгъа уьйренгенбиз, гьар къаттыгюн улланабызгъа юртгъа бара эдик. О заманларда ял алагъан гюнлерде Магьачкъаладан юртлагъа барагъан халкъны санаву эпсиз кёп эди. Билет сатагъан кассаны адамлар «гьужумгъа» алып, не этип де ёлгъа чыгъа эди. Халкъ уьйлеринде томалып турмай, къардашланы янына бара, кёп къатнай, гиччи ватанын унутмай эди. Гьали буса… Оьзюгюз билесиз гьали нечик экенни. Баргъан сайын къардаш аралыкълар осал бола, байлавлукъну гьайын этмейген болгъанбыз, ювукълукъ тас этиле бара. Тамаша гьалдабыз: бир якъдан динибиз къардаш аралыкъланы агьамиятлыгъын айта, шоланы юрютмеге чакъыра; башгъа якъдан буса, биз – оьзюбюзню бусурманлар деп санайгъанлар – бир-бирибизге ят болуп барабыз.
Алдагъы ёлугъувланы алдын алгъан, деп биревлер мобильный телефонланы сёге. Башгъалар айтагъан кюйде, шо телефонлар нечик буса да байлавлукъ юрютмеге кёмек эте. Амма адамлар бир-бирини уьстюне бармайгъанына, къатнамакъ учун этилген, мобильный байлавлукъ айыплы тюгюлдюр. Биз оьзюбюз танглагъанбыз чы байлавлукъну бу къайдасын. Нечик алай да, биз бары да яндан осал болгъанбыз. Къаркъара къуват ва ругь гюч ата-бабаларыбызда йимик тюгюл. Хыйлы йыл алда юртубузну бир тамазасы яш заманында загьмат тёгеген кюйню гьакъында хабарлагъаны эсимде. Ол колхоз авлакъгъа бармакъ учун, яяв аякъдан 18 (!) чакъырым ёл оьтюп, сав гюн матек ура болгъан, ашама буса, янгыз сув булан бир мичариси болгъан. Биз, гьалиги къавум, шо авлакъгъа етишип болсакъ да, ишлеме чи нечик де болмасбыз, гери къайтсакъ да уллу тамаша. Ругь якъдан осал болгъаныбызны къардаш аралыкъдан сан да гёрмей айрылагъаныкъ ачыкъ гёрсете.
Бизин учун герти къыйматлыкъны багьасы ёкъ, бизин мурадыбыз байлыкъ топламакъ, ишде гётерилмек, оьр къуллукъгъа етмек – булар барысы да ялгъан къыйматлыкълар. Шону булан бирче, ювукъ адамларыбыз булан къатнав, къардашдан сююнюв, аврувну гьайын этив, гьажатлылагъа къол узатыв тас болуп барагъан ишлерден. Мени эсиме гелеген кюйде, гьаран эшитеген, осал гёреген ва атынгны унутгъан къартны разилигин къазанмакъ, сенден сююнегенин гьис этмек – сатып алма болагъан къыйматлыкъ тюгюл. Олай да, тёшекде ятагъан, бир яны ишлемейген адам сав къолу булан оьрден саллангъан алатны тутуп, тартылып олтурма къарайгъанлыкъ, оьзгелерден къалышмайман деп гьаракат этгенин гёрмек – унутулмас агьвалат.
Къартлыкъ ва ажжал гележегин эсде сакъламакъ агьамиятлы иш. Шо бизге яшавну дурус къурмагъа кёмек эте, аврувланы ва къартланы уьстюне барып гёрмек буса, гележегибиз нечик боларны эсге сала.
Азиз Мичигишев
