Юрегим гьаж къылма гьасирет
Юрегим гьаж къылма гьасирет
Мени атым Апенди, 38 йыл алда Хасавюрт райондагъы Къарланюртда тувгъанман, энни Къумукъ театрда ишлеймен, агьлюм ва эки авлетим бар.
Кёп сюеген «Ас-Салам» газетге кагъыз язагъанымны себеби – юрегим-жаным гьаж къылма гьасирет, тек имканлыгъым ёкъ саялы (атам – пенсионер, анам – школада муаллим: кёмек этмеге оланы да чоласы ёкъ), сырымны ачмагъа сюемен. Балики, Аллагьдан ﷻ кёмек болуп, сыйлы ерлеге бармагъа ёл ачылар деген умут булан язаман.
Оьзюм топлам-жыйып гьаж къылма болмасман, неге десе экинчи группалы сакъатман, алапам артгъа салма болардай уллу тюгюл. Петер уьйде яшай туруп, къурулуп турагъан уьйден квартир алма сюебиз ва олагъа да гьар ай тёлеме тюше. Динибиз ипотеканы къабул этмей, шо саялы ондан пайдаланма бажарылмай. Гьаж къылма сюеген саялы, гьажгъа путевка бериле деген муфтиятны бир мажлисин де къутгъармайман, тек гьалиге шолай насип иржаймагъан. Сыйлы ерлеге бармагъа, борчумну кютмеге нече де гьасиретмен.
Юрегимдеги шо аслу мурат. Тухумубузда динагьлюлер, ругьани къуллукъчулар ва уллу алимлер кёп болгъан. Шо саялымы билмеймен, тек юрек Маккагъа, Мадинагъа сагъынч булан къарай.
Ата-бабаларымны бириси – Али-гьажи I Пётр пача юртну бузгъан вакътилерде Эндирейде яшагъан. Тозулгъан Жума межитни нече йыллардан сонг янгыдан тизгенде, шонда Али-гьажи къадини аты да язылгъан. Сонг геле – Идрис-апенди хафиз, ол Мустафаны уланы. Мустафаны атасы – Ибрагьим де хафиз болгъан. Мустафаны башгъа уланы – Салигь-апенди. Эки де агъа-ини имам Шамил булан янаша 23 йылны узагъында душмангъа къаршы дав этген, ону найиплери болгъан. Идрис-апенди имаматда алимлени лап да гючлюлерини бириси болгъан. Шо саялы, имам Шамил Идрис-апенди булан сорашмай туруп, агьамиятлы ишлени этмей болгъан. Ол 1874-нчю йыл гечинген, Эндирейде гёмюлген. Салигь-апенди де шолай, терен билими булангъы алим болгъан.
Исакъав-гьажи – ата-бабаларымны бириси, ол етти керен гьажгъа яяв баргъан. Уллу алим болгъан саялы, ол онда уьч керен хутба этген болгъан. Ибрагьим-Сайит дейген башгъа къардашым бизин якъларда Ислам дин яймакъ учун кёп гьаракат этген адам.
Айнудин молла – атамны уллатасы (огъар ону аты къоюлгъан) революцияны заманында яшагъан. Ол Эндирейни бир межитинде 10 йыллар молла болуп ишлеген. Терен илмусу булангъы, туврасын айтагъан адам болгъан. Ругьани къуллукъчуланы туснакъгъа салагъан, йыракъ ерлеге йибереген заманда тутулмас учун, Айнудин молла ата юртундан гёчюп, Къарланюртгъа чыгъа. Ону тутмагъа гелген гиши алимни уланы болуп чыкъгъан ва уллатабызгъа гьюрмет этип, сайки оьлген деп язарбыз деп айтып, тутмай йибере.
Гьалиги девюрде яшагъан эндирейли Нугь-гьажини атын кёплер эшитгендир. Бу къардашыбыз совет заманлардан сонг, Хасавюрт районда биринчилей Эндирейде межит ачгъан адам. Ол хыйлы заман Эндирейни жума межитинде къади болуп ишлеген. Етти керен гьажгъа баргъан, гиччиден берли Къуръан булан, дин яйыв булан машгъул болгъан.
Атам Айнудин 1993-чю йыл Буйнакск шагьардагъы мадрасада къысгъа курсланы битдирип, Къарланюртда бир вакъти молла болуп ишледи. Сонг юртдагъы школада арап тилден дарс берди. Гьали имамыбыз ва башгъалар булан дин жыйынларда ортакъчылыкъ эте, оьзге тюрлю ишлеге къошула, оьзюнден болагъанын эте.
Апенди Айнудинов
