Билим къайдан алынагъаны агьамиятлы
Гьалиги девюрде билим алывну, шо якъдан оьз-оьзюн оьсдюрювню ва жагьиллерде яратывчулукъгъа сувукъ янавшывну масъаласы арагъа чыкъгъан. Оьрюм яшлар инсанны оьсювюне бакъдырылгъан гьамангъы къайдаланы къабул этмейген болгъан. Натижада олар хыйлыны билмейген бола, маданияты да оьсмеген ва къылыгъы тёбен даражада къала.
Светский, олай да дин охув ожакъларда охуйгъан яшлардан тарыкълы бары да билимни гьалиги заманда интернетден таба алмагъа бола деп кёп эшитемен. Шолайлыкъ булан рази болмагъа тюшеми экен? Тюшмейдир деп ойлашаман! Олагъа шо интернетдеги бютюн маълуматлар лап яхшы ва тетиксиз тюгюл деп айтып етишдирмеге къарайман. Уьстденсув язылгъан, кемчиликлери кёп, гьатта ялгъаны да болагъан ондагъы макъалалар таянмагъа, къабул этмеге ярардай болмай.
Мекенли язылгъан, абурлу авторланы ишин тапмагъа нече де къыйын интернетде. Шо саялы бу «билим булакъдан» пайдаланаман, шону кёмеги булан терен гьакъыллы боламан ва оьсемен десе инанмас эдим. Шогъар да къарамайлы, кёплер сагьатлар булан интернетде де болуп, маънасыз, пайдасы ёкъ маълуматлар булан доланагъанны гёресен. Ондан да бетери, охуйгъаны олагъа зарал гелтире буса. Ялгъаны булангъы макъала адамны башын чырмай, гертини билмеге, излемеге пуршав эте. Озокъда, инсан билимин къайдан алагъанны гючден алышдырмагъа болмасдыр, тек сынав гёрсетегени йимик, чыдамлы ва ёрукълу кюйде янашса, таъсир этмеге чи бажарыла.
Шо гьакъда тёбенде айтарман. Гьар гюн тарыкъ болагъан билимлени ва оьзюн оьсдюрювге байлавлу маълуматланы къайдан алмагъа болагъанны гьакъында оьзюм билегенни язсам, охувчулагъа пайдалы болур деп эсиме геле. Билим алыв токъталмайгъан ва нечик буса бир ёрукълу болмагъа герек. Билим ва шону къайдан алагъаны дегенде мунда дин ва светский илмулар гьакъда сёз юрюле. Олар янаша бирче топлана буса чы бирдин-бир яхшы болур. Аллагьгъа I макътав болсун гьалиги заманда шолай имканлыкълардан гьар ким де пайдаланмагъа бола. Билим алмакъда гьар тюрлю охув программалар ва хас адабият тарыгъы англашыла ва шону булан бирче олардан къайры билегенин теренлешдирмек учун информация къураллардан да пайдаланмагъа тийишли болур. Гьар гюн чыгъагъан, янгыртылагъан информация къуралланы къолламакъ не йимик буса да гьукму чыгъарывгъа тувра таъсир этмеге бола ва шолайлыкъ булан инсанны артындагъы гюн гележек ишлерине пайда гелтирмеге имканлыкъ бере. Бары да девюрлерде уллу, машгьур адамлар билим алывгъа ва оьз оьзюн оьсдюрювге, уьстюнде ишлевге айрыча агьамият берген, неге десе билим – оланы аслу байлыгъы, барлыгъы деп гьисап этиле болгъан.
Мугьаммат Пайхаммар ﷺ шо гьакъда булай айтгъан сёзлери бар: «Адамны тюз ёлгъа салагъан ва гери урувлардан аман сакълайгъан билим алывдан артыкъ къыйматлыкъны бирев де алмагъан» (атТабарани). Башгъа гьадисде булай айтыла: «Билим алывну ёлунда ким оьлюп гетсе, ол Сорав алынагъан гюн Яратгъаны булан пайхаммарлардан бир канзи тёбен даражада ёлугъажакъ» (атТабарани). Макъаламны ахырында гьасил чыгъара туруп, шулай айтар эдим:
1.Оьз-оьзюгюзню уьстюнде ишлемеге ва билимигизни артдырмагъа сюегенигизни-сюймейгенигизни гьакъда токъташыгъыз. Сюе бусагъыз, ишге шоссагьат гиришигиз.
2.Билимни къайдан алажакъны токъташдырыгъыз ва токътавсуз кюйде шондан пайдаланыгъыз.
3.Билим алмакъ ва къылыкъларын яхшылашдырмакъ Есибиз Аллагьгъа ювукъ этегенни ва ибадатны камил даражасы экенни билигиз.
МУГЬАММАТ-БУКАР ГЬАМИДУЛЛАЕВ, ПРОФЕССОР
