Янгызлыкъдан дарман – къонакъ тутмакъ
Халкъ айтыв: «Йыракъдагъы къардашдан, хоншу ювукъ»
Къонакъны арт вакътилерде къачан чакъыргъансыз яда оьзюгюз къонакълай къачан баргъансыз? Ювукъ арада болгъанмы бу иш? Биревлеге бу къыйын сорав болмакъ бар. Неге шолай, неге къыйын деп энни ахтарып къарайыкъ.
Бир-бир затлар увакъ, маънасыз йимик гёрюнме бола, тек сав дюнья шолагъа кюрчюленген болуп къалмакъ бар. Къонакъ къабул этмек – лап шо мен айтагъан агьамиятлы ишлерден. Бары да адам бир-бирине къонакълай бармайгъан болуп къалса, не болажакъ, деп ойлашып къарагъыз. Башгъа не болар, бир зат да болмас, деп эсине гелегенлер болмакъ бар. Гьар кимни де мал булан уью, ашгъа толгъан тепсиси, телевизору бар. Амма заман гетип, инсанлар бир-бирин танымайгъан, бир-бирине инанмайгъан, кёмек этмейген болуп къалажакъ. Гьар ким оьз яшаву булан, оьзюню гьайында болажакъ. Шолай болса, жамият тозулма башлажакъ.
Бырын девюрлерде къонакъны къабул этив янгыз бир гиччирек адат йимик аз-маз иш тюгюл эди, къылыкъланы оьсгенлигин белгилейген мердеш эди. Пачалыкъ якъдан ёлавчуну якълав ёкъ заманда, полиция ва къонакъюйлер ёкъ заманда сапаргъа чыкъгъан адамны янгыз къонагъы гьайын этме бола болгъан. Бу бир сыйлы адат болгъан. Шолайлыкъ булан бир тамаша жамият дыгъар байлана болгъан: бугюн мен сени сакълайман, неге десе тангала сени ерингде мен болма боламан.
Къонакълыкъны абурун тас этген жамият бир-биревге кёмек этегенин да тас эте: гьар ким оьз ожагъы булан дазулана, натижада жамият айры-айры гесеклеге яйыла. Бара-бара бу гесеклер жамиятны осаллашдыра.
Къонакълыкъ янгызлыкъгъа къаршы тура
Уллу шагьарларда адамлар бир-бирини къырыйында яшай, тек гьар ким айры-айры. Хоншулар йыллар булан бир-бирини уьюне гирмей. Алдан берли айтылагъан кюйге гёре, къонакъсыз уьй – бош уьй. Бу ерде ажайып мисалны гелтирмек ери болур. Ибрагьим пайхаммарны чатыры дёрт де яндан ачылгъан болгъан: къайдан гелеген ёлавчу болса да, тамгъа урунмай, ичине гирме ёл таба.
Ата-анасы къонакъны кабул этеген кюйню, огъар къарап, гьайын этеген гьалын гёреген яш сёз булан тюгюл, иш булан, сынав булан тарбиялана. Башгъа адамлар да агьамиятлы, ят гишини гьайын этив – яшавну гесеги экенни яш гёре ва англайгъан бола. Къонакъны арив къабул этеген бу адат юрюлмейген заманда, хатирсиз, биревню де сюймейген наслу оьсе.
Башгъа динли, башгъа миллетли адамны уьюнгде къонакъ этегенде, ону булан бир тепсиге олтургъанда, ят адам къоркъунчлу жан тюгюлюн англайсан. Бирче аш хапмакъ инсанланы бирикдире, арада байлавлукъ ярата. Адамлар башгъа гишиде къонакъны тюгюл, душманны гёрегенлик хыйлы оьжетли гьалланы башы болуп чыгъа.
Къонакълыкъ, къонакъны къабул этив жамиятны беклешдире ва биз бир-бирибиз болмаса, болмайгъаныбызны эсге сала. Бирев де янгызлыкъда, адамларсыз яшама болмай, шолайлыкъ дурус тюгюл. Бир гьакъыл тёбе шо гьакъда булай негьакъ айтмагъан: «Жамиятны тюзелгенлиги бай уьйлени кёплюгю булан оьлченмей, уьйлердеги эшиклер нечик кёп ачылгъанлыгъы булан билине».
Бир-бирибизге къонакълай барайыкълар, шолайлыкъ булан татывлукъ болдурайыкъ. Эки гюнлюк дюньяда леззет алмагъа кёп зат бар, тек адам адамдан тоягъан зат тюгюл, шо инг тарыкълы ва къыйматлы ишлерден. Биле-биле туруп бу яхшылыкъдан оьзюбюзню къыркъмайыкъ, гёземелик «къатнавгъа» алданмайыкъ. Бетге-бет лакъырны бир телефон да ерин тутма болмас.
