2024-нчю йылгъы гьажны гьасиллери
2024-нчю йылгъы гьажны гьасиллери
Гьар этилген ишни жамын чыгъарагъан арив адат бар. Бу йылгъы гьаж булан байлавлу ишлер битген ва этилген гьаракатны жамын чыгъарма ярай. Гьаж нечик оьтгени гьакъда билдирмек ва арада тувагъан соравлагъа жавап бермек учун, гьали-гьалилерде жыйын оьтгерилди. Прес-конференцияда Дагъыстан республиканы милли политикагъа ва дин ишлеге къарайгъан министерликни министри Энрик Муслимов ва «Марва-тур» деген къурумну баш директору Булат Къурбанов ортакъчылыкъ этди.
Ёлугъувну башында Энрик Селимович Дагъыстандагъы гьаж не даражада экенин багьалады, санавлар гелтирди. Бизин уьлкебиз, Россия Федерациягъа Сауд Арабстан гьаж къылмакъ учун гетген йылдан тутуп 25 минг адамгъа ер бере. Шо квотадан Дагъыстандан бу йыл 10170 адам гьаж къылды. Къалгъан ерлер Россияны оьзге республикаларына бериле буса да, ондан таба да хыйлы дагъыстанлылар гьаж къылагъаны яшыртгъын тюгюл. Инг башлап Дагъыстангъа 8 минг ер гёрсетиле болгъан, тек оьзгелер оьз квоталарын толтуруп болмайгъан саялы, бизге берилеген ерлени санаву артды.
Министр аян этген кюйде, Дагъыстан бары да квоталаны толу кюйде къоллай ва гьатта ерлер етишмей де къала, шо саялы бизинкилер башгъа республикалардан таба да гьаж къылмагъа бара. Олай да, бу йыл арагъа чыкъгъан масъаланы гьакъында да айтылды. Визасыз гьаж къылма йыл сайын къыйын болажакъ деп кёп айтыла эди. Муна, бу йыл шону кёплер гьис этди ва гёрдю. «Марва-тур» буса, адамланы гьажгъа йибермеге ихтияры бар Дагъыстанда биргине-бир фирма. Гьали-гьалилерде бизин республикагъа Сауд Арабстандан гьаж министерликни вакили гелип, гьажгъа визасыз кёп адам гелегенни масъаласын гётерген эди. О якъда шолайлыкъны алдын алмакъ учун хас чаралар гёре ва низамсыз кюйде гьаж къылма барагъанлар бу бусурман борчун кютмей къалма бола экен.
Бу йыл этилген ишни гьакъында айта туруп, жамын чыгъарагъанда Булат Къурбанов 2024-нчю йылгъы гьаж къылыв оьр даражада оьтдю деди. Амма бир-бир къыйынлыкълар да болду. Шо авараланы гьакъында ол булай маълумат берди:
– Бизин къурумубуз гьаж къылмагъа гьар йыл 10 минг адам йибере. Кёп адам булан ишлеме тюшегенде масъалалар да аз болмай. Бу йыл эки аслу масъалагъа къаршы болдукъ. Сыйлы ерлеге бизден гетген адамлар бу гезик транспорт ва электроэнергия булан байлавлу масъалаланы башдан гечирди. Адамланы ташыв булангъы ишлени Сауд Арабстан бу йыл осал кютдю деп айтма ярай. Гьаж къылма гелгенлер бу масъалада хыйлы нукъсанлыкъланы гёрдю. Ерли гьакимият неге шолай болгъанны билди ва ачыкъ этди. Бир якъдан олар тарыкъ чакъы машин онгармагъа болмады. Башгъа якъдан – гьаж къылма ихтиярсыз (визасыз) гелгенлени санаву кёп болгъан. Демек, турист гьисапда гелип, бираз заман онда туруп, сонг гьажны вакътиси башлангъанда, гьаж къылма башлай болгъан. Ерли гьакимлик буса, олай адамланы гьисапгъа алмагъан ва натижада машинлер етишмей деген масъалагъа урунгъан. Мунча деп гёз алгъа тутулгъан адамны орнунда, гьакъыкъатда гьаж къылагъанлар шайлы артыкъ болуп чыкъгъан. Ачыкъ этип айтса, Маккадан Мина деген долгъа, сонг Минадан Арафа тавгъа ва шолай оьзге ерлеге заманында барма герекли транспорт етишмейгенликни адамлар сезе эди. Шолай неге болду десе, булай англатма герек: гьакъ тёлемегенлер (виза ачмагъанлар) гьакъ тёлегенлеге деп онгарылгъан машинлени бийлей болгъан.
Гертиден де, биревлер законлу кюйде Сыйлы ерлеге бара, башгъалар буса, оьзлеге тынч (яда учуз) ёл излейбиз деп башгъалагъа пуршавлукъ этеген болду.
– Бизин якълылар Сыйлы ерлерде къаршы болгъан бирдагъы масъала – Мина деген долдагъы чатырлардан къурулгъан «юрт» эди, – деп сёзюн узата Б.Къурбанов. – Шонда 2 миллион адам ерлешмеге бола ва мунда азарханалар, полиция бёлюклер, гьакимият къурумлар ишлей. Бу йыл шо ерде электрик булан масъалалар кёп болду. Гьаж къылма гелгенлер шону бек гьис этди, неге десе яллав гюнлер кондиционерлер ишлемейген саялы, иссиликге чыдама къыйын болду. Оьзге масъалалар болмады деп айтма ярай. Гьаманда йимик, гьаж къылагъанланы самолёт булан учув, къонакъюйде турув, аш берив, ёл транспорт булан таъмин этген эдик.
Гертиден де, гьаж къылма барагъанлар тур-фирмалагъа ишине гёре кант этеген гезиклер болса да, тек кёбюсю масъала ерли идараланы айыбындан боладыр. Гьаж ишлени уьстюндеги къурумлагъа арз этгенче, шону да гьисапгъа алмагъа тарыкъ.
– Ишибизни йылдан-йыл къолайлашдырма къаст этебиз, тек бары да зат бизден гьасил болмайгъанны англама герек. Гьажны вакътиси битгенде биз гьар йыл йиберилген кемчиликлени ахтарабыз, шолар неге болгъанны билмеге къарайбыз ва гележекде шону алдын алмакъ учун гьаракат этебиз, – деп Б.Къурбанов сёзюн битдирди.
