Герти эргиши ялгъан айтмас!
Бырын заманлардан берли эргишиге оьзденлик, тюзлюк, гьакълыкъ, къоччакълыкъ, эркеклик, бюдюремей турмакъ йимик хасиятлар къыйыша болгъан. Шону булан бирче ялгъан айтмакъ бек айыплана гелген.
Ялгъан – налатлы шайтан къолламагъа бек сюеген алат, шону кёмеги булан инсанланы душманы биринчи адамны хата этдирмеге бажаргъан ва бара-бара шо экиюзлюкге гелтиреген ва хыйлы масъалаланы, эришивлюклени, питнени кюрчюсю болагъан болду.
Гьакъыл тёбелер айтагъан кюйде, эргишиге тилсиз тувгъан къолайдыр ялгъанчы деген атны алгъанча. Эргиши ялгъан айтагъанда айланадагъы къатынгишилени, къурдашланы, ювукъ адамланы гёзюнде бек тёбен тюше. Ялгъан жанны батдыра ва юрекни къара эте. Бу эрши хасиятны айыплайгъан гьадислени, сыйлы адамлар айтгъанны гелтире турмаса да, шо яман иш экени олай да англашыладыр. Ялгъан айтагъангъа инам болмас.
Ялгъанчы инг ашлап оьзюню гёзюнде де абурдан тая. Гьакъыкъатда буса, ялгъан айтмайгъан болмакъ пайдалы да рагьат да дюр. Ялгъанны къуйругъу къысгъа ва шо саялы эрте-геч шо билинмей къалмай ва алдатгъангъа биябурлукъ гелтире. Гертини, барны айтмакъ – эргишини безендиреген къылыкъ. Шолай болгъанда эргишимен деп айтагъанлар оьзю булан да, айлана якъдагъылар булан да оьзден кюйде янгыз гертини айтып юрюсюн.
Эргиши берген сёзюн ер этмес!
Эргишини бир сёзю болмагъа герек: айтдынгмы – эт, болмай бусанг айтма. Эркекни менлиги ону инамлыгъы булан оьлчене. Къатыны, авлетлери, къардашлары, къурдашлары, иш ёлдашлары, танышлары эргишиге инамлы къарай ва ону сёзюнде шекленмей. Оьзюн эркекмен деп санайгъан адам оьзюне айып этерден сакъланыр ва инамлыгъында шекленмеге къоймас. Ону аты шолай осаллыкълардан таза сакълана.
Адамлар шеклене турмасын ва оьзюне де тынч болсун учун, гёз алгъа тутулгъан ишлени гьакъында айтмаса яхшыдыр. Шолай этмеге бажарса, айлана якъдагъы адамларда гьабас умутлар тувмас. Яшавда кёп болагъан кюйде, биревлер тилевю булан къаныгъып, артда да «этежекмен» деген сёз бериле, тек бир-бир себеплеге гёре этмеге бажарылмай да къала. Шо саялы умутлу къарамас учун, биревге де алданокъ сёз бермесе яхшы ва этежегине инандырмай, артыкъ сёзсюз этип къойса къолай. Сёзюнде табылмай къалмакъ – къала бузулгъандай.
Сёз де берип, этмей къойса на болар? Натижа арив болмас: абурдан тюше, инаныв тас бола, енгил хасиятлы санала, менлигин сакъламайгъан болуп гёрюне. Булай алгъанда, бош сёз берив – ялгъан айтмакъ ва экиюзлюкню белгиси бола.
Эргиши багъыйсыз гьалгъа салмас!
Хыянатлыкъ – артдан таба урмакъ, къайсы девюрде де эргишилер шондан сакъланмагъа гьасирет. Хыянатлыкъдан салынгъан яралар сав болмай ва хыянатчыланы бирев де сюймей, абур этмей, гьатта кимни пайдасына этгенлер де оланы пешемей.
Хыянатлыкъ – мунапикъликни белгиси ва налатлы шайтан къолламагъа кёп сюеген алат. Хыянат себеп болуп уллу-уллу пачалыкълар тозулгъан, давланы натижасы гьасил болгъан, адамланы юреклери ярылгъан ва умутлар уьзюлген. Хыянатчылар бир заманда да игитлер болмагъан, ва герти игитлер буса хыянатлыкъдан кёп зарал гёрген. Оьзюнде бу жиргенч хасият болурдан бирев де сакъланмагъан, тек шогъар къаршы дарман – гьакъ юреклик, тазалыкъ.
Инсан урлукъну душманы – иблис, адамланы гьакъ ёлдан тайышдырмакъгъа ант этген. Шо ёлунда Есибиз Аллагьгъа ﷻ бизин хыянат болмагъа къаст къыла налатлы. Амма ол таза юрек булан гьакъ кюйде Яратгъаныбызгъа таби болгъанланы адышдыртмагъа, тюз ёлдан тайышдыртмагъа болмас. Хыянатлыкъдан сакъласын Есибиз бизин!
МУРАД РАЖАБОВ
