Ишден ялкъгъанлагъа бир-нече ёрав
Ишден ялкъгъанлагъа бир-нече ёрав
Шу пана дюнья ажайып иш: инсан бары да затгъа етишмеге къаст этип, артда да гьалы битип токътай. Бу масъала жамиятдагъы умуми къатлагъа тие, гьар касбуда ёлугъа.
Узакъ заман загьматгъа берилип, адамны къаркъара гючю тая, башы ишлейген кюю осаллаша, айлана якъгъа ачувлу бола. Амма шолай гьалгъа рази болуп къалмай, оьзюне кёмек этмеге сюеген гиши, Ислам динде бу масъалагъа байлавлу жаваплар тапмагъа бола.
1. Гьатдан озмакъдан сакъланыв
Ислам дин инсангъа касбусунда да, умуми яшавунда да гьатдан озмакъдан сакъланмагъа чакъыра. Загьматгъа артыкъ берилмек яда оьз гьайын этмейгенлик кимни де къавшалтмагъа бола, шо буса Ислам кюрчюлеге къыйышмай. Гьатдан озмайгъан кюйде яшавлукъ къурмагъа болгъан адам ишинден де ялкъмас, гьалын-гёнгюн арив даражада сакъламагъа да болур.
2. Намаз къылывну ва ойлашывну гючю
Ислам диндеги намаз – янгыз бир адат йимик тюгюл, шо бола Есибиз булангъы къатнав, жан рагьатлыкъ ва гёнгюн алыв. Загьматгъа берилип, инсанны гьалы битегенде, гьар гюнлюк беш намаз огъар ял алыв да дюр, ойларын ёрукълу этмеге болушлукъ да дюр. Айлана якъдагъы затланы гьакъында ойлашмакъ яхшы – шолай пикру этмеге болгъан гиши дюньяны гёзеллигин де гёрер, оьзю де рагьатлыкъ табып, юрютеген ишин янгы гюч булан узатмагъа болур.
3. Билим излев
Ислам дин билим алмакъгъа уллу агьамият бере. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ шо гьакъда булай айтгъан: «Билим излемек – гьар бусурманны борчу» (Ибн Мажжа). Билим излейген адам ишинде къыйын болгъанны, гьалы бите турагъанны билер ва шо масъаланы алдын алмакъ учун герекли чаралар гёрмеге болур. Охугъан гиши масъала тува турагъандокъ шону билер ва оьрчюкмеге къоймас учун, герекли иш гёрер.
4. Жамиятны кёмеги
Ислам уьммет жамиятдагъы бир-биревге кёмек этивге айрыча агьамият булан янаша. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ айтгъан булай сёзлер бар: «Иманы барлар бир-бирине байлангъан кююне гёре, бир-бирине бакъгъан рагьмулукъда ва языкъсынывда бир къаркъара йимик: бир саны авурта буса, сав къаркъараны юхусу къача ва къыздырма беззек инжите» (Бухари, Муслим). Загьматдан инжингенде къурдашлардан, къардашлардан ва жамиятдан кёмек излесе, бек пайда гелтирмеге бола.
5. Шюкюрлюк этигиз ва чыдамлы болугъуз
Шюкюрлюк билдирмек – Сыйлы Къуръанны аслу темасы деп айтма ярай. Яратгъаныбыз бизге билдиреген кюйде, шюкюрлюк этеген къуллагъа Ол берекетин артдырар. Ишибизде къыйынлы гьалгъа тарыйгъан заманда, бар-барлыгъыбызгъа гёз къаратып, шолар саялы разилик билдирмек леп ери болур. Шолай эте турсакъ, гьалыбыз алышынар, къыйынлыкълар ари таяр. Къуръанда чыдамлыкъ да макъталгъан. Яшавда ёлугъагъан масъалалардан баш чыгъармагъа сабурлукъ кёмек эте.
6. Ял алмагъа ва оьзюгюзню гьайын этмеге уьйренигиз
Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ сюннети ял алывну агьамиятлыгъын белгилей. Пайхаммар ﷺ оьзюню заманын ибадат этивге, загьматгъа ва ял алывгъа бёле болгъан. Ол бизин булай уьйрете: «Беш затны яхшылыгъындан пайдаланыгъыз: къартлыкъ гелгенче жагьилликден; авругъанча савлукъдан; ярлылыкъ гелгенче байлыкъдан; загьматгъа берилип, заманыгъыз болмай къалгъанча, бош заманыгъыздан; оьлюм гелгенче яшамакъдан» (ат-Тирмизи). Бу гьадис савлугъубузну гьайын этмеге, бар-барлыгъыбызны къыйматламагъа уьйрете бизин.
7. Есибизге тавакал этив
Ислам дин Есибизге тавакал этмеге чакъыра. Къуръанда булай айтыла (маънасы): «…Аллагьгъа тавакал этеген гишиге, Ол таманлыкъ эте…» («Ат-Талакъ» деген сура, 3-нчю аят). Ишибизде гюч болагъан вакътилерде янгыз тюгюл экенибизни ва бары да зат Яратгъаныбызны пурманына гёре болагъанны эсге алыгъыз. Масъалагъа шолай янашмагъа болагъан гиши енгиллик табар.
Загьматгъа гьатдан озуп берилмеклик инсанны къаркъара ва ругь гючюн соруп алмагъа бола. Ислам дин бу масъаланы алдын алмагъа ёллар гёрсете. Оьзюню гьайын этмеге сюеген адам, оьрде айтылгъандай гьатдан озмасын, заманында намаз къылсын, билим топласын ва жамиятдан кёмек алмагъа уллулукъ этмесин. Олай да, шюкюрлюк билдирсин, чыдамлыкъ гёрсетсин ва Аллагьгъа ﷻ тавакал этсин. Ислам дин бу масъаланы алдын алмагъа кёмек эте ва чечекленивге элтеген ёл гёрсете. Динибиз уьйретеген кюйде яшамагъа болсакъ, ругь ва къаркъара савлугъубуз къолай болур. Дюнья яхшылыкъланы артындан чабабыз деп, ругь парахатлыгъыбызны ер этмеге дурус болмас.
