Оьсюп гелеген наслуну тарбиялав
Ислам динде оьсюп гелеген наслуну тарбиялав ажайып маъналы ишлерден санала. Белгили йимик, тарбия – канзи-канзи этип яшны оьсдюреген ёл. Бу гьаракат къаркъара якъдан чыныкъдырывну, гьакъыл артдырывну, ругь-къылыкъ даражаны оьсдюрювню къуршай. Озокъда, яшгъа билим берив де уллу маъналы.
Есибиз Аллагь ﷻ билдиреген кюйде, гьарибиз бизин табиликдеги адамланы тарбияламагъа герекбиз. Сыйлы Къуръанда бусурманлар агьлюсю учун жаваплы экенни булай англата (маънасы): «Гьей, иманы барлар! Отдан оьзюгюзню ва агьлюгюзню сакълагъыз…» («Ат-Тагьрим» деген сура, 6-нчы аят). Башгъача айтгъанда, Яратгъаныбызны рази этер ишлеге чакъырыгъыз ва Ол гери урагъанлардан сакъланмакъны буюругъуз. Яшларыбызны тарбиялайгъанда биз лап шолай этмейбизми дагъы? Биз олар тынгламайгъанда, ёравларыбызны пешемейгенде ачувланабыз. Буйрукъларыбызны кютегенде, тилевлерибизни яшавгъа чыгъарагъанда буса, сююнебиз, макътайбыз ва савгъатлайбыз оланы.
Яшларыбызгъа янашавубуз лап шолай, гьатта дагъы да артыкъ болмагъа герек, эгер олар Есибизни буйрукъларын кютмей яда, терсине, Есибиз гёрсетген гьыздан чыкъмай буса. Мугьаммат Пайхаммар ﷺ айтгъан булай терен маъналы сёзлер бар: «Атасы авлетине бермеге болагъан лап къыйматлы зат – яхшы тарбия» (ат-Тирмизи). Шо саялы бу масъалагъа биз ажайып жаваплы янашмагъа герекбиз. Инг башлап оьз уьлгю булан осдюрмеге герек. Арап айтывда айтылагъан кюйде, яш – бош тепси йимик, нени салсанг, шо шонда болажакъ. Авлет ата-анадан уьлгю ала. Сюйсегиз де, сюймесегиз де яшларыгъыз сиз этегенни эте. Яшлар иманлы кюйде оьсгенни сюе бусакъ, насигьат сёзлер айтыв булан токътамай, оьзюбюз таза иманы булангъы адамлар болмагъа герекбиз.
Ата-ана авлети олагъа аманатгъа берилгенни унутмагъа тюшмей ва олар яшы учун Яратгъаныбызны алдында жаваплы. Эгер яшны яхшылыкъгъа уьйретсе – ол шогъар уьйренчикли болажакъ ва гюнагь ишлени гёреген кюйде оьсе буса – юреги шогъар къайтар. Бизин девюрде яшланы тарбиялав бек къыйын масъала ва бирбирде ата-ананы шонда агьамияты болмай къала. Неге десе, ата-ананы таъсири булан янаша яшларыбызны интернет де «тарбиялай». Кёбююсю гьалиги киноларда тыш пачалыкъланы яшайгъан къайдасы суратлана, ондагъы эркинлик, сюйгенин этмеге болагъанлыкъ, гьатта пасатлыкъ Ислам динге тюбюкъарадан къыйышмай, къаршы чыгъа.
Шолайлыкъ булан, ата-бабаларыбыз гьюрмет этип ва тарбиялавну аслу кюрчюсю санагъан Ислам динни къыйматлыкълары (бир-биревге гьюрмет этив, уллулана сыйлав, ата-анагъа тынглавлу болув ва шолай башгъалары) аста-аста унутулуп бара. Шоланы орнунда яшавубузгъа сингип барагъан оьзге къаравлар агьлю яшавну пешемей, не этмеге де ёл къоя, ачыкъдан айтгъанда шолар – намуссуз, эдепсиз. Лап яманы шо пасатлыкълар яшавда къаршылыкъ гёрмей, гьамангъы иш йимик гёрюнеген болуп бара. Оьсюп гелеген наслуну тарбиялавда яшлар баву ва школалар айрыча уллу роль ойнай, неге тюгюл яшлар ата-аналары булан эсе онда кёп заманын йибере. Шо саялы муаллимлеге ва тарбиялавчулагъа яшлагъа чыдамлы ва юреги авруп янашмагъа герек. Олар яшлагъа низам, тарбия берип болмаса, ишин яман этген деп санамагъа тарыкълар.
Ата-ана, муаллимлер, тарбиялавчулар – Есибизни ва оьсюп гелеген наслуну алдында жаваплы экенин англамагъа герек. Олай да пачалыкъны, ватанабызны алдындагъа жаваплыкъ да таймай, неге десе, гьалиги яшлар – бизин гележегибиз. Олагъа нечик тарбия берилсе, тангалагъы яшавубуз шолай болажакъ. Тюз тарбия алгъан яшлар атаанасына, муаллимлерине ва тарбиялавчуларына бу дюньяда да, ахыратда да пайда гелтире. Яхшы тарбия берген саялы олар Яратгъаныбыздан шабагъат гёрер, гьатта оьлген сонг да.
Пайхаммарны ﷺ гьадисинде айтылагъан кюйде, иманлы наслу оьлген ата-анасы учун пайда гелтире. Демек, яшлар яхшы къылыкълы, иманлы турагъан заманны ичинде оьлген ата-анагъа да шабагъат гелип тура. Есибиз Аллагь ﷻ авлетлерибизни тийишли кюйде оьсдюрмеге кёмек этсин бизге!
МАГЬАММАТ МАГЬАММАТОВ
