Яхшы негет болгъан булан болмай
Яхшы негет болгъан булан болмай
Женнетге элтеген ёлну яшларыбыз учун нечик сайлайбыз? Авлетге бакъгъан сююв нечик бола? Биз, ата-аналар, яшларабызны тарбиялайбыз, олар яшавунда нечик ёл булан баражагъын гиччиден уьйретебиз.
Гьали-гьалилерде бир таныш тиштайпа оьзюню хабарын айтгъан эди. Ол яшларын эртен намазгъа уятмай, къызын уьй къуллукълардан эркин этип, къызгъана эди. Авлетлерин ишлетме къарайгъанда, эрине ачувлана эди. Натижада, яшавунда бир зат да этип бажармайгъан кюйде яшлары уллу бола.
Къызьяшланы татувлу аш биширеген, ожакъдагъы къуллукъну тетикли этип болагъан, жаваплы къатын ва юреги йымышакъ ана этип оьсдюрмеге тарыкъ. О кюйде, къатынына гьюрмет этип ва къыйматлап болардай, агьлюсюн аявлажакъ йимик уланланы тарбияламаса, олардан не ата, не эр чыгъажакъ? Олар ожагъына не бермеге болар? Ал заманларда аш биширмеге болмайгъан къызны эрге бермек эрши иш деп санала болгъан. Уланъяшны буса, агьлюсюню гьайын этип болардай оьсдюре болгъан. Къатынны бойнунда къалмакъ уллу биябурлукъ эди. Гьали буса, бары да зат алышынгъан! Къызьяшлар аш этип болмайгъанын яшырмай ва шону арив гёре. Уланлар буса, бир зат да бажармайгъангъа мюкюр бола, къатыны агьлюсюн сакълайгъангъа рази, айып санамай ва шолайлыкъ булан гьатта оьктем де дюр. Гёрюгюз, бу пагьмуну – бир зат да этмей бажармакъ! Оланы шолай ким оьсдюрген? Ата да, ана да.
Озокъда, яшлагъа оланы къурдашлары ва айлана якъ да таъсир эте. Амма кёбюсю агьлюлерде шолайлыкъны себеби – къылыкъ якъдан герек чакъы тарбия бермейгенлик.
Мен бир тиштайпаны билемен, огъар къайнанасы, уланы болгъан чакъы аз ишлесин деп айта болгъан. Оьгюздей эркек, къатыны ишден къачан гелер, къачан ашатар ва гьайын этер, деп уьюнде янтайып къарай болгъан.
Булайлыкъда не яхшылыкъ бар? Ананы авлетине бакъгъан сюювю къайда? Сорав алынагъан гюн, агьлюсюню гьайын этмеген саялы огъар жавап тутмагъа тарыкъ болажакъ, неге десе агьлю сакъламакъ – ону борчу. Айыпдан нечик чайылар? Оьз къызына эри шолай этсе, ол ана шону нечик гёрер эди? Къызны анасы шолай эрни нечик айыпдан чаяр эди? Гёресиз, оьз балабызгъа адилсиз янашса, чыдамасбыз, тек башгъаланы яшына не этсе де ярайгъан боламы? Шолайлыкъгъа авлетин сююв деме ярармы? Некъадар, яшын сюймейгенлик болар.
Бу дюньяда бизин мурадыбыз – Есибизни разилигин къазанмакъ экенни унутмайыкъ. Оьз напсыбызны сююндюрмек тюгюл! Эринчеклик буса, яхшылыкъ гелтирмей.
Бир гезик къуш баласын уядан теберип чыгъарагъанын гёрген эдим. Бу не уллу хыянатлыкъ деп ойлашдым о заман! Къуш бала учуп болмай ва ерге тюшюп оьлежек чи. Къуш баласын уядан ташлагъанда, къуш бала, гертиден де, ерге багъып гете, тек лап ахырынчы мюгьлетде къанатларын къагъып, учуп йибере. Муна, ата-ана авлетини къарт болгъанча гьайын этмеге герекмейгенни ачыкъ уьлгюсю. Ата-ана авлетлерин шо кюйде аявлап сакъласа, олар бир зат бажармайгъан болуп оьсежек. Яшавунда шолай яшлар бек къыйналажакъ, неге десе ата-анасы ёкъ заманда яшавлукъ этмеге болмас. Бу бек къоркъунчлу иш бар.
Амма яшаву толу болмакъ учун, инсан оьз уьстюнде ишлемеге тарыкъ. Касбугъа ес болмакъ учун охума тарыкъ, сонг ишлеп, оьр даражагъе етип болардай. Даим оьсювню ёлунда турма герек. Загьматы айлана якъдагъылагъа тарыкъ экенни англав, шолай адамгъа гюч берер. Учмагъа оьзюм уьйренгенмен, деп шолайлыкъгъа айтадыр.
Бир ата да, ана да биле-биле туруп авлетине яманлыкъ ёрамасны билемен. Амма, яхшылыкъ ёрайбыз деп, билмей яшларыбызны терс ёлгъа бакъдырып къоябыз. Сюювню дурус англамайбыз. Амма сююв – яшланы шу ва герти дюньяда талайлыкъгъа элтеген ёл. Яшларыгъызны тюз кюйде сююгюз! Олар да бизден шону къаравуллай.
