Атаны хадирин билмейбиз
Герти кюйде адамны хадирин, биз бир-бирде ондан айрылгъан сонг англама башлайбыз. Айтылма герекли сёзлер авуздан чыкъмай, юрекде къалып къалгъан гезиклер бола. Билдирме сюеген баракалла айтылмай, ерине етишмей къала.
Ата…
Бу адам оьзюню гьислерин ачыкъ этмей, айтмай, тек ону гьар иши – баласыны гьайын этив. Яшын нечик сюегени гьакъда ол арив этип айтма да болмайдыр, тек загьматы, юхусуз гечелери, арыгъанлыгъы булан шону гёрсете. Ол: «Бары да зат яхшы», – деп, ичиндеги къайгъыларын гёрсетмей.
Ата – балаларыны гьайын этмек учун, къазанмагъа деп уьюнден эртенокъ чыгъып гетеген адам. Ол ичинден къайгъыра. Агьлюсю саялы ата кёп затны башдан гечирме гьазир.
Амма яшлар шолайлыкъны гёрмей де къала. Биз оьзюбюзге талап этегенни, тавуш гётерегенни, янгыз шону гёребиз. Атаны арыгъанлыгъын англамай, бир-бирде сувукълукъгъа санайбыз. Шо къаттылыкъны себеби буса – бизин гьайыбызны этив. Ата яшлары яхшы яшагъанны, оьр къылыкълы болгъанны, оьзю гёрген къыйынлыкъланы гёрмесин деп оланы къоруп сакълайгъан адам.
Нечакъы яман тийсе де, гьакъыкъатны кёплерибиз кёп геч англайбыз. Уллу болгъанда англама башлай. Оьзлени агьлюлери болгъанда, жаваплыкъны гёргенде. Шо заман: «Ол бек яхшы ата эди, мен буса яман улан эдим», – деген аччы ойлар геле.
Атабызгъа тийишли кюйде абур-сый этмгенибизге сонг-сонг гьёкюнч гьислер гелмей къалмай. Тарыкъ заманда къучакълап гёнгюн алмагъанбыз. Огъар: «Ата, этген ишлеринг саялы кёп савбол», – деп айтмагъанбыз.
Шолай этмекни орнунда эришип тургъанбыз, оьзюбюзники тюз деп хатирлерин къалдыргъанбыз. Атаны гьаракатын эс этмей эдик, тек оьзюбюз ушатмайгъан ишлени чи гёре эдик.
Ата оьзюне баракалла айтгъангъа къарамай. Огъар макътагъаны тарыкъ тюгюл. Амма яшлары оьзюне гьюрмет этегени ону учун уллу сююнч. Къыйналгъаны негьакъ тюгюлюн гёрмек насипдир.
Амма кёплер шону унута. Биз оьзюбюзге башгъалар агьамият бергенни, кёмек этгенни сюебиз, талап этебиз. Оьзюбюз буса: «Ата-анабыз учун не яхшылыкъ этгенбиз?» – деген соравну бермейбиз. Айрокъда атагъа бакъгъан якъда.
Бизин ата-бабаларыбыз айтгъан кюйде, ата-анагъа этилеген абур-сый – инсанны къырыяты (честь). Шо янгыз эдеп тюгюл, шо дюр агьлюню де, жамиятны да кюрчюсюндеги къыйматлыкъ.
Ата – ожакъны орта багъанасы. Агьлюге жаваплыкъ да бу адамны инбашларында. Ол яныбызда бар чакъы, шону учун лап агьамиятлы ишни – гьюрмет ва баракалла булан гьайын этивню гёрсетме болабыз.
Бир-бирде: «Ата, бизге деп этген ишлеринг саялы, сагъа уллу баракалла айтабыз», – деген сёзлени айтмакъ да уллу иш. Ол шону эшитеген, яныбызда бар туруп айтма яхшы. Сонг гьёкюнч болмасын.
Неге десе, заман гетип, юрегибизни: «Ол лап яхшы ата эди, мен буса, лап яхшы улан болмагъа болмадым», – деген аччы ойлар бийлемеге бола.
