Садагъагъа тиеген ишлер
Садагъагъа тиеген ишлер
Аллагьны ﷻ ёлунда бай адамлар садагъа оьлешегенде, амалсыз яшайгъанлар шолай имканлыгъы ёкъ саялы, шабагъат алмажакъгъа кант этеген кюйлер бола.
Шолай хабарлар Пайхаммарны ﷺ девюрюнде де асгьабаланы арасында тува болгъан. Асгьабалар шолай кант этегенде, Пайхаммар ﷺ олагъа мал чыгъармай садагъа этгендей зувап къазанмагъа болагъан ишлени айта болгъан.
Абу Гьурайра етишдирген кюйде, Мугьаммат Пайхаммар ﷺ булай айтгъан болгъан: «Гьар гюн, гюнеш чыкъгъанда, адамны къаркъарасындагъы бувунланы санаву бар чакъы шонча керен садагъа оьлешмеге тарыкъ: эришген экевге адилли кюйде ярашывлукъ этсенг – садагъа; адамгъа гьайванны уьстюне минмеге кёмек этсенг, ону шону булан элтсенг, гьайванны уьстюне юк салмагъа кёмек этсенг – садагъа; илиякълы сёз – садагъа; межитге намазгъа бармакъ учун алынагъан гьар абат – садагъа; адамлагъа пуршавлукъ этеген затны ёлдан тайдырсанг – садагъа» (Бухари, Муслим). Бу гьадисде Пайхаммар ﷺ бизге мал харжламай, садагъа оьлешгенде йимик, зувап къазанмагъа болагъан кюйлени гёрсетген.
1. Эришген экевге адилли кюйде ярашывлукъ этив
Эришген агъа-иниге ярашывлукъ этсенг яда бир масъалагъа гёре эришивлюкде адиллик гёрсетип, эришгенлеге маслагьат этсенг, шолагъа садагъа этгедей боласан, гьатта шо сени борчунг болуп шариат къадиликни юрюте бусанг да. Неге десе, сен шо эришип турагъанланы арасында ярашувлукъ болдуруп, бир-бирине этилеген айыпланы, яман сёзлени, урушувну токътатмагъа болдунг. Эришип турагъанланы ярашдырмакъ шонча да агьамиятлы иш санала, гьатта муратгъа етишмек учун аз-маз ялгъан айтмагъа да яратыла.
2. Адамгъа кёмек этив – садагъа
Гьадисде атны яда оьзге гьайванны уьстюне минмекни гьакъында айтылагъаны дин къардашына кёмек этив булан байлавлу. Шону орнунда пайдалы оьзге кёмек де болмагъа бола. Масала, атны орнунда – машин яда оьзге транспорт. Мунда башгъа тюгюл, аслусу не йимик буса да кёмек этмек садагъа санала.
3. Илиякълы сёз де – садагъа
Илиякълы сёз деп бары да зикирлеге ва дуа этивге тие, оьзюне яда ят адамгъа багъышлана буса да башгъа тюгюл. Къаршылашгъан адамгъа салам берив, тийишли ери болгъанда макътав, арив сёзлер айтыв, къылыкъланы яхшы якъдан гёрсетив, адамны сююндюрюв – садагъа. Белгили йимик, исси сёз аралыкъланы беклешдире ва ювукъ эте, татувлукъ болдура, шо саялы булар барысы да садагъа этгендей зувапгъа лайыкълы.
4. Намазгъа элтеген гьар абат – садагъа
Пайхаммарны ﷺ бу сёзлери гьар намазыбызны межитде этмеге чакъыра, неге десе ол жамият булан бирче намаз къылса болагъан зувабы 27 керенге арта. Ондан къайры, межитге багъып этилген гьар абаты сялы, садагъа оьлешгендей шабагъат да къазана.
5. Адамлагъа пуршавлукъ этеген затны ёлдан тайдырмакъ – садагъа
Бу яхшы иш арт вакътилерде айрокъда агьмиятлы болгъан, неге десе бир-бир адамлар лап терсине эте. Олайлар тувра ёлну уьстюнде чёп де къоя, ёл юрюшге пуршавлукъ этеген кюйде машинлерин де ташлап гете. Булай ишлери булан биревлер жамиятгъа уллу зарал эте, оьзлени атына яман сёзлер ала. Ёлдан пуршавлукъ этеген нени буса да тайдырагънда буса, инсан садагъа оьлешгендей Есибизден шабагъат да къазана, адамланы разилигин де ала. Амма оьрде эсгерилген ишлер саялы шабагъат къазанмакъ учун бир шарт болмагъа тарыкъ: шоланы этеген адамны негети таза болуп, янгыз бир Аллагьны ﷻ разилигин алмакъ деген мурат болмакъ.
НУРМАГЬАММАТ ИЗУДИНОВ
