Аналаны тарбия хаталары
Аналар яшларыны гьайын этебиз деп бир-бирде гьатдан озуп йибере. Олар на хата йиберегени гьакъында бугюн баянлыкъ бермеге сюебиз.
1. Ёнкюмек.
Бу хатагъа ёл береген ана, авлети не этме сюйсе де, шогъар гёз юмуп къоя. Кёбюсю гезик бу ишни гьакъында яшны атасы билме де билмей. Уьстевюне, яшгъа ярама къарайгъан ана башгъа адамланы ихтиярларын гьисапгъа алмай, гьатта ата-ананы менлиги де къыйыкъсытыла.
Булай оьсген яш хатирсиз, оьзюнден къайры дагъы биревню де сюймейген, жамиятгъа гьюрмет этмейген къатты адам болуп оьсе. Сюйген-сюйгенин алмагъа уьйренген инсан оьсгенде уллу къыйынлыкълагъа тарыма бола, неге десе айлана якъ огъар бир затны да гьап-гьавайын бермес.
Шо саялы, баласына яхшылыкъ ёрайгъан ана огъар «ярамай», «ёкъ» деген сёзлени къатты кюйде айтып болмагъа герек.
2. Гелишмейгенлик.
Аналар авлетлерин тарбиялай туруп, масала, талашгъан саялы мултиклеге къарама къоймай, тек арадан узакъ заман да гетмей, сёзюнден тайып, яшлар айтгъангъа къайтагъан гезиклер бола.
Бу бизин бек яйылгъан хатабыз. Ойлашып къарасакъ, гьар къайсы тиштайпада да бу хасият бардыр.
Гери урувну яда такъсырны гьакъында «унутагъан» гьар гезикдеги булай янашывубуз оьсюп гелеген яшда не сюйсе этме болагъан хасиятына ёл къоягъанны билмеге тарыкъ. Шолай яш бара-бара ата-ананы сёзюне къулакъасмайгъан бола.
3. Ёл къоюв.
Яш тарбиялайгъанда ёл къоюв бар буса, ол не сюйсе этеген бола. Ата-ана яда айлана якъдагъылар не айтагъангъа ол агьамият бермей.
Аналар булай юрюшге къаршы чыкъмай, оланы эсине гелеген кюйде, яш не сюйсе, шону этме бола, неге десе «ол бебей чи».
Амма шолай яш оьзюнден къайры дагъы биревню де сюймейген, эдепсиз адам болуп оьсежек.
Авлетигизни шолай гёрме сюе эдигизми деп оьзюгюзге сорав берип къарагъыз.
4. Гёз алгъа гелтирилеген гьаллар.
Бу кюйдеги хаталар аслу гьалда ата-ананы яшы булан аралыгъы ювукъ тюгюл яда аналар яшларын янгызлыкъда сакълайгъан агьлюлерде кёп ёлугъа. Шолай гезиклерде оьсюп гелеген яшгъа, сен – «лап яхшы ювугъумсан» деген ой сингдирилмеге башлай. Ана баласына оьз масъалалары, къыйынлыкълары гьакъда хабар юрюте, демек гиччи яшгъа уллу адамны башына йимик авур юк юклене. Амма гиччи яш бу масъалаланы гьакъында чагъына гёре ойлашма гьазир тюгюл.
Натижада бу кюйде оьсген яш, яшавдан леззет алмай, ишге къол силлей, уллуну да, гиччини де арасын айырып болмай къала.
5. Гьатдан озагъан тергев.
Аналаны бирдагъы генг яйылгъан хатасы – яш сюеген затлагъа агьамият бермейгенлик ва ону яшав муратларын толу кюйде тергевню тюбюнде сакълайгъанлыкъ.
Шо тюбюкъарадан тюз тюгюл, неге десе гьар адамда, шону ичинде яшларда да, яшавгъа оьз къаравлары болмакъ агьамиятлы. Инсанны тораймакълыгъы гиччиден башлана. Шо саялы оьсюп гелеген яшларда оьз къаравлары болмакъны токътатсакъ, оьсгенде ол оьз ёлун танглама болмас.
Ондан къайры, гьатдан озагъан кюйде яшны гьайын этегенлик ону ачувун чыгъартдырма бола. Натижада ол уьйден гетмеге яда адатлангъан низамгъа къаршы турмагъа бола.
