Охув муаллим булан байлавлу
Охув муаллим булан байлавлу
Ассаламу алейкум, аявлу охувчулар, уьюгюзге яхшылыкъ болсун! Каникуллар ва ял алагъан заман битип, яшлар охувун башлайгъан вакъти гелди. Биревлер школа охувун узата, башгъалар орта хас яда оьр охув ожакъларда билим алывгъа гирише. Гьар охувчугъа къаст этип билим алмагъа, илмугъа гьашыкъ болмагъа ёрайман ва гьаракаты натижалы болмакъ учун Аллагь ﷻ кёмек этсин.
Уллу чагъындагъылар муаллимни, дарс беривчюню агьамиятлыгъын гьалиги девюрдеги жагьиллерден эсе бек англайдыр деп эсиме геле. Неге десе, орта оьмюрлю ва къартгъа тартагъан наслу билим береген адамгъа лап гиччиден тутуп абур этип уьйренген, ол айтагъангъа тынглап ва урушса, шону тийишли кюйде къабул этмеге тарбиялангъан болгъан. Булай ишлени гьакъында яшлагъа хабарласанг, тамаша да болур, гьатта инанмай къалмакъ да бар. Айтагъаным, муаллимни абуру шайлы эниш тюшген, ону борчу янгыз билим бермек булан дазулана, тарбияны аты да чыкъмайгъан болуп къалгъан. Шо саялы тюгюлмю экен билимни умуми гьалы алдан эсе тюше барагъаны? Билим алыв дарс беривчю булан тыгъыс байланмагъа гереги белгили чи, шо арачылыкъны тайдырмагъа тюз болмас, янгыз китап (гьалиги заманда – интернет) охугъан, къарагъан булан болуп къалмай. Балики, янгылыша бусам да ярай, тек «билим-муаллим» деген сёзлер бир-биринден айрылмагъа тюшмей. Шону «оьрдегилер» англамай тюгюлдюр, биз билген сонг. Муаллимни тарбиясы да арадан тайгъаны яхшы мурат буланмы экен?
Озокъда, бары да зат алышына болгъан сонг, охув булан байлавлу тармакъ да бир ерде къалмагъа бажарылмас. Янгы къайдалар, методикалар, охув артмакъны гьайын этив, яшланы билим якъдан оьсювюне болушлукъ этеген кюйлер ахтарылмагъа ва янгыртылмагъа тарыкъ экенге бирев де къаршы чыкъмас. Шо – алгъа барывну ёлу. Масала, юз йыллар алда да, XX асруну башында ватаныбызда охутувну «янгы методикалары» яшавгъа гийирилмеге герек деген тавушлар чалына ва гьаракат болгъан. Белгили алимибиз Абусуфьян Акаев билим алывну енгил ва натижалы этмек учун кёп загьмат тёкген. О заманларда муаллимсиз билим алмагъа болур деген ой биревню башына да гелмесдир. Оьсюп гелеген гьакъылгъа китапда охугъанын, шону нечик къабул этмеге герегин англатагъан насигьатчы болмаса, сынаву ёкъ саялы, ол шону терс англамагъа, гьакъыкъатдан тайышмагъа бола. Ислам дин билим алывгъа шолай янашагъаны ачыкъ. Яшав да гёрсетип тура, ялгъан агъымлар лап шо ёл булан юрюй, демек гьар ким сюйсе, Сыйлы Китапны да, гьадислени де охуп, гьакъылына гёре англап, гьукму чыгъарагъан болгъан.
Аллагь ﷻ адашдырмасын шолай этмекден. Гьакъыкъатда буса, охувчугъа билим муаллимден гелмеген буса, токъташмагъан гьакъыл, къырыйында тергейген адам болмаса, адашмагъа бола. Ким не айтса да, муаллимни ишине герек чакъы багьа берилмей, гьюрмет этилмей буса, инг башлап охуйгъан яш учун яхшы болмас, неге тюгюл яшавгъа къаравлары «бишмеген» гьакъылына таянып, ону терс янлагъа элтмеге бола. Аллагь ﷻ сакъласын. Агьлюсюне, яшларына яхшылыкъ ёрайгъанлар оьсюп гелеген наслуну муаллимлеге абур этдирип тарбияламагъа герек. Биревлер авлетини яны болуп, эришивлю гезиклерде муаллимни ерге таптамагъа гьазир бола. Ярайгъан зат тюгюл шо. Бусурман адам айлана якъдагъыланы абурламагъа герек деп оьсдюре чи яшын, муаллим буса гьюрметге инг лайыкълылардан. Мисал учун, оьзюгюз авлетигизге дарс беривчю болуп къарагъыз, гёрерсиз шо нечик къыйын иш экенни.
