Охув йыл башланды…
Ассаламу алейкум, аявлу охувчулар. Уьюгюзге яхшылыкъ болсун. Яйлыкъ ял алыв битип, яшлар охумагъа башлады. Авлетлеге йимик, ата-анагъа да бек агьамиятлы ва жаваплы вакъти гелди.
Гертиден де, яшланы загьматы – охув, уллулар буса оланы бу «касбусу» уьстюнлю ва гележекде «гелимли» болсун учун хыйлы къыйын тёкмеге герек. Муаллимлени уьстюнлюгю – алдындагъы яш билимли ва тарбиялы болуп оьсмекде. Шогъар етишмек учун дарс берегенлер ишин гьакъ юрекден сюймесе бажарылмас. Яшлар билимли ва низамлы болсун учун ал заманларда гьатта чубукъ да къоллана болгъан. Озокъда, гьалиги заманда шо гакъда хабар чыкъса: «Шолай этмеге ярайгъан затмы?!» – деп кёп-кёп оьпкелев эшитерсен, тек, ойлашып къараса, шолайлыкъда хыйлы пайда бар. Яшлар тынглавлу, тарбиялы болмакъ ва билим алмагъа эринмес учун кёбюсю айтылгъан охув ожакъларда лап арт вакътилеге ерли «розга» деп айтылагъан чубукъ къолланып гелген. Сёз булан анламагъанда такъсыр герекдир. Ислам дин де мутаалимлеге бир-бир гезиклерде яшланы таякъ булан такъсырлама ихтияр бере.
Амма билим береген лап уьстюнлю, инг даражалы охутувчу такъсырламакъны орнунда башгъа ёлну танглай. Алдындагъы яшлагъа къуп-къуру урушмагъа, бир зат да билмей деп бетлемеге тюшмей. Терсине, гьар гиччи уьстюнлюгюн кёклеге чююп, макътамагъа герек, яшёрюмлерде охумакъгъа иштагь олай гётериле. Мен педагогика илмулардан арек бусам да, шо къайданы нече де арив гёремен ва ушатаман, пайдасы баргъа да бек инанаман. Алдатып-алдатып, «боласан», «бажарасан», «сагъа шо бир зат да тюгюл», – деген сёзлер булан ич иштагьлыгъын уятса, яшлар ажайып уьстюнлюклеге етишмеге бола.
Бу къайданы тергемек учун, Америкадагъы бир колледжде орта билимли бир-нече охувчу яшгъа: «Пеленче тестлерден белгили болгъан кюйде, сиз оьзгелерден артыкъ гьакъыллысыз, даражагъыз да уллу», – деп билдире. Сонг шоланы айырып, башгъа ерге, хас школагъа охумагъа йибере. Олар буса, гертиден де ажайып гьакъыллы экенине инанып, къалгъан йылланы узагъында яхшы охумагъа бажара. Натижада, школасын олар лап оьр къыйматлагъа битдире.
Гёресиз, арив айтылгъан сёз юрекге нечик таъсир эте! Гертиден де, йылы сёз йыланны ининден чыгъарыр. Шо саялы, балики, бизге де яхшы болур авлетлерибизни урушмакъдан эсе, сыйпап оьсдюрмек. Озокъда, гьатдан оздурмай, герек болгъанда къатты кюйде урушмагъа да тарыкъ бола.
Бир якъгъа авуп къалмай, тарбия ишде де алтын ортаны тапмагъа герекдир. Тюзюн айтса, адам оьсдюрмек – бек къыйын ва авур иш. Мунда ёравлар берегеним, билегенимден тюгюл, тарбиягъа оьзюмню де, сизин де уьйренмеге чакъырагъанымдан…
